Van ekonomisinin uzun yıllardır tartışılan konularından biri olan sınır ticareti, yeniden gündeme geldi. Van Ticaret ve Sanayi Odası ile Van Ticaret Borsası eski Başkanı, iş insanı Feridun Irak, Van ile İran arasında yıllar önce oldukça canlı olan sınır ticaretinin zaman içinde getirilen kısıtlamalar nedeniyle büyük ölçüde daraldığını belirterek, bu ticaretin yeniden canlandırılması gerektiğini söyledi.
“Sınır Ticareti 1987’de Başladı”
Irak, Van ile İran arasında sınır ticaretinin 1987 yılında başladığını hatırlatarak, o dönemde uygulanan sistemin bölge ekonomisi için önemli fırsatlar sunduğunu ifade etti. 1987 ile 1995 yılları arasında ithalatı ve ihracatı serbest olan birçok ürünün sınır ticaretine konu edilebildiğini belirten Irak, o yıllarda ticaretin önünde ciddi bir sınırlama bulunmadığını dile getirdi. Bu dönemde ticaretin yalnızca büyük tüccarlarla sınırlı kalmadığını anlatan Irak, “Tacirden küçük esnafa, seyyar satıcıdan taşımacılık yapanlara kadar toplumun geniş bir kesimi bu ticaretten yararlanıyordu” dedi.
“1995’ten Sonra Kısıtlamalar Başladı”
1995 yılından itibaren sınır ticaretine çeşitli sınırlamalar getirildiğini belirten Irak, bu düzenlemelerin ticaret hacmini ciddi ölçüde daralttığını söyledi: “1995 yılından sonra getirilen kısıtlamalar yalnızca ürün çeşitliliğini sınırlamadı. Aynı zamanda ticarete konu olan ürünlerin miktarına ve bazı dönemlerde mevsimlere göre de sınırlamalar getirildi. Bu düzenlemelerden önce sınır ticareti çok daha geniş kapsamlı yapılıyordu. Ancak getirilen kısıtlamalarla birlikte ticari hareketlilik belirgin şekilde azaldı”
“İhracat İthalatın 15 Katıydı”
İran ile 1995 yılına kadar yapılan ticaretin Türkiye açısından oldukça avantajlı olduğunu dile getiren Irak, o dönemde ihracatın ithalatın yaklaşık 15 katı seviyesinde gerçekleştiğini söyledi. Irak, bu durumun Türkiye’nin sınır ticaretinde önemli bir dış ticaret fazlası verdiğini gösterdiğini belirtti. Sınır ticaretinin en yoğun olduğu yıllardan birinin 1994 olduğunu anlatan Irak, “1994 yılında gerçekleşen sınır ticareti hacmi, günümüz ekonomik koşullarına göre değerlendirildiğinde yaklaşık 200 milyon dolar seviyesine denk geliyor” dedi.
“Bugün Potansiyelin Yüzde 10’u Kullanılıyor”
Bugün gelinen noktada sınır ticaretinin geçmişe kıyasla oldukça sınırlı bir seviyede yapıldığını ifade eden Irak, “Bugün yapılan sınır ticareti, geçmişteki potansiyelin yaklaşık yüzde 10’u civarında kalıyor. Bu durum Van gibi sınır illerinin ekonomik potansiyelinin yeterince değerlendirilemediğini gösteriyor. Sınır ticaretinin yeniden canlandırılması gerekiyor” şeklinde konuştu.
“Ürünler Yeniden Serbest Olmalı”
Sınır ticaretinin yeniden eski canlılığına kavuşabilmesi için bazı düzenlemelerin yapılması gerektiğini ifade eden Irak, 1995 öncesinde olduğu gibi ithali ve ihracı serbest olan ürünlerin yeniden sınır ticaretine konu edilmesi gerektiğini belirtti. Bunun yapılması halinde bölge ekonomisine önemli katkılar sağlanacağını söyleyen Irak, “Sınır ticareti kısa sürede sonuç alınabilen bir ekonomik faaliyettir. Bu ticaretin yeniden genişletilmesi Van ekonomisini hareketlendirebilir ve çok kısa sürede olumlu sonuçlar ortaya çıkabilir” diye konuştu.
“Bölge Ekonomisine Katkı Sağlar”
Sınır ticaretinin genişlemesinin yalnızca büyük ticaret firmalarına değil, küçük esnaf ve yerel işletmelere de önemli katkı sağlayacağını anlatan Irak, ticaret hacminin artmasının istihdamı da olumlu etkileyeceğini ifade etti: “Nakliye, lojistik, depolama ve perakende gibi birçok sektör sınır ticaretinden doğrudan etkileniyor. Sınır ticaretinin yeniden güçlendirilmesi Van’ın ekonomik potansiyelini ortaya çıkaracaktır. Doğru düzenlemeler yapılırsa bu ticaret kısa sürede yeniden büyüyebilir”