Van ve çevresinde yüzyıllardır süregelen Köse Gelin geleneği, sadece bir eğlence değil, sosyal yardımlaşmanın simgesi olarak kabul ediliyor. İran’dan Irak’a, Suriye’den Anadolu’ya uzanan geniş coğrafyada farklı köylerde farklı ruhlarla yaşatılan bu oyun, gençlerin bir araya gelip seçilen en sabırlı ve yetenekli kişilerin rol aldığı bir etkinlik olarak biliniyor.
Van’ın Saray ve Muradiye ilçelerinde ise kış gecelerini renklendiren bu ritüel, köy halkını bir araya getirerek yüzyıllardır süregelen paylaşma ve dayanışma kültürünü günümüze taşıyor.Oyunda “köse” ve eşini temsil eden kişiler özel kostümlerle evleri dolaşırken, toplanan un, şeker, yağ ve bakliyat gibi temel ihtiyaç malzemeleri ihtiyaç sahibi ailelere ulaştırılıyor.
Konu ile ilgili görüşüne başvurduğumuz Araştırmacı- Fotoğrafçı Ferzende Coşar, Köse Gelin geleneğinin sadece geçmişten bugüne taşınan bir eğlence olmadığını, aynı zamanda toplumun ruhunu ve vicdanını yansıtan güçlü bir kültürel miras olduğunu vurguladı.Coşar, oyunda kapıların bazen şaka gereği sertçe çalındığını, ancak o kapıdan içeri girenin sadece insanlar değil, aynı zamanda bereket, dayanışma ve kardeşlik olduğunun altını çizerek, “Evlerde bulunan un, şeker, peynir, tereyağı ya da hangi imkân varsa gönülden paylaşılır. Kimisi maddi destek sunar, kimisi emeğini ortaya koyar, kimisi de sadece varlığıyla bu dayanışmaya güç verir. Burada önemli olan verilenin büyüklüğü değil, niyetin samimiyetidir” şeklinde konuştu.
Coşar, zengin olanın parasını, imkânı az olanın ise emeğini kattığını, böylece köyde kimsenin yalnız bırakılmadığını ve toplanan her kuruş ile her lokmanın en çok ihtiyacı olan gençlere, dar gelirli ailelere ve destek bekleyen hanelere ulaştırıldığını belirterek, oyunun toplumsal eşitliği güçlendiren ve insanlar arasındaki bağları kuvvetlendiren bir sosyal adalet mekanizması işlevi gördüğünü aktardı.
Coşar, günümüzde modern yaşamla birlikte bu tür geleneklerin giderek unutulduğunu, oysa bu kültürlerin insanları insan yapan değerler olduğunu söyleyerek, “Büyüklerimizin deneyimiyle gençlerin enerjisi birleştiğinde bu dayanışma ruhu gelecek nesillere aktarılabilir. Bu nedenle herkesin bu geleneğe sahip çıkmasını, gençleri teşvik etmesini ve paylaşma kültürünü yaşatmasını istiyoruz. Çünkü bu gelenek sürdükçe köyde birlik, yardımlaşma ve toplumsal huzur da varlığını sürdürecektir” şeklinde konuştu.
