Türkiye'de sosyal güvenlik sisteminde gerçekleştirilen düzenlemelerin ardından emeklilik yaş sınırına takılan yüz binlerce sigortalı çalışan haklarını arıyor. Özellikle 8 Eylül 1999 tarihi ile 2008 yılı arasında ilk kez sigorta girişi yapılan vatandaşlar mevcut yasalardaki yaş ve prim adaletsizliklerinin giderilmesini istiyor. Kamuoyunda geniş yankı uyandıran bu talep sigortalılık süresi ve prim günü esasına dayanan kademeli bir emeklilik modelinin yürürlüğe girmesini hedefliyor.
Söz konusu dönemde iş hayatına adım atan çalışanlar sigorta başlangıç tarihlerindeki birkaç günlük farkın dahi emeklilik yaşını 10 ila 17 yıl arasında geciktirmesinden şikayet ediyor. Bu adaletsizliğin ortadan kaldırılması adına örgütlenen dernekler ve sivil toplum kuruluşları seslerini yetkililere duyurmaya çalışıyor. Çalışan kesim Prim gün sayısı ve yaş şartının sigorta başlangıç yılına göre adil biçimde dağıtıldığı bir sistemin sosyal devlet ilkesinin bir gereği olduğunu vurguluyor.
TBMM Ve Çalışma Bakanlığı Cephesindeki Resmi Adımlar
Sosyal güvenlik reformu ve kademeli emeklilik konusunda Meclis gündemine taşınan önergeler ve kanun teklifleri vatandaşlar arasında büyük heyecan oluşturuyor. Muhalefet milletvekilleri tarafından hazırlanan taslaklar TBMM Başkanlığına sunulsa da bu durum tek başına uygulamanın başladığı anlamına gelmiyor. Bir yasal düzenlemenin hayata geçebilmesi için komisyon görüşmelerinin ardından Genel Kurul onayı alması ve Resmî Gazete'de yayımlanması şart koşuluyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkilileri ise mevcut bütçe dengeleri ve sosyal güvenlik kurumunun aktüeryal dengesini gözeterek hareket ediyor. Şu ana kadar hükümet kanalından yapılan resmi açıklamalarda kademeli emekliliğe dair takvimi netleşmiş bir yasa çalışmasının bulunmadığı ifade ediliyor. Dolayısıyla TBMM gündeminde yer alan tartışmalar henüz bağlayıcı bir yasal metne dönüşmüş değil.
Kademeli Emeklilik Sisteminin Muhtemel Kapsamı Ve Koşulları
Olası bir kademeli emeklilik yasasının kabul edilmesi durumunda sistemin kimleri kapsayacağı en çok merak edilen konular arasında yer alıyor. Masadaki taslaklarda ve beklenti metinlerinde ağırlıklı olarak 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında tescil edilen sigortalılar ön plana çıkıyor. Bu tarihler arasında işe giren erkek ve kadın çalışanlar için kademeli olarak artan yaş ve prim basamakları öngörülüyor.
Önerilen modellerde ilk sigorta tescil tarihine göre kadınlarda 43 yaşından, erkeklerde ise 45 yaşından başlayan kademeli bir yaş skalası oluşturulması hedefleniyor. Prim gün şartının da 6250 günden başlayarak kademeli şekilde 7000 güne kadar yükselmesi tartışılan ihtimaller arasında bulunuyor. Ancak resmi bir kanun çıkmadığı sürece bu yaş ve prim rakamlarının tamamı varsayımdan ibaret kalıyor.
Mevcut Yasal Durum Ve Sigortalıların Gelecek Süreci
Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde hizmet veren mevcut mevzuat uyarınca çalışanların emeklilik hesaplamaları eski sistem üzerinden devam ediyor. 1999 yılı sonrasında işe giren kadın çalışanlar için 58, erkek çalışanlar için ise 60 yaş sınırı geçerliliğini koruyor. Yeni bir yasal düzenleme yapılmadığı müddetçe çalışanların erken emeklilik hakkı elde etmesi veya yaş şartından muaf tutulması hukuken mümkün görünmüyor.
Emeklilik hayali kuran milyonlarca çalışan önümüzdeki dönemde meclis çalışmalarını ve ekonomi yönetiminden gelecek haberleri yakından takip etmeyi sürdürüyor. Sosyal güvenlik uzmanları çalışanların prim ödemelerini düzenli yapmalarının ve hizmet dökümlerini kontrol etmelerinin önemine dikkat çekiyor. Yasal süreç tamamlanıp yürürlüğe girene kadar mevcut emeklilik şartlarında herhangi bir esneklik sağlanmayacak.
