Van’ın Bahçesaray ilçesi, yıllardır soğuk suları, gür akan dereleri ve bereketli topraklarıyla biliniyordu. Ancak son yıllarda etkisini giderek artıran küresel ısınma ve kuraklık, ilçenin su kaynaklarını ciddi biçimde etkiledi. Yaz boyu kurak geçen ilçede bazı köylerde sebze ve meyve ekilemedi, bostan eken köylülerin emekleri su yetersizliği nedeniyle boşa gitti. Su seviyesindeki azalma, yalnızca tarımı değil, bölgedeki ekosistemi de olumsuz yönde etkiliyor.
“Su seviyesi yüzde 10’a kadar düştü”
Bahçesaraylı Yunus Emre Yaşa, doğup büyüdüğü ilçede suyun yıllar içindeki değişimine tanıklık ettiğini belirterek, geçmişte taşların üzerinden taşan derelerin bugün neredeyse kuruma noktasına geldiğini söyledi:
“Eskiden su seviyesi baya yüksekti. Bu taşların üstünden aşıyordu, hatta yola kadar sıçrıyordu. Son zamanlarda küresel ısınmadan dolayı bayağı etkilendi. Su seviyesi neredeyse yüzde 10, yüzde 5’e kadar düştü. Balıklar da bu susuzluktan bayağı etkilendi. Daha önce Müküs Çayı’nda balıklar çok fazlaydı, yalnız son zamanlarda su seviyesinin azalması Müküs Çayı’nda yaşayan balıkların sayısını da azalttı. Bahçesaray Çayı’nda neredeyse balıklar yok denecek kadar azaldı. Susuzluk Bahçesaray’ı bayağı bir etkiledi, susuzluk baya öne geçti. Bahçesaray su sorunu yaşayacak.”
Yaşa, ilçede daha önce planlanan bazı su projelerinin de endişe yarattığını belirtti: “Bence yanlış politikalar var. Yaptıkları bazı projeler oldu Bahçesaray’da daha önce, bunlar engellendi. Şu an tekrar yapmak istiyorlar. Hatta bir ara dediler buradan suyu alıp Van’a götüreceklermiş. Baya da Van’a uzak düşüyor. Su bu kadar azalmasına rağmen hâlâ bu projeyi değerlendirmeyi düşünüyorlar. Bana soracak olursanız halk buna izin vermemeli. Yeteri kadar su seviyesi düştü zaten. TOKİ mevkisine çoğu zaman su çıkmıyor, çoğu yere su yetişmiyor. İnsanlar şimdiden susuzluk yaşıyor. Bence o projelerin iptal edilmesi lazım. Buranın halkı bu doğaya, bu suya, bu güzelliğe sahip çıkmalı. Sahip çıksınlar diyorum.”
“Deremiz artık az akıyor”
Bahçesaraylı Nevzat Aydemir de kuraklığın etkilerinin son yıllarda gözle görülür hale geldiğini ifade etti:
“Bahçesaraylıyım, 36 yaşındayım. Memleketimiz çok güzel bir yer. Havası çok güzel. Deremizi görüyorsunuz. 2-3 senedir kuraklık yaşanıyor burada. Daha çok büyük bir zararını görmedik ama biz de görüyoruz derenin suyu azalmış. Duamızı Allah’tan istiyoruz, ne kadar kar yağsa bizim karımızadır. Bu kuraklık bize fazlasıyla zarar veriyor. 4-5 sene önce deremiz fazlasıyla bol akıyordu. Ama 2-3 senedir derenin suyu bayağı azaldı. Zararını elbette görüyoruz, bahçelerimiz kurudu, ağaçlarımız kurudu. Zararı bize var elbette.”
Küresel ısınma ve ekolojik denge
Uzmanlar, Bahçesaray’daki su azalmasının yalnızca bölgesel bir sorun olmadığını, Doğu Anadolu genelinde yaşanan iklim değişikliğinin bir sonucu olduğunu belirtiyor. Küresel ısınma nedeniyle kar yağışlarının azalması, dereleri besleyen kaynakların kurumasına yol açıyor. Bu da hem tarımsal üretimi hem de yerel ekosistemi tehdit ediyor.
Bahçesaraylı yurttaşlar, su kaynaklarının korunması için yerel yönetimlerin ve ilgili kurumların önlem almasını talep ediyor. Halk, “su memleketi” olarak bilinen ilçenin gelecekte susuzlukla anılmaması için doğaya ve kaynaklarına sahip çıkılması gerektiğini vurguluyor.
