Van’da yaşayan 73 yaşındaki Müzbah Cengiz, hayatının büyük bölümünü bıçak ve testere bileme tezgâhının başında geçirdi. Babasının yanında küçük yaşlarda mesleği öğrenen Cengiz, 59 yıldır aynı işi yaparak ailesinin geçimini sağlıyor.
Terzi ve berber makaslarından lokanta bıçaklarına, döner bıçaklarından çeşitli sanayi bıçaklarına kadar çok sayıda aleti bileyleyen Cengiz, yıllar içerisinde mesleğindeki değişime de yakından tanıklık etti.
Çarkın başında başlayan 59 yıllık hikâye
Cengiz, mesleğe başladığı dönemde elektrikli makinelerin bulunmadığını, el çarkıyla çalıştıklarını belirtti.
Cengiz, “Makinemiz yoktu o tarihlerde. 1960-70’li yıllardan sonra bu çarkla çalışmaya başladık. Elimizdeki çarkla testere, makas, terzi makası, berber makası, lokanta bıçakları, zırh, döner bıçağı ve robot bıçağı biliyoruz. Bunların hepsini biz yapıyoruz” dedi.
Babasından öğrendi, çocuklarına aktardı
Meslekte ikinci kuşak olduğunu belirten Cengiz, çocuklarının da üçüncü kuşak olarak bu işi sürdürdüğünü söyledi.
Babasının Van’a geldiği dönemde testere bileme ustalarının çok az olduğunu anlatan Cengiz, o yıllarda testereye olan yoğun talep nedeniyle gece gündüz çalıştıklarını ifade etti.
Cengiz, “Babam Van’a geldiğinde testere bilemecisi yoktu. O zaman iki demirci vardı; Cimşit Usta vardı, bir de babam. Sonradan meslek ilerlemeye başladı. Demirciler de çoğaldı, sağda solda bilemeciler de çoğaldı” diye konuştu.
Teknoloji geldi, mesleğin yükü değişti
Benzinli motorlu testerelerin yaygınlaşmasıyla birlikte testere bileme işinin de azaldığını belirten Cengiz, geçmişte el çarkıyla yaptığı işleri bugün daha modern makinelerle sürdürdüğünü anlattı.
Cengiz, “Eskiden çok testere ihtiyacı vardı. O zamanlar gece gündüz çalışıyorduk, yine de yetiştiremiyorduk. Ama benzinli motorlu testereler çıktıktan sonra bizim de fazla testere bileme ihtiyacımız kalmadı” ifadelerini kullandı.
“Bıçağın suyunu kaçırmamak gerekiyor”
Bıçak bilemenin yalnızca çarkın üzerine tutmaktan ibaret olmadığını belirten Cengiz, işin ustalık gerektiren önemli ayrıntıları bulunduğunu söyledi.
Cengiz, “Bıçak bilenirken onun suyunu kaçırmamak gerekiyor. Çarkın üzerinde tutup bıçağı yakmayacaksın. Yaktığın zaman bıçağın suyu kaçar. Düzgün bir bileme yaptıktan sonra bileme taşıyla çapakları alınır. Öyle olacak ki kıl götürecek” dedi.
“Gençler rahatlığa alışmış”
Meslekte yetişen gençlerin sayısının azaldığını savunan Cengiz, günümüzde bazı gençlerin geleneksel zanaatlara yeterince ilgi göstermediğini söyledi.
Cengiz, “Şu andaki gençler rahatlığa alışmış, telefona alışmış. Sabah akşam telefonun içinde. Tezgâhına önem vermiyor, işine doğru düzgün bağlı değil. ‘Masa başında çalışacağım, ben gidip yağın içine girmem’ diye iş beğenmiyorlar” ifadelerini kullandı.
59 yıldır çarkın başında çalışan Cengiz, ilerleyen yaşına rağmen mesleğini sürdürürken bir yandan da yılların birikimini gelecek kuşaklara aktarmaya devam ediyor.
