Tarih boyunca önemli geçiş noktalarından biri olan Van, İpek Yolu üzerinde bulunması nedeniyle farklı kültürlerin etkisi altında kaldı. Aynı zamanda geniş meraları ve zengin bitki örtüsü sayesinde hayvancılık ve süt ürünleri konusunda güçlü bir geleneğe sahip oldu. Bu durum da zamanla Van’a özgü bir kahvaltı kültürünün oluşmasını sağladı.
Van kahvaltısının temelini süt ürünleri oluştururken, otlu peynir en dikkat çeken lezzetlerden biri haline geldi. Rivayetlere göre otlu peynirin geçmişi yıllar öncesine dayanıyor. Bahar aylarında artan sütlerin değerlendirilmesi amacıyla yapılan peynirlerin içine çeşitli otlar eklenmesiyle bugün Van’la özdeşleşen otlu peynir ortaya çıktı.
Geleneksel Van kahvaltısında tandır ekmeği, kaymak, tereyağı, bal, cacık, kavurma, murtuğa, kavut ve Van çöreği önemli yer tutuyor. Özellikle tereyağında kavrulan un ve yumurtayla hazırlanan murtuğa ile buğday, bal ve cevizle yapılan kavut, kentin en eski kahvaltılıkları arasında gösteriliyor.
Van kahvaltısının bugünkü haline gelmesinde ise “süt evleri” önemli rol oynadı. 1947 yılında Cumhuriyet Caddesi’nde açılan ilk süt evlerinden birinde vatandaşlara sıcak süt, otlu peynir ve ekmek sunuluyordu. Daha sonra bal, kaymak, tereyağı ve farklı kahvaltılıklar da menüye eklendi. Böylece Van’da dışarıda kahvaltı yapma kültürü gelişmeye başladı.
1950’li yıllardan itibaren süt evlerinde yetişen çırakların yeni işletmeler açmasıyla birlikte kentte kahvaltı salonları yaygınlaştı. Zaman içerisinde farklı şehirlerden gelen kahvaltılık ürünlerin de eklenmesiyle Van kahvaltısı bugünkü zengin sofralara dönüştü.
2000’li yıllarla birlikte Van kahvaltısı, kentin en önemli kültürel ve turistik değerlerinden biri olarak öne çıktı. Dünyanın en kalabalık kahvaltı sofrası rekorunun Van’da kırılmasıyla birlikte bu kültür uluslararası alanda da dikkat çekti.
