Van’da 4 bine yakın insan, çağrı merkezlerinde çalışıyor. Bu çalışanların çoğu ise asgari ücret seviyesinde maaş alıyor. Ancak tek sorun maaşların düşük olması değil! Çalışanlar, bu çağrı merkezlerinde fazla mesaiye zorlanıyor, mobbinge maruz kalıyor ve sağlık sorunlarıyla mücadele ediyor.
Birçok büyük şirketin, müşteri hizmetleri operasyon merkezlerini doğuda açması, bölgesel istihdam açısından fırsat yaratırken çalışanlar için gelir adaletsizliği tartışmalarını da gündeme taşıyor. Büyük çoğunluğu GSM operatörlerinin çağrı merkezi olan bu şirketler, bir yandan ‘ekmek kapısı’ olarak görülse de, çalışma koşulları açısından değerlendirildiğinde birçok sorunu barındırıyor.
Görüştüğümüz çağrı merkezi çalışanları; mobbing, gelir adaletsizliği, çalışma saatlerinin fazlalığı ve yetersiz güvence koşullarıyla karşı karşıya kaldıklarını söylüyor. Ucuz işgücü olarak görüldüklerini söyleyen çalışanlar, batı illerindeki çağrı merkezlerinde çalışanlar ile doğu illerindeki çağrı merkezlerinde çalışanların aldıkları maaşın farklı olduğunu söylüyor. Bunun nedeni olarak, Van’daki ‘istihdam olanaklarının kısıtlı olması ve gençlerin bu şirketlere mecbur bırakılması’ gerçeği ön plana çıkıyor.
“Maaşlar Az, Mobbing Çok Fazla”
Çağrı merkezinde 7 yıl çalışmış Halil Uluhan da bu sorunları yaşayanlardan. Dört yılını müşteri hizmetleri alanında, üç yılını ise yönetici pozisyonunda geçirmiş Uluhan, yaşadığı zorluklara değinerek, “İş yoğunluğu fazla, mola sürelerimiz kısa ve kariyer gelişim fırsatlarımız da zayıf” diyor.
Uluhan, “Kesinlikle alınan maaşlar yeterli değildir! Asgari ücret sektörün zorluğunu karşılamıyor. Çoğu sektöre göre zorluk ve stres baz alınırsa maaşlar inanılmaz düşük seviyededir. Göz boyamak için verilen ufak ek mesai ücretleri ise ülkemizde yaşayan bir gencin günlük masrafını bile karşılamıyor” diyor.
“Tanıdığınız yoksa iyi yerlere gelmeniz zordur”
Karşılaştıkları diğer sorunlara da değinen Uluhan, şunları aktarıyor: “Psikolojik yıpranma, müşterilerden gelen küfürler ve yöneticilerin uyguladığı baskılar en başta gelen problemler arasında. Bu durumdan kaynaklı olarak, ne yazık ki çalışanların büyük çoğunluğunda ciddi sorunlar mevcut. Görme ve işitme kaybı, bazı kişilerde düşük seviyede olsa da neredeyse tüm çalışanlarda görülüyor. Günde 300’den fazla çağrı alan, ‘ek mesai’ adı altında 11 saat boyunca ekrana bakan ve sürekli çağrı karşılayan bir bireyin sağlıklı kalabilmesi zaten mümkün değil. Ayrıca kariyer yapmak isteyenler için yöneticilerle iyi ilişki kurmak neredeyse şart. Aksi halde yükselmek çok zor. İşin kolay tarafı diyebileceğimiz çok az şey var. Sakin bir birimde yönetici ile samimi olursanız, başınız fazla ağrımaz. Fakat çağrı merkezinde bile tanıdığınız yoksa iyi yerlere gelmeniz zordur.”
“Mobbing işin en zor tarafı”
Çağrı merkezinde çalışmanın beraberinde baskıları da getirdiğini ifade eden Uluhan, “Sıfır tecrübeyle başladığım bu işte, evden çalışmanın maddi ve manevi büyük bir konfor olduğunu düşündüm ve işime dört elle sarıldım. Ancak zamanla, günde 10 saat çalışmak ve 250-300 çağrı almak oldukça yıpratıcı hale geldi. Müşterilerden gelen baskı, hakaretler ve yöneticilerden gördüğümüz mobbing işin en zor tarafları. İşin fiziksel ve ruhsal yorgunluğu, sosyal hayatı neredeyse sıfıra indiriyor. Tüm bu zorluklara rağmen, başka iş imkânı olmadığından sektörde kalmak zorunda kalıyoruz. Bizim beklentimiz sadece emeklerimizin karşılığını görmek ve saygı görmek.” diyor.
“Kotamızı dolduramadığımızda mesaiden çıkamıyoruz”
Çağrı merkezi sektöründe çalışan bir diğer müşteri temsilcisinin de yaşadığı zorluklar benzer. Adını vermek istemeyen çağrı merkezi çalışanı, yaşadığı sorunları ve çalışma koşullarını şöyle aktardı: “Çağrı merkezinde genel olarak ciddi bir satış kotası sorunu var. Örneğin, bir saatte 20 satış yapmak gibi belirli bir kota veriliyor ve bu kota doldurulmadığında, saati dolmuş olsa bile çıkış izni verilmiyor. Bu, çalışanlar için büyük bir problem yaratıyor. Ayrıca mesai saatleri değişken olabiliyor. Sabit vardiyalı bir proje yoksa bir gün sabah 8.00’de işe başlayıp ertesi gün gece vardiyasına dahil edilmek gibi durumlar yaşanıyor.”
“Hatlar yoğunken mola yapamıyoruz”
Yoğunluğun arttığı saatlerde mola dahi yapamadıklarını dile getiren çağrı merkezi çalışanı, “Moladayken hat yoğunlaşıyorsa molan yarıda kesilip hemen çağrıya dönmek zorunda kalıyorsun ve bu duruma itiraz etmek mümkün değil. Çünkü o an öyle talep ediliyor.
Günlük çalışma süresi genellikle 9 buçuk saat olarak planlanıyor. Ancak hattın yoğun olduğu dönemlerde bu süre 11 saate kadar uzayabiliyor. İtiraz ettiğinde ise ‘sözleşme imzalarken bu şartlar size bildirilmişti’ deniliyor” diyerek yaşadıkları bir başka soruna da dikkat çekiyor.
