Van’da şehir içi toplu taşıma hizmeti veren minibüsçüler, artan akaryakıt fiyatları ve işletme giderleri nedeniyle ulaşım ücretlerinde düzenleme istiyor. Van Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanı Faruk Alpaslan’ın açıkladığı yüzde 40’lık zam talebinin ekim ayında yapılması beklenen UKOME toplantısında ele alınması beklenirken, talebin kabul edilmesi halinde 33 TL olan tam bilet ücretinin 46 TL seviyesine çıkması gündeme gelecek. Kentte zam beklentisi tartışılırken mikrofon uzattığımız Vanlılar, ulaşım maliyetlerinin aile bütçeleri ve öğrenciler üzerindeki etkisini anlattı.
Minibüsçüler yüzde 40 zam talep etti
Van Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanı Faruk Alpaslan, akaryakıt giderlerindeki yükseliş nedeniyle yüzde 40 oranında zam talebinde bulunduklarını açıkladı.
Alpaslan, yakıt maliyetlerindeki artışın yüzde 40’ın üzerine çıktığını aktarırken, istenen oranın yalnızca akaryakıt giderlerindeki yükselişi karşılamaya yönelik olduğunu kaydetti. Diğer işletme giderlerindeki artışların da esnafın yükünü artırdığını sözlerine ekledi.
Nisan ayında yapılan yüzde 25’lik artışla tam bilet 26 TL’den 33 TL’ye, öğrenci bileti ise 18 TL’den 23 TL’ye yükselmişti. Yüzde 40’lık talebin kabul edilmesi durumunda 33 TL’lik tam bilet yaklaşık 46 TL olacak.
Son karar ekim ayında verilecek
Zam talebinin kesinleşmesi için gözler ekim ayında yapılması beklenen UKOME toplantısına çevrildi.
Alpaslan, ulaşım esnafının artan maliyetler karşısında zorlandığını aktarırken, vatandaşları mağdur edecek bir kontak kapatma girişiminin bulunmadığını da dile getirdi. Van Valisi Ozan Balcı ile uyumlu şekilde çalıştıklarını kaydeden Alpaslan, batı illerinde uygulanan yüzde 35-40 arasındaki artışların Van’da da gündeme gelebileceğini aktardı.
“Biraz daha zam gelirse çok zorlanırız”
Olası zamla ilgili görüşlerini paylaşan bir yurttaş, mevcut ücretlerin dahi bütçelerini zorladığını anlattı.
“Bence zam gelmesine gerek yok. Asgari ücret alıyoruz. Van’da zaten asgari ücretin altında çok veren yerler var. Bu zam geldikten sonra minibüsler sayesinde çok zorlanıyoruz. Zaten doğru düzgün bir yere gidemiyoruz. Akşam saatlerinden sonra Van’da hayat yok gibi. Zaten minibüs de bulamıyoruz. Taksilerin ücretleri de çok pahalı. Biraz daha zam gelirse gerçekten çok ama çok zorlanırız.”
Minibüsçülerin de kendi açılarından gerekçeleri olabileceğini kabul eden yurttaş, çözümün ortak şekilde aranması gerektiğini kaydederek, “Biz asgari ücretle çalışanlar olarak bir şekilde geçim sağlamaya çalışıyoruz ama öğrencileri düşünemiyorum açıkçası. Minibüsçüler açısından baktığınızda haklı bir sebep olabilir, onlar da kendilerine göre haklı. Bence hem belediye hem de devlet tarafının bunu düşünmesi gerekiyor. Ortak bir çözüm bulunmalı” sözlerini kullandı.
“45 TL’yi halk ödeyebilir mi?”
Bir başka yurttaş ise ücretin 45 TL’yi aşmasının ciddi bir maliyet oluşturacağını dile getirdi.
“45 TL’yi aşması sizce normal mi? Halk bunu ödeyebilir mi? Ödeyecek ama gerçekten yazık. Çok fazla. Zaten indi-bindi meselesi taksilere özgü bir şey. Bunu minibüslerde de yapmak çok gereksiz.”
Aynı yurttaş, yaşlı vatandaşların toplu taşımada karşılaştığı sorunlara da değinerek, “Bu mavi minibüsler, belediye minibüsleri yaşlı amcalarımızı ve teyzelerimizi almıyorlar. Devlet onlara ücretsiz ulaşım imkânı sunmuş. Ama ücretsiz bindikleri için onları almamaya çalışıyorlar. Yaşlı vatandaşlar çok mağdur oluyor” dedi.
Bazı durumlarda tartışmalar yaşandığını aktaran yurttaş, “Bazen saygısızlık yapıyorlar, tartışmaya kadar gidiyor. Büyüklerimize karşı saygılı olmamız gerekiyor. Bence bu çok ayıp bir şey” diye konuştu.
