Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), son günlerde akaryakıt eksikliği ve yürütülen soruşturmalarla yeniden gündemde. Türkiye’nin en köklü enerji şirketlerinden biri olan TPAO’nun sahiplik yapısı, bağlı şirketleri ve yönetimi kamuoyunun merak konusu oldu. Özellikle TP Petrol Dağıtım A.Ş. hakkında yürütülen operasyon sonrası “Türkiye Petrolleri kimin?”, “Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın sahibi kim?”, “TP Petrol Dağıtım A.Ş. kime ait?” soruları yeniden gündeme geldi.
TÜRKİYE PETROLLERİ ANONİM ORTAKLIĞI KİMİN?
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), 1954 yılında Türkiye’nin petrol ve doğal gaz arama, üretim ve dağıtım faaliyetlerini yürütmek amacıyla kamu iktisadi teşekkülü olarak kuruldu. Kuruluşundan bu yana devletin kontrolünde faaliyet gösteren TPAO, 2017 yılında yapılan düzenlemelerle Türkiye Varlık Fonu’na devredildi. Bu değişiklikle birlikte şirketin tüm hisseleri tamamen kamu mülkiyetine geçti. Günümüzde TPAO, Türkiye Varlık Fonu’na bağlı olarak faaliyetlerini sürdüren kamuya ait bir enerji şirketidir.
TÜRKİYE PETROLLERİ'NİN FAALİYET ALANLARI
TPAO, Türkiye’nin enerji bağımsızlığı hedefi doğrultusunda önemli projelere imza atmaktadır. Şirket, yurt içi ve yurt dışında petrol ve doğal gaz arama faaliyetleri yürütmekte, üretim ve rafineri süreçlerinde de aktif rol almaktadır. Karadeniz’de yürütülen doğal gaz arama faaliyetleri, TPAO’nun son yıllardaki en dikkat çeken çalışmalarından biridir. Ayrıca Irak, Azerbaycan ve Libya gibi ülkelerde de ortak projeleri ve enerji yatırımları bulunmaktadır.
TP PETROL DAĞITIM A.Ş. KİME AİT?
TPAO’nun 1963 yılında başlattığı akaryakıt istasyonu faaliyetlerinin devamı olarak 2009’da TP Petrol Dağıtım A.Ş.kuruldu. Ancak 2017 yılında yapılan özelleştirme süreciyle birlikte şirket, Zülfikarlar Holding bünyesine devredildi. Bu tarihten itibaren TP markasıyla faaliyetlerine devam eden TP Petrol Dağıtım A.Ş., özel sermaye tarafından yönetilmektedir.
Bugün Türkiye genelinde 800’ü aşkın akaryakıt istasyonu bulunan TP Petrol Dağıtım A.Ş., yaklaşık 307 bin metreküp depolama kapasitesine sahiptir. Şirket, dağıtım ağı ve operasyonel yapısı itibarıyla Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’ndan bağımsız bir özel sektör kuruluşu olarak faaliyet göstermektedir.
TÜRKİYE PETROLLERİNE NEDEN OPERASYON DÜZENLENDİ?
Son dönemde kamuoyunda geniş yankı uyandıran operasyon, TP Petrol Dağıtım A.Ş. bünyesinde yürütülen akaryakıt eksikliği soruşturmasıyla ilgilidir. STAR Rafineri, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na (EPDK) yaptığı bildirimlerde Hatay Dörtyol ve Antalya’daki depolarda yer alan akaryakıt miktarlarında tutarsızlık tespit etti. Rafineri, kendisi adına faturalandırılmış ürünlerin habersiz biçimde satıldığını belirterek Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulundu.
Soruşturma kapsamında yapılan incelemelerde; Antalya deposunda 4 bin 9 ton, Hatay Dörtyol deposunda ise 14 bin 467 ton akaryakıtın kayıp olduğu belirlendi. Toplamda piyasa değeri 1 milyar TL’ye yaklaşan 18 bin 476 ton akaryakıtın eksik olduğu tespit edildi. Bu bulgular, sektörde ciddi bir usulsüzlük iddiasını gündeme taşıdı.
TP PETROL DAĞITIM A.Ş. YÖNETİMİNDE SORUŞTURMA VE GÖZALTILAR
Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele ekipleri tarafından yürütülen operasyon kapsamında TP Petrol Dağıtım A.Ş.’nin üst düzey yöneticilerine yönelik adli işlem başlatıldı. Şirketin genel müdürü, ikmal müdürü ve tesis müdürü gözaltına alındı ve çıkarıldıkları mahkemece tutuklandı. Eski genel müdür ise savcılıktaki ifadesinin ardından serbest bırakıldı.
Yurt dışında bulunan yönetim kurulu başkanı ve bazı üst düzey yöneticilerin ifadeleri alınamazken, sürecin yargı boyutunun genişleyebileceği değerlendiriliyor. Bu gelişme, Türkiye enerji piyasasında önemli bir konuma sahip olan TP markasının yönetim süreçlerine dair yeni tartışmaları beraberinde getirdi.
TÜRKİYE PETROLLERİ İLE TP PETROL ARASINDAKİ FARK NE?
Kamuoyunda sıkça karıştırılan iki kurum arasındaki fark, sahiplik yapısında net biçimde ortaya çıkmaktadır:
- Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO): Türkiye Varlık Fonu’na ait, tamamen kamuya bağlı bir enerji şirketidir.
- TP Petrol Dağıtım A.Ş.: 2017’de özelleştirilmiş olup Zülfikarlar Holding’e ait özel bir şirkettir.
Bu ayrım, “Türkiye Petrolleri kimin?” sorusuna yanıt verirken en kritik noktalardan birini oluşturmaktadır. TPAO’nun kamu niteliği devam ederken, TP Petrol Dağıtım A.Ş. özel sektör bünyesinde faaliyetlerini sürdürmektedir.
