İstanbul genelinde yürütülen kentsel dönüşüm çalışmalarına ivme kazandırmak amacıyla hayata geçirilen finansal destek mekanizmasında kritik bir süreli uzatım kararı alındı. Deprem riski taşıyan binaların yenilenmesini teşvik eden Yarısı Bizden kampanyası kapsamında sağlanan yapım yardımı uygulamasının geçerlilik tarihi 1 yıl daha ileriye çekildi. Yayımlanan son Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda, daha önce 31 Aralık 2026 tarihinde tamamlanması öngörülen süreç, 31 Aralık 2027 tarihine kadar kesintisiz bir şekilde sürdürülecek. Bu düzenleme sayesinde riskli konutlarda ikamet eden vatandaşlar, daire başına 1.875.000 TL seviyesine varan finansal destek paketinden 12 ay daha faydalanma imkanına kavuşmuş oldu.
Alınan uzatma kararı, özellikle kat malikleri arasında oy birliği sağlamakta güçlük çeken, proje hazırlık süreci uzayan veya ruhsat alma aşamasında bürokratik engellere takılan bina sakinleri adına büyük bir fırsat sunuyor. Hak sahipliği tespitini henüz tamamlayamamış olan aileler, zaman baskısı yaşamadan ve devlet tarafından sunulan maddi olanakları kaybetme riski taşımadan dönüşüm süreçlerini planlamaya devam edebilecekler. Resmî makamlarca onaylanan 11902 sayılı karar neticesinde, kentsel yenileme projelerinde hukuki ve finansal altyapı güçlendirilerek kentin yapı stoğunun daha hızlı bir şekilde güvenli hale getirilmesi hedefleniyor.
Hak Sahiplerine Sunulan Finansal Destek Miktarları Ve Detayları
Bireysel veya bina bazlı dönüşüm projelerinde hak sahiplerine sağlanan finansal imkanlar, hem hibe hem de kredi unsurlarını bünyesinde barındırıyor. Hak sahibi olan vatandaşlara her bir konut için 875.000 TL geri ödemesiz hibe, 875.000 TL uygun koşullu kredi ve 125.000 TL tutarında taşınma yardımı aktarılıyor. Bu sayede daire başına sağlanan toplam finansman kaynağı 1.875.000 TL seviyesine ulaşıyor. İş yerleri için ise farklı bir altyapı uygulanıyor; ilk dükkan için 437.500 TL hibe, 437.500 TL kredi ve 125.000 TL taşınma desteği verilirken, hak sahibinin mülkiyetindeki diğer dükkanlar için 875.000 TL tutarında kredi imkanı sunuluyor.
Birden fazla taşınmazı bulunan mülk sahipleri için de geniş bir destek imkanı oluşturulmuş durumda. İlk bağımsız bölümü için toplam 1.875.000 TL tutarındaki paketten yararlanan hak sahipleri, bünyelerindeki ilave her bir konut için 1.750.000 TL tutarında kredi imkanından faydalanabiliyorlar. Ticari alanda ise ilk dükkan için sağlanan 1.000.000 TL tutarındaki toplam dönüşüm paketinin ardından, diğer dükkanların her biri için 875.000 TL kredi desteği tanımlanıyor. Bu yaklaşım, çoklu mülkiyete sahip vatandaşların da kentsel dönüşüm süreçlerine aktif katılımını kolaylaştırmayı amaçlıyor.
Büyük Alanlar Ve Siteler İçin TOKİ Destekli Model
Bireysel bina yenilemelerinin ötesinde, büyük parseller, siteler veya ada bazlı geniş ölçekli dönüşüm projelerinde kamu kuruluşları doğrudan sorumluluk üstleniyor. Bu tür toplu alanlarda inşaat faaliyetleri Toplu Konut İdaresi Başkanlığı veya Emlak Konut vasıtasıyla yürütülüyor. Kamu güvencesiyle yürütülen bu modelde, her bir hak sahibine 875.000 TL tutarında hibe ile 125.000 TL nakdi taşınma yardımı sağlanıyor. Tanımlanan hibe tutarı toplam inşaat maliyetinden düşülerek kalan borçlandırma miktarı hesaplanıyor ve hak sahiplerine uzun vadeli, ödeme kolaylığı sunan taksitlendirme seçenekleri hazırlanıyor.