“Öğrencilere yönelik uygulamalar yapılmalı”
Ulaşım ücretlerindeki artışın öğrencilerin bütçesini de doğrudan etkilediğini anlatan bir yurttaş, geçmişte Ağrı’da uygulanan düşük ücretli ulaşım sistemini örnek gösterdi.
“Öğrencilere burs veriliyor veya kredi imkânı sunuluyor ama zaten çoğu ya yemeğe ya da ulaşıma gidiyor. Bu konuda yıllar önce Ağrı’da öğrencilere ulaşım ücretinin 25 kuruşa kadar indirildiği dönemler olmuştu. Bizim de buna benzer uygulamalar yapmamız lazım.”
Yetkililere çağrıda bulunan yurttaş, “Zaten ekonomiyi biliyorsunuz. O yüzden yetkililere buradan çağrımız olsun. Bu konuya bir el atmalarını istiyoruz” sözleriyle talebini aktardı.
“Ücretler mesafeye göre belirlenmeli”
Kent içindeki güzergâhların aynı tarifeyle ücretlendirilmesine de tepki geldi.
Bir yurttaş, “Normal yolcu bilet fiyatlarının 45 TL’yi aşması bence ciddi bir etki yaratacak. Bana göre mesafeye göre bir bilet fiyatı belirlemeleri gerekiyor” dedi.
Van merkezden Edremit’e giden yolcu ile kısa mesafede seyahat eden yolcunun aynı ücreti ödememesi gerektiğini savunan yurttaş, “Mesela buradan Edremit’e giden minibüsle çarşıda herhangi bir yere giden minibüsün fiyatı aynı olmamalı. Edremit artık ilçe oldu. Buna rağmen her yerde aynı ücretin uygulanması doğru değil” ifadelerini kullandı.
İstanbul’daki mesafe bazlı uygulamayı örnek gösteren yurttaş, “Bir tam bilet diye tek bir fiyat belirlemişler ve bunu her yerde uyguluyorlar. Bence yanlış. Mesela İstanbul’da yolcu ücretleri sadece tam ve öğrenci olarak değil, mesafeye göre de belirleniyor. Bizim burada da böyle bir sistem uygulanması gerekiyor” şeklinde konuştu.
“Akaryakıt zammı vatandaşa yansıtılmamalı”
Akaryakıt fiyatlarındaki artışın doğrudan yolcu ücretlerine aktarılmasına karşı çıkan yurttaş, çözümün farklı yollarla aranması gerektiğini savundu.
“Akaryakıta gelen zammın doğrudan vatandaşa yansıtılmasını hoş karşılamıyorum. Vatandaş akaryakıta göre minibüse binmemeli. Belli bir yol ücreti belirlensin, ona göre ödeme yapılsın. Akaryakıt maliyetinin doğrudan vatandaşa yansıtılması güzel bir şey değil. Başka bir yerden çözüm bulmaya çalışsınlar ama vatandaşa yüklenmesin.”
“Öğrencilerin durumu da düşünülmeli”
Bir başka yurttaş ise özellikle ekonomik imkânları kısıtlı öğrencilerin dikkate alınması gerektiğini savundu.
“Bence zam için yeterli bir sebep değil. Bazı öğrenciler var, gerçekten parası yok. Ailelerinin durumuna bakmaları lazım. Benim durumum iyi olabilir; ben gidip gelebilir, yemeğimi yiyebilirim. Ama karşı tarafı da düşünmek lazım. Karşı tarafın parası olmadığı zaman mahcup oluyor.”
Ulaşım masrafının öğrencilerin eğitim hayatını da etkileyebileceğine değinen yurttaş, “Yürüyerek gittiği zaman derse geç kalabilir. Bu sefer eğitiminden geri kalır. Yani bu zamların öğrenciler açısından bir karşılığının olmaması lazım” diye konuştu.
Temel ürünlerdeki fiyat artışına da değinen yurttaş, “Bir ürün alıyorsun 100 lira. Bir hafta sonra aynı ürüne 200-300 lira vermek zorunda kalıyorsun. İnsanın zoruna gidiyor. Bu da yakıtta da... Gözümüzü açıp kapatıyoruz, yakıta zam geliyor” dedi.
“Gözümüzü açıp kapatıyoruz, yakıta zam geliyor”
Akaryakıt fiyatlarındaki artışa tepki gösteren bir başka yurttaş ise farklı ülkelerdeki toplumsal tepkileri örnek verdi.
“Mesela yabancı bir ülkede yakıta zam geldiği zaman insanlar kontak kapatıyor. Burada da aynı şekilde bir tepki gösterilse belki yakıta sürekli zam gelmez.”
Van’da minibüs ücretlerine yönelik yüzde 40’lık zam talebinin nasıl sonuçlanacağı, ekim ayında yapılması beklenen UKOME toplantısının ardından netlik kazanacak.
