Van Yüzüncü Yıl üniversitesi veteriner fakültesi Öğretim üyesi Prof. Dr. Süleyman Kozat, bölgede hayvancılığın geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Hayvancılık sektöründeki sorunların temelinde ekonomik nedenlerin bulunduğunu belirterek, sahadan aldığı bilgiler doğrultusunda özellikle küçükbaş hayvancılığın giderek gerilediğini ve çoban bulma sorununun büyüdüğünü söyledi. Kozat, kadınların ve gençlerin kırsalda tutulmasının hayvancılığın sürdürülebilmesi açısından önemli olduğunu vurguladı.
“Biz çoban bulamıyoruz”
Bölgede özellikle küçükbaş hayvancılıkla uğraşanların en önemli sorunlarından birinin çoban bulmak olduğunu aktaran Kozat, sahadaki veteriner hekimlerden de bu yönde geri dönüşler aldığını belirterek, “Özellikle küçükbaşla ilgili olarak temel olarak değerlendirdiğimizde birçok sahadaki veteriner arkadaşların bana söylediği şudur: ‘Hocam, biz çoban bulamıyoruz.’” dedi.
Çoban sorununun yanı sıra kırsalda kadınların da azalmasına dikkat çeken Kozat, hayvancılığın devamlılığı için gençlerin sektöre kazandırılması ve kadınların kırsalda tutulması gerektiğini ifade ederek, “Eğer biz bu faaliyeti yürütmek, sürdürülebilir hale getirmek istiyorsak bu faaliyete gençleri katmamız gerekiyor. Bir de kırsalda kadını barındırmamız gerekiyor.” şeklinde konuştu.
“Şehirdeki yaşam koşullarının aynısını kırsala getirmeliyiz”
Kırsalda kadınların kalabilmesi için yaşam koşullarının iyileştirilmesi gerektiğini dile getiren Kozat, yalnızca ekonomik desteğin yeterli olmayacağını söyleyerek, “Şehirdeki yaşam koşullarının aynısını biz kırsalda getirirsek ancak biz bu sorunu çözebiliriz. Çünkü faaliyetin yüzde 50’si kadın tarafından yürütülmektedir.” ifadelerine yer verdi.
Hayvancılığın günlük işleyişinde kadınların önemli bir görev üstlendiğini belirten Kozat, sağım gibi temel işlerin dahi kadın emeğine bağlı olduğunu söyledi. “En basiti, sağım yapan bir kadın olmadığı zaman o hanede hayvancılığın olması zordur.” diyen Kozat, gençlerin kırsaldan uzaklaşmasının da çoban sorununu derinleştirdiğini belirterek, “O hanede genç bir çocuk yoksa çoban bulma sıkıntısı yaşanıyor.” dedi.
“Hayvan sayıları azalıyor, insanlar göç ediyor”
Bölgeyle ilgili yaptıkları inceleme ve analizlerde temel girdilerin yanı sıra kadınların ve gençlerin hayvancılıktan uzaklaşmasının da önemli bir sorun olarak öne çıktığını belirten Kozat, Van’ın geniş mera alanlarına sahip olmasına rağmen hayvancılığın gerilemesinden duyduğu üzüntüyü dile getirerek, “Bölgemize bakıldığında üzülüyorum. Geniş meralara sahip olan bir bölgedeyiz ve hayvancılıkla ilgili faaliyetin iyi yapılması gereken bir bölgedeyiz. Fakat gittikçe bu faaliyetler yavaşlıyor ve azalıyor.” değerlendirmesini yaptı.
Hayvan sayılarındaki azalmaya ve göçe de dikkat çeken Kozat, “Hayvan sayıları azalıyor ve insanlar göç ediyor.” yorumununda bulundu.
“İnsanlar burada bir gelir kaynağı elde edeceklerdir”
Kozat, bölgedeki mevcut hayvancılık ve tarımsal kaynakların sürdürülebilir biçimde değerlendirilmesi halinde kırsalda yaşayanların gelir elde edebileceğini aktararak, “Biz bu sorunun mevcut kaynaklarımız olan hayvancılık ya da tarımsal faaliyetlerle ilgili gerçekten sürdürülebilir, kârlı faaliyetler yaparsak insanlar burada bir gelir kaynağı elde edeceklerdir ve bu gelir kaynağıyla da istihdam sağlanacaktır.” sözlerini sarf etti.
Veteriner hekimler için destek çağrısı
Hayvancılığın sağlık ayağında görev yapan veteriner hekimlerin de desteklenmesi gerektiğini belirten Kozat, Van’da 128 özel veteriner kliniği bulunduğunu söyledi.
