Tunceli’nin yaylalarında küçükbaş hayvanlarını otlatan üreticiler, son yıllarda giderek büyüyen çoban sorununa çözüm arıyor. Geçen yıl yaklaşık 130 bin liraya kadar yükselen çoban ücretleri, bu yıl daha da arttı. Bazı üreticiler aylık 100 ila 150 bin lira arasında maaş teklif ediyor.
Ancak yüksek ücretlere rağmen aranan çoban bulunamıyor.
Özellikle yaz aylarında yaylalara çıkarılan yüzlerce küçükbaş hayvanın bakımını, otlatılmasını ve sağımını yapacak çalışan bulmakta zorlanan üreticiler, işlerini sürdürebilmek için farklı yöntemlere başvuruyor.
150 bin lira maaş veriliyor, çoban bulunamıyor
Tunceli’de üreticilerin en büyük sorunlarından biri haline gelen çoban sıkıntısı, hayvancılığın geleceği açısından da endişeye neden oluyor.
Üreticiler, çobanlara yüksek maaş vermenin yanı sıra yemek, ekmek, sigara ve kalacak yer gibi ihtiyaçlarını da karşılıyor. Buna rağmen çalışan bulmakta zorlandıklarını belirten üreticiler, bulunan bazı çalışanların ise kısa süre sonra işi bıraktığını ifade ediyor.
Pülümür ilçesindeki Ferhat Çayırı Yaylası’na Pertek’ten gelen üretici Mehmet Demir, yıllardır hayvancılıkla uğraştığını ve çoban bulmanın her geçen yıl daha da zorlaştığını söyledi.
Demir, hayvancılığı sürdürebilmek için yıl boyunca iki çoban çalıştırdıklarını belirterek, yüksek ücretlere rağmen sorunun çözülemediğini ifade etti.
“100-150 bin lira maaş veriyoruz, yine beğenmiyorlar”
Çoban bulmakta zorlandıklarını anlatan Mehmet Demir, yaşadıkları sıkıntıyı şu sözlerle dile getirdi:
“Yıllardır hayvancılıkla uğraşıyorum. Yıllık iki çoban çalıştırıyoruz, 12 ay boyunca. Ülkemizde çoban bulmak zor. Normalde yabancı uyruklu çobanları çalıştırıyoruz. Onları çalıştırmak da zor. Gelip bir süre sonra kaçıyorlar, sözlerinde durmuyorlar. Aylık 100-150 bin lira arasında para veriyoruz. Sigarası, ekmeği, yatağı her şeyi bize ait. Yine de beğenmiyorlar, kaçıyorlar. Çoban sorunu çok büyük. Devletimizin bu soruna çözüm bulmasını umut ediyoruz.”
Üreticinin hesabı tutmuyor
Çoban maliyetlerinin yükselmesi, zaten artan yem, ilaç ve diğer giderlerle mücadele eden üreticilerin yükünü daha da artırıyor.
Küçükbaş hayvan sayısı fazla olan işletmelerde birden fazla çoban çalıştırılması gerekiyor. Bu durum, üreticinin her ay yüz binlerce liralık iş gücü maliyetiyle karşı karşıya kalmasına neden oluyor.
Üretici Önder Erdoğan da çocukluğundan beri ailesinin hayvancılıkla uğraştığını belirterek, çoban giderlerinin üreticiyi zor durumda bıraktığını söyledi.
Erdoğan, “Atadan dededen gelen bir mesleğimiz var. O meslekten devam ediyoruz. Çoban sorunu büyük, maaşları yüksek. Bu nedenle gelirimiz giderimizi karşılamıyor. Çobanın yeme, içme gibi birçok masrafı bize ait. Üstüne bir de maaş veriyoruz. Sağım çobanlarının ücretleri 100 ile 150 bin lira arasında değişiyor. Bu fiyata rağmen çoban bulamıyoruz. Çoban sorunumuz gerçekten büyük” dedi.
Yabancı çobanlar da kalıcı çözüm olmadı
Çoban açığını kapatmak isteyen bazı üreticiler, yabancı uyruklu çalışanlara yöneliyor. Ancak üreticiler, bu yöntemin de soruna kalıcı çözüm olmadığını belirtiyor.
Özellikle Afgan çobanların çalıştırıldığını ifade eden üreticiler, yüksek maaş ve diğer ihtiyaçların karşılanmasına rağmen bazı çalışanların kısa süre içerisinde işi bıraktığını dile getiriyor.
Bu durum üreticileri yeniden kendi hayvanlarının başında çalışmak zorunda bırakıyor.
Yaylalarda hayvanlarının bakımını kendileri üstlenen üreticiler, bir yandan sürülerini kontrol ederken diğer yandan sağım, yemleme ve diğer işlerle ilgileniyor.
“Hayvan sayımız ciddi şekilde azalabilir”
Tunceli Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Zeynel Erdoğan ise çoban probleminin artık hayvancılığın en önemli sorunlarından biri haline geldiğini söyledi.
Çoban ücretlerinin yanı sıra yem ve ilaç maliyetlerinin de üreticiyi zorladığını belirten Erdoğan, bazı yetiştiricilerin aynı anda dört çoban çalıştırmak zorunda kaldığını ifade etti.
Erdoğan, çobanlara en düşük yaklaşık 120 bin, en yüksek ise 145 bin lira maaş verildiğini belirterek, sorunun çözülmemesi halinde küçükbaş hayvan sayısında ciddi düşüş yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Hayvancılığın geleceği için çözüm bekliyorlar
Tunceli’de üreticiler, çoban sorununun yalnızca bugünün problemi olmadığını, çözülmediği takdirde önümüzdeki yıllarda küçükbaş hayvancılığı daha da zor bir noktaya taşıyacağını belirtiyor.
Üreticilere göre yüksek maaşlara rağmen çoban bulunamaması, yalnızca iş gücü sıkıntısını değil, hayvancılığın sürdürülebilirliği konusunda da ciddi bir sorunu ortaya koyuyor.
Maliyetlerin her geçen gün arttığını belirten yetiştiriciler, özellikle gençlerin hayvancılıktan uzaklaşmasıyla birlikte çoban bulma probleminin daha da büyüdüğünü ifade ediyor.
