Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelikle birlikte, böcek ve domuz kaynaklı içerik taşıyan hiçbir yeni gıda ürününe Türkiye'de onay verilmeyeceği açıklandı.
Tarım ve Orman Bakanlığı, "Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği"ni Resmi Gazete'de yayımlayarak yürürlüğe soktu. Yeni düzenlemeyle birlikte, daha önce Türkiye'de yaygın şekilde tüketilmeyen birçok ürün artık özel denetime tabi tutulacak.
31 Aralık 2025 detayı dikkat çekiyor
Yönetmelikte yer alan düzenlemeye göre, 31 Aralık 2025 tarihinden önce Türkiye'de ticari olarak piyasaya sunulmayan veya yaygın tüketimi bulunmayan yiyecek ve içecekler "yeni gıda" kategorisinde değerlendirilecek. Bu kapsamda laboratuvar ortamında geliştirilen alternatif ürünler başta olmak üzere pek çok yeni nesil gıda için ayrı inceleme süreci uygulanacak.
Genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO), gıda enzimleri ve mevcut katkı maddeleri ise bu yönetmeliğin dışında tutulacak.
Hangi ürünler "yeni gıda" sayılacak?
Yeni düzenleme kapsamında özellikle gelişen teknolojiyle birlikte ortaya çıkan birçok ürün artık özel değerlendirmeden geçecek. Bakanlığın çerçevesini çizdiği "yeni gıda" örnekleri arasında şunlar yer alıyor:
· Hücre ve doku kültürüyle laboratuvar ortamında üretilen yapay et ürünleri
· Alg, mantar veya mikroorganizmalardan elde edilen alternatif gıdalar
· Nanoteknoloji kullanılarak geliştirilen gıda ürünleri
· Yapısı değiştirilmiş yeni moleküler içerikler
· Daha önce yalnızca takviye edici gıda olarak kullanılan bazı maddelerin normal yiyeceklere eklenmiş halleri
Bakanlık 3 temel şart koydu
Türkiye'de satış izni almak isteyen yeni nesil gıda ürünlerinin belirli kriterleri karşılaması gerekecek. Buna göre bir ürünün:
· İnsan sağlığı açısından risk taşımadığının bilimsel olarak kanıtlanması
· Tüketiciyi yanıltıcı özellik taşımaması
· Besin değerinin geleneksel ürünlerden daha düşük olmaması
zorunlu olacak.
Özellikle böcek ve domuz kaynaklı içerik taşıyan ürünlerin ise doğrudan reddedileceği belirtildi. Bu ürünlerin "izinli ürünler listesine" dahil edilmesi mümkün olmayacak.
Şirketlere yeni sorumluluklar
Yönetmelikle birlikte üretici ve ithalatçı firmalara da önemli yükümlülükler getirildi. Firmalar, piyasaya sürmek istedikleri ürünlerin "yeni gıda" kapsamına girip girmediğini önceden belirlemek zorunda olacak. Tereddüt yaşanan durumlarda ise Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü'ne resmi başvuru yapılacak.
Başvuru dosyaları ilk etapta 45 iş günü içinde incelenecek. Ön değerlendirmeyi geçen ürünler daha sonra uzman bilim insanlarından oluşacak Bilimsel Komisyon'a gönderilecek. Bilimsel Komisyon'un, halk sağlığı açısından risk taşıyıp taşımadığını belirlemek amacıyla ürünleri yaklaşık 9 ay boyunca detaylı şekilde değerlendireceği belirtildi.
Laboratuvar incelemeleri ve teorik analizlerin ardından hazırlanacak güvenlik raporu doğrultusunda ürünlerin Türkiye'de satışına izin verilip verilmeyeceğine karar verilecek.
