Kurban Bayramı öncesinde Van’da vatandaşlar bayram hazırlıklarını tamamlamak için kent merkezindeki çarşı, mağaza ve pazarlara akın etti. Bayram alışverişi nedeniyle özellikle Cumhuriyet Caddesi, ara sokaklar ve çarşı merkezinde yoğunluk dikkat çekerken, vatandaşlar hem çocuklarının ihtiyaçlarını karşılamaya çalıştı hem de bütçelerine uygun ürün aradı. Ancak artan fiyatlar ve düşen alım gücü, bu yılki bayram alışverişinin en çok konuşulan konusu oldu.
Mikrofon uzatılan vatandaşlar, eski bayramların geride kaldığını ifade ederken, birçok kişi artık alışverişlerin kredi kartıyla yapıldığını ve temel ihtiyaçların bile bütçeyi zorladığını dile getirdi.
“Kredi Kartı Olmasa Kimse Alışveriş Yapamaz”
Vatandaşlar, ekonomik şartların her geçen gün daha da ağırlaştığını belirterek, bayram alışverişinin artık eskisi kadar rahat yapılamadığını söyledi. Bir vatandaş, nakit alışverişin neredeyse kalmadığını belirterek, “Eski bayramlar yok artık. İnsanlar daha çok kredi kartıyla alışveriş yapıyor. Kart olmasa zaten kimse doğru düzgün alışveriş yapamaz.” şeklinde konuştu.
Bir başka vatandaş ise ekonomik eşitsizliğe dikkat çekerek, “Parası olan yapıyor, olmayan da kara kara düşünüyor” dedi.
Vatandaşların ortak görüşü, bu yıl alışverişin ihtiyaç odaklı yapıldığı yönünde oldu. Özellikle aileler, önceliği çocukların bayramlık ihtiyaçlarına verdiklerini söyledi.
“Çocuklara Aldık, Kendimize Alamıyoruz”
Bayram alışverişine çıkan bazı vatandaşlar, yalnızca çocuklarına alışveriş yapabildiklerini ifade etti. Bir vatandaş, “Çocuklara elbise aldım ama kendime hiçbir şey alamadım” derken, başka bir vatandaş ise fiyat artışlarının ciddi boyutlara ulaştığını aktararak, “Eskiden burada 50 liraya aldığımız ürün şimdi 250-300 lira olmuş” ifadelerini kullandı.
Ayakkabı fiyatlarının da bütçeleri zorladığını söyleyen vatandaşlardan biri aldığı ayakkabının fiyatının 1.750 lira olduğunu anlattı.
Kent merkezinde alışveriş yapan vatandaşlar, uygun fiyat bulabilmek için mağaza mağaza gezdiklerini anlattı. Bir vatandaş, “Sadece biraz şekerleme alacağız. Tezgâh tezgâh geziyoruz. Nerede uygun fiyat bulursak oradan alıyoruz” diye konuştu.
“Piyasa Durgun, Satışlar Düşük”
Bayram öncesi çarşılarda yoğunluk yaşansa da esnaf, satışların beklenen seviyede olmadığını ifade etti. Esnaflar, vatandaşın çarşıya çıktığını ancak alışveriş miktarının azaldığını söyledi.
Bir esnaf, “Ekonomiye göre işler bayağı zayıf, piyasa durgun. Geçen bayrama göre satışlar daha düşük. Satış yok, para yok” yorumunu yaptı.
Başka bir esnaf ise satışların büyük kısmının kredi kartıyla yapıldığını dile getirerek, “İnsanların parası yetmediği için fazla alışveriş yapamıyorlar. Eski yoğunluk yok” bilgisini paylaştı.
Bazı esnaflar ise son günlerde hareketlilik yaşandığını ancak bunun yeterli olmadığını dile getirdi. Yağışlı havaların da işleri etkilediğini söyleyen bir esnaf, “3-4 gündür durgunluk vardı, yağmur vardı. Yeni yeni hareketlilik başladı” dedi.
Öte yandan bazı esnaflar, vergi yükünün ağır olduğunu ifade ederek maliyetlerin her geçen gün arttığını söyledi.
“Fiyatları Artırmadık Ama Bütçeler Yetmiyor”
Şekerleme ve bayramlık ürün satışı yapan bazı esnaflar ise ürün fiyatlarını geçen bayramla aynı seviyede tutmaya çalıştıklarını ancak buna rağmen vatandaşın alım gücünün düştüğünü belirtti.
Bir esnaf, “Lokum ve kurabiye fiyatlarını geçen bayramla aynı tuttuk ama yine de insanların bütçesi yetmiyor” ifadesine yer verdi.
Vatandaşlar ise birçok üründe fiyatların kontrolsüz şekilde arttığını savundu. Röportaj yapılan bir kişi, “Fiyatlar aldı başını gidiyor” değerlendirmesinde bulundu.
“Eski Bayramların Maneviyatı Kalmadı”
Ekonomik sıkıntıların yanı sıra vatandaşlar, eski bayramların manevi atmosferinin de kaybolduğunu söyledi. Bir vatandaş, “Eski bayramlarda saygı, sevgi ve komşuluk vardı” dedi.
Başka bir vatandaş ise geçmiş yıllarda insanların birbirine daha fazla destek olduğunu ifade ederek, “Eskiden insanlar birbirinin hâlini sorardı, yardımcı olmaya çalışırdı. Şimdi o düşünceler kalmadı.” sözlerini sarf etti.
Bazı vatandaşlar ise artık bayramların yalnızca alışveriş ve ekonomik hesaplarla anıldığını, eski samimiyetin hissedilmediğini dile getirdi.
Bayrama bir gün kala Van’daki çarşı ve pazarlarda yoğunluk devam ederken, vatandaşların ortak gündemini yüksek fiyatlar, düşen alım gücü ve eski bayramlara duyulan özlem oluşturdu.
