Bizans’tan Osmanlı’ya uzanan Aya İrini Kilisesi, defalarca yandı, onarıldı ve Osmanlı’nın ilk müzesi olarak tarihe geçti. Aya İrini Kilisesi, Roma İmparatoru Konstantin tarafından 330’lu yıllarda yaptırıldı. Şehrin yeniden inşası sırasında forum, saray ve hipodromla birlikte inşa edilen ilk büyük ibadet yapılarından biri oldu.“Kutsal Barış” anlamına gelen Aya İrini, aynı zamanda azize İrini’nin adını taşıyor.
MUCİZELER VE AZİZE İRİNİ EFSANESİ
Efsaneye göre asıl adı Penelope olan azize İrini, Hristiyanlığı yaymaya çalışırken ağır işkencelere uğradı. Yılanlarla dolu kuyuya atılmasına ve taşlanmasına rağmen hayatta kaldı. Bu olaylar sonrası putperestlerin Hristiyanlığa geçmesiyle azize ilan edildi.
YANGINLAR VE DEPREMLERLE YIKILIP YENİDEN YAPILDI
Ahşap ilk yapı 532 yılında yandı. İmparator Iustinianos döneminde yeniden inşa edildi ancak 564’te tekrar yangın geçirdi.
Zamanla depremlerle de zarar gören yapı birçok kez onarıldı.OSMANLI DÖNEMİNDE DÖNÜŞÜM
Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u fethettikten sonra yapı camiye çevrilmedi. Bunun yerine Topkapı Sarayı’nın yakınında silah deposu ve cephanelik olarak kullanıldı.
Daha sonra Osmanlı’nın ilk müze girişimi burada başladı.
OSMANLI’NIN İLK MÜZESİ OLDU
- yüzyılda Damat Ahmet Fethi Paşa tarafından eserler burada sergilenmeye başlandı. 1869’da yapı “Müze-i Hümayun” adını aldı.Zamanla eserlerin artmasıyla koleksiyonlar başka yapılara taşındı.
ASKERİ MÜZEDEN GÜNÜMÜZE
1908 sonrası Aya İrini bir süre Askeri Müze olarak kullanıldı. Daha sonra restore edilerek kültürel etkinliklere ev sahipliği yapan bir yapıya dönüştürüldü.
BUGÜN TARİHİN YAŞAYAN TANIĞI
Aya İrini Kilisesi, bugün hâlâ ayakta kalan en eski Bizans yapılarından biri olarak hem mimarisi hem de çok katmanlı tarihiyle dikkat çekiyor.