Kozat, özel kliniklerle ilgili devlet tarafından bazı adımlar atılması gerektiğini belirterek, “Bu özel kliniklerle ilgili getirilen ek ruhsat harcı aslında ek bir yüktür. Ondan sonra mazot indirimi yapılmalıdır.” diye konuştu.
Veteriner hekimlerin sigorta primlerinin bir bölümünün devlet tarafından karşılanması gerektiğini de dile getiren Kozat, “Çünkü veteriner varsa hayvansal verim artacaktır. Veteriner sağlıklıysa hayvansal verim artacaktır.” ifadelerini kullandı.
Bu desteklerin veteriner hekimlerin istihdamına da katkı sağlayacağını anlatan Kozat, üniversitelerden mezun olan veteriner hekimlerin sektörde daha fazla yer bulabileceğinin altını çizdi.
“Kadınlara ve gençlere yönelik programlar yapmamız lazım”
Kırsal kalkınmanın yalnızca hayvancılığa yönelik ekonomik desteklerden ibaret olmadığını belirten Kozat, kurumların kırsalla daha fazla iç içe olması gerektiğini vurgulayarak, “Bizim temel olarak bütün kurumlarla kırsalda iç içe olmamız lazım. Örgütlenme modellerimizi değiştirmemiz lazım.” söylemiyle kadınlara ve gençlere yönelik özel programlar hazırlanması gerektiğini belirtti.
Köylerin altyapı sorunlarının da giderilmesi gerektiğini söyleyen Kozat, kırsalda yaşam şartlarının iyileştirilmesinin hayvancılığın devamlılığı açısından önem taşıdığını ifade etti.
“Kadınları sigortalasam, hepsi bu faaliyetlerin içine girer”
Kırsalda kadınların ekonomik güvenceye kavuşmasının hayvancılığa katılımı artırabileceğini dile getiren Kozat, kadınlara düzenli gelir ve sosyal güvence sağlanması gerektiğini söyledi.
Kozat, “Kırsalda biz kadını nasıl tutarız? Tutarız. En basiti, kırsalda bu faaliyetle uğraşan bütün kadınlara asgari ücret vereceğim desem, en basiti bu kadınları sigortalasam, kadınların hepsi bu faaliyetlerin içine girer.” ifadelerini kullandı.
Ekonomik gelirin düşmesiyle insanların hayvancılığı bıraktığını belirten Kozat, sektörün yalnızca belli dönemlerdeki ekonomik koşullar üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini açıkladı.
“Faaliyetin içerisinde kültürel bir yapı var”
Hayvancılığın ekonomik boyutunun yanı sıra kültürel ve geleneksel bir yönünün de bulunduğunu dile getiren Kozat, Anadolu’da geçmişten gelen hayvancılık kültürünün korunması gerektiğine dikkat çekerek, “Belli dönemlerde, belli ekonomik parametrelerle hareket etmek doğru değildir. Faaliyetin içerisinde kültürel bir yapı vardır. Bununla beraber geçmişten gelen bir gelenek vardır.” sözlerini kullandı.
Üreticinin zarar ettiği dönemlerde devlet desteğinin devreye girmesi gerektiğini belirten Kozat, “Anadolu köylüsü gerçekten ineğini yetiştiriyor. Eğer bu faaliyet zarar ediyorsa devlet bu faaliyete destek vermelidir.” diye konuştu.
“Ürettiğinin kârlı olması gerekiyor”
Hayvancılığın sürdürülebilmesi için üreticinin yaptığı işten gelir elde etmesi gerektiğini vurgulayan Kozat, yem ve veterinerlik hizmetleri başta olmak üzere temel maliyetlerin düşürülmesi gerektiğini söyledi.
Kozat, “Bu faaliyetin sürdürülebilmesi için ürettiğinin kârlı olması gerekiyor. Ürettiğinin kârlı olabilmesi için yem bitkilerinin uygun fiyatı olması lazım. Veterinerlik hizmetlerinin uygun bir fiyatta olması lazım.” ifadelerini kullandı.
Veteriner hekimlerin ekonomik yüklerinin azaltılması için sigorta primleri ve mazot giderlerine yönelik desteklerin artırılması, ek ruhsat harçlarının ise kaldırılması gerektiğini belirten Kozat, bu düzenlemelerin hayvancılık faaliyetinin sürdürülebilmesine katkı sağlayacağını vurguladı.