Toplu alan dönüşüm modelinden faydalanılabilmesi için ilgili sitede veya bloklarda tüm kat maliklerinin eksiksiz bir şekilde tam uzlaşma sağlaması şartı aranıyor. Bütün kat maliklerinin ortak karara varması durumunda, inşaat süreci tamamen devlet güvencesi altına alınıyor. Bu yöntem sayesinde projeler finansal veya yüklenici kaynaklı aksamalar yaşanmadan planlanan süreler içerisinde tamamlanıyor. Hak sahipleri, inşaat takibi ve yüklenici anlaşmazlığı gibi zorlu süreçlerle karşılaşmadan güvenli konutlarına kavuşma imkanı elde ediyorlar.
Başvuru Şartları Ve Sürecin İşleyiş Esasları
İstanbul sınırları içerisinde yer alan 39 ilçedeki tüm riskli bina sahipleri belirlenen kriterleri karşılamaları durumunda bu yardım paketinden yararlanabiliyor. Başvuru yapılacak yeni projede, inşa edilecek bağımsız bölümün büyüklüğü, eski yapının büyüklüğünün 1,5 katını aşmaması gerekiyor. Projelendirme aşamasında sığınak ve otopark alanları inşaat metrekaresinin dışında tutulduğundan, vatandaşlar açısından herhangi bir hak kaybı durumu meydana gelmiyor. Yapının mevcut durumunun riskli olup olmadığı ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş lisanslı kuruluşlarca alınan karot örnekleri ve teknik analizler sonucunda resmen belgeleniyor.
Sürecin bürokratik aşamalarında vatandaşlara kolaylık sağlamak adına dijital başvuru zorunluluğu uygulanmıyor. İlgili binada kat irtifakı resmi olarak kurulduktan sonra, hak sahipleri tespit işlemleri için doğrudan bağlı bulundukları ilçe belediyesine müracaat ediyorlar. Belediyedeki işlemlerin tamamlanmasının ardından, bakanlık tarafından verilen randevu gününde hak sahibi ile yetkili makamlar arasında hibe taahhütnamesi ve kredi sözleşmesi imzalanarak yasal süreç resmen tamamlanıyor.
Ödeme Aşamaları Ve Kredi Geri Ödeme Koşulları
Süreç kapsamında sağlanan nakdi finansman, hak sahiplerinin hesabına doğrudan aktarılmak yerine, belirlenen inşaat seviyelerine göre doğrudan yüklenici firmaya ödeniyor. İnşaat faaliyeti başladığında toplam tutarın %30'luk kısmı, binanın taşıyıcı karkas sistemi tamamlandığında %30'luk ikinci kısmı, sıva ve cephe aşamasına gelindiğinde %30'luk üçüncü kısmı ve yapı kullanım izin belgesi alındığında kalan %10'luk son kısmı yükleniciye iletiliyor. Sağlanan 125.000 TL tutarındaki tahliye yardımı ise tek seferde ödeniyor; dairede kiracı ikamet ediyorsa doğrudan kiracının, ev sahibi ikamet ediyorsa ev sahibinin hesabına aktarılıyor.
Kredi ödemeleri konusunda da vatandaşları koruyan bir finansal takvim uygulanıyor. Kredi geri ödeme süreci, yapı ruhsatının alındığı tarihten itibaren 24 ay sonra başlatılıyor ve toplamda 10 yıla yayılan bir vade imkanı sunuluyor. Geri ödemelerin başladığı ilk 12 aylık dönemde herhangi bir faiz uygulaması yapılmıyor. Takip eden yıllarda ise Tüketici Fiyat Endeksi oranının yarısı (%0,50'si) oranında bir güncelleme gerçekleştiriliyor. Kredi tahsis aşamasında hak sahiplerinin gelir durumuna veya kredi notu geçmişine bakılmaması, düşük gelir grubundaki vatandaşların da binalarını güvenli yapılara dönüştürmelerine olanak tanıyor.
