DEM Parti Van Milletvekili Gülderen Varlı, 15 Kasım 1937'de Elazığ'da idam edilen Seyid Rıza ve yol arkadaşlarının 89. ölüm yıl dönümü öncesinde yazılı bir açıklama yaptı. Aradan geçen yıllara rağmen mezar yerlerinin bilinmediğine dikkat çeken Varlı, tarihsel olaylarla yüzleşilmesi ve ailelerin taleplerinin karşılanması gerektiğini belirtti.
Varlı, açıklamasında Seyid Rıza ve beraberinde idam edilenleri andığını ifade ederek, mezar yerlerinin açıklanmamasının toplumsal hafıza ve adalet açısından önemli bir sorun olduğunu savundu.
"Mezar yerleri açıklanmalı"
Seyid Rıza ve yol arkadaşlarının mezar yerlerinin 89 yıldır açıklanmadığını belirten Varlı, geçmişte yaşanan acıların araştırılması gerektiğini vurguladı.
Demokratik toplum, eşit yurttaşlık ve toplumsal barışın geçmişle yüzleşmeyi gerektirdiğini ifade eden Varlı, şunları kaydetti:
"Tarihsel hakikatlerle yüzleşmek, inkâr ve suskunluk politikalarına son vermek, toplumsal hafızaya ve halkların ortak geleceğine saygının gereğidir."
Varlı, Cumhuriyetin ikinci yüzyılında geçmişte yaşanan hataların tekrarlanmaması gerektiğini belirterek, idam edilen, yaşamını yitiren veya kaybedilen kişilerin mezar yerlerinin belirlenmesini istedi.
Meclis araştırması talebi
Varlı'nın paylaştığı Meclis araştırması önergesi metninde, Seyid Rıza'nın yanı sıra Şeyh Said, Said-i Nursi ve mezar yerleri bilinmeyen diğer kişilerin durumuna dikkat çekildi.
Önerge metninde, mezar yerlerinin tespit edilerek kamuoyuna açıklanması, cenazelerin ailelerine teslim edilmesi ve yakınlarının yas tutma hakkının güvence altına alınması amacıyla Meclis araştırması açılması talep edildi.
Ayrıca mezarlıkların tahrip edilmesi, cenazelerin ailelere teslim edilmemesi ve mezar yerlerinin bilinmemesi nedeniyle ortaya çıkan hak ihlallerinin araştırılması gerektiği ifade edildi.
"Geçmişle yüzleşmek toplumsal barışın gereğidir"
Önergenin gerekçesinde, mezar yerlerinin bilinmemesinin yalnızca aileleri değil, toplumların tarihsel hafızasını da etkilediği belirtildi.
Varlı, tarihî şahsiyetlerin yanı sıra faili meçhul cinayetlerde yaşamını yitiren ve zorla kaybedilen kişilerin akıbetlerinin de aydınlatılması gerektiğini vurguladı.
Mezar yerlerinin belirlenmesinin insan onuru, inanç özgürlüğü ve toplumsal barış bakımından önem taşıdığını ifade eden Varlı, ailelerin yakınlarının cenazelerine ulaşabilmesinin sağlanması çağrısını yineledi.
Seyid Rıza ve yol arkadaşları 15 Kasım 1937'de idam edildi
Dersim olayları sırasında yargılanan Seyid Rıza ve beraberindeki kişiler, 15 Kasım 1937'de Elazığ'da idam edildi.
Seyid Rıza ve beraberindekilerin cenazelerinin ailelerine teslim edilmemesi ve mezar yerlerinin bilinmemesi, yıllardır ailelerin ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarının gündeme getirdiği talepler arasında bulunuyor.
Varlı'nın açıklamasıyla birlikte mezar yerlerinin belirlenmesi ve geçmişte yaşanan olayların araştırılması yönündeki çağrılar bir kez daha gündeme taşındı.
