Van’da kömür ve odun ticareti yapan esnaf, artan maliyetler ve finansman sıkıntıları nedeniyle ayakta kalma mücadelesi veriyor. Van Bostaniçi Kömürcüler ve Oduncular Kooperatifi Başkanı Selahattin Geçer, kooperatifin 14 üyesinden yalnızca 4-5’inin satış yapabildiğini belirterek sektörün geleceğine ilişkin kaygılarını paylaştı. Kooperatif başkan vekili esnaf Yusuf K. ise kömür tedarikinde peşin ödeme şartının işletmelerin sermaye gücünü zorladığını, vatandaşların taksit talebini karşılamakta güçlük çektiklerini anlattı.
“Peşin Para Olmadan Kömür Alamıyoruz”
Kömür tedarikinde geçmiş yıllara kıyasla önemli değişiklikler yaşandığını dile getiren Selahattin Geçer, daha önce ithal kömürün vadeli veya taksitli alınabildiğini, artık tedarikçilerin peşin ödeme istediğini belirtti. Şırnak kömüründe de benzer koşulların geçerli olduğunu söyleyen Geçer, bu durumun sermayesi sınırlı işletmeleri zorladığını kaydetti.
Kooperatif başkan vekili Yusuf K. de esnafın ürün alabilmek için yüksek miktarda nakde ihtiyaç duyduğunu vurgulayarak şöyle konuştu:
“Bir araç dolusu Ukrayna kömürü yaklaşık 500 bin liraya geliyor. Her esnafın bu kadar sermayesi yok. Tedarikçiler ya peşin para istiyor ya da dolar üzerinden satış yapıyor. Vatandaş taksit istiyor ama biz kömürü peşin aldığımız için aynı kolaylığı sağlayamıyoruz.”
“Aynı Parayla Bir Ton Kömür Alamıyoruz”
Maliyetlerdeki artışın hem satıcıları hem de vatandaşları etkilediğini belirten Yusuf K., geçen yıla göre alım gücünün gerilediğini ifade etti. Nakliye giderlerinin de işletmelerin yükünü artırdığını aktaran Yusuf K., “Bir aracı mahalleye göndermenin maliyeti 1.500 ila 2 bin lira arasında. Geçen yıl verdiğimiz parayla bugün bir ton kömür alamıyoruz” dedi.
Selahattin Geçer de özellikle köylere yapılan teslimatlarda masrafların arttığına işaret ederek vadeli alım imkânının ortadan kalkmasının esnafın işini daha da güçleştirdiğini dile getirdi.
“Seyyar Satıcıların Bizim Gibi Giderleri Yok”
Kayıtlı işletmelerin seyyar satıcılarla rekabet etmekte zorlandığını söyleyen Yusuf K., kira, vergi ve diğer işletme giderlerinin fiyatlara yansıdığını belirtti. Seyyar satıcıların daha düşük fiyatlarla satış yapabildiğini ifade eden Yusuf K., şu değerlendirmede bulundu:
“Biz bir çuval odunu 200 liraya satarken seyyar satıcı 150 liraya verebiliyor. Bizim kira giderimiz var, vergimiz var, başka masraflarımız var. Onların da bu yükümlülükleri yerine getirmesi gerekiyor. Belediyenin bu konuda denetim yapmasını istiyoruz.”
“Vatandaş Yardım Kömürünü Yakmakta Zorlanıyor”
İhtiyaç sahibi ailelere dağıtılan kömürün kalitesine ilişkin eleştiriler de gündeme geldi. Selahattin Geçer, bazı vatandaşların yardım kapsamında verilen kömürü yakamadığını, bu nedenle odun veya Şırnak kömürü satın almak zorunda kaldığını söyledi.
Yusuf K. de yardım kömürünün kalitesinin artırılması gerektiğini belirterek, vatandaşların daha verimli şekilde kullanabileceği kömürün dağıtılmasının önemini vurguladı.
“Yardım Kömürü Yerel Esnaftan Alınsın”
Devletin ihtiyaç sahiplerine yönelik kömür yardımlarında yerel işletmelerden alım yapmasının hem esnafa hem de vatandaşlara katkı sağlayabileceğini savunan Geçer, yardım kömürünün yerel esnaftan temin edilmesini önerdi. Bu sayede bölgedeki işletmelerin desteklenebileceğini ve ihtiyaç sahiplerine kaliteli ürün ulaştırılabileceğini kaydetti.
Geçer, kira ve yakıt giderleri konusunda sağlanacak kolaylıkların da esnafın üzerindeki yükü hafifletebileceğini dile getirdi. Yusuf K. ise yerel esnafın desteklenmesinin bölge ekonomisi açısından önemli olduğunu belirtti.
“Böyle Giderse Sektör Yok Olabilir”
Kooperatifin 14 üyesinden yalnızca 4-5’inin satış yapabildiğini belirten Selahattin Geçer, mevcut şartların sürmesi halinde sektörün önümüzdeki 2-3 yıl içinde yok olma riskiyle karşılaşabileceği uyarısında bulundu. Kömür fiyatlarının vatandaşların alım gücünü zorladığını söyleyen Geçer, bazı ailelerin yeniden tezek kullanmak zorunda kalabileceğini ifade etti.
Yusuf K. de esnafın desteklenmemesi durumunda işletmelerin kapanma riskiyle karşı karşıya kalacağını belirtti. Kömürcü ve oduncu esnafı, artan maliyetler, peşin ödeme zorunluluğu ve düşen satışlara karşı yetkililerden destek bekliyor.
