Türkiye'de ortalama maaş haline gelen asgari ücret hakkındaki tartışmalar devam ediyor. Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun toplanmasına sayılı günler kala SGK harekete geçerek yeni bir denetim sürecine başladı. Özellikle emek yoğun sektörlerde başlatılan kapsamlı denetim ile işverenlerin SGK'ya bildirdikleri maaşı çalışanlarına ödeyip ödemeyeceği ayrıntılı bir şekilde incelenmeye başlandı.
SGK HAREKETE GEÇTİ, SIKI DENETİM BAŞLADI
SGK'nın açıkladığı verilere göre Türkiye'da faaliyet gösteren 2 milyon 248 bin 858 işletme bulunuyor. Bu işletmelerin yalnızca yüzde 12,5'i 10 ve üzeri işçi çalıştırıyor.
SGK uzmanı Özgür Erdursun'un aktardığı bilgilere göre, birçok işletme çalışanlarına asgari ücretin üzerinde maaş ödese de SGK'ya sadece asgari ücret üzerinden bildirim yapıyor. Aradaki fark bordro dışı, yani elden ödeniyor.
2024 itibarıyla brüt asgari ücret 26.005 TL. SGK'ya bildirilen ortalama brüt maaş ise 47.676 TL. Aradaki fark yalnızca 1,83 kat.
MÜFETTİŞLER TÜM ÇALIŞANLARA MAAŞINI SORUYOR
Yeni hayata geçirilen denetimde SGK müfettişleri, meslek kodları ile beraber bildirilen maaşları kıyaslayarak şüpheli gördükleri durumlarda inceleme başlatıyor. Özellikle usta terzi gibi nitelikli mesleklerde SGK'ya bildirilen tutarın asgari ücret olması, akıllarda soru işaretleri yaratıyor.
Müfettişler çalışanlara doğrudan 'Ne kadar maaş alıyorsunuz?' sorusunu yöneltiyor. Eğer çalışan 'Asgari ücret bildiriliyor ama daha fazla alıyoruz' derse, bu ifade eksik prim bildirimi için yeterli kabul ediliyor.
İŞVERENE AĞIR CEZALAR VAR
Yargıtay kararlarına göre, işçinin gerçek maaşı SGK'ya eksik bildirildiyse, işveren hem SGK'ya hem de işçiye karşı sorumlu tutuluyor. Bu durumda şu yaptırımlar uygulanıyor:
- Eksik bildirilen primler geriye dönük tahsil ediliyor,
- Gecikme faizi ve idari para cezaları uygulanıyor,
- İşveren prim teşviklerinden yararlanamıyor,
- Çalışanlar dava açarak fark prim ve tazminat haklarını talep edebiliyor.
SGK ise bu farkları 5 yıla kadar geriye dönük olarak talep etme hakkına sahip.
SGK uzmanı Erdursun, işverenlerin cezai yaptırımlarla karşılaşmamak için dikkatli olmaları gerektiğini belirtti. Erdursun, işverenlere şu uyarılarda bulundu:
'-Gerçek ücretleri SGK'ya bildirin.
Uzun süredir asgari ücretli görünen çalışanlar yüksek risk grubundadır.
-Elden ödeme yapmayın.
Bordro dışı ödemeler yasa dışıdır.
-Meslek kodlarını doğru girin.
Kod-ücret uyumsuzluğu sistem tarafından risk olarak görülür.
-Kayıtlarınızı uyumlu hale getirin.
Banka, bordro ve SGK kayıtlarının tutarlı olması gerekir.
-İç denetim yapın.
SGK müfettişi gelmeden önce ücret bildirimlerini gözden geçirin.'
