Türkiye genelinde derinleşen ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve gelir eşitsizliği, barınma hakkına erişimi her geçen gün daha da zorlaştırıyor. Özellikle Van’da kiralık konut fiyatları rekor seviyelere ulaştı; 3+1 daireler artık en düşük 20 bin TL’den başlarken, bazı şehir merkezi daireleri 45 bin TL’ye kadar kiralanıyor.
Van Milletvekili Gülderen Varlı, konuyla ilgili TBMM’ye Meclis Araştırması önergesi sunarak, kira artışlarının denetlenmesi, sosyal konut üretiminin artırılması ve depreme dayanıklı yapılaşmanın sağlanması çağrısında bulundu. Varlı, “Barınma hakkı Anayasa ile güvence altına alınmış bir temel hak olmasına rağmen, mevcut ekonomik koşullar nedeniyle erişilebilir olmaktan çıkmıştır” dedi.
TÜİK verilerine göre Türkiye’de yaklaşık 7,3 milyon hane kiracı durumunda. Van’da ise 2024 yılında 9.715 konut satışı yapılırken, bu sayı 2025’te 11.816’ya yükseldi. Ancak artan konut satışına rağmen kira fiyatlarındaki fahiş artış, asgari ücretli yurttaşların ev sahibi olmasını imkânsız hale getiriyor.
Ekonomik ve sosyal tehlike bir arada
Van’daki yapı stokunun önemli kısmı eski ve depreme dayanıksız. Yurttaşlar ya yüksek kiralar ödemek zorunda bırakılıyor, ya da riskli yapılarda yaşamayı göze alıyor. Türkiye Sınai Kalkınma Bankası verilerine göre, ortalama bir konut fiyatı hane gelirinin yaklaşık 11 katına ulaşmış durumda.
Varlı, “Artan kira fiyatları, krediye erişimde yaşanan güçlükler ve yüksek faiz oranları, dar ve orta gelirli yurttaşların barınma hakkını ciddi biçimde engelliyor. Bu durum hem ekonomik hem de toplumsal bir kriz haline gelmiştir” diye konuştu.
Meclis Araştırması önergesinde Van özelinde şu başlıkların incelenmesi talep ediliyor:
- Artan kira fiyatlarının nedenleri,
- Konut arz-talep dengesizliği,
- Göç ve imar politikalarının barınma krizine etkisi,
- Dar gelirli yurttaşların barınma hakkına erişimdeki yapısal sorunlar,
- Deprem riski taşıyan yapı stokunun durumu.
Varlı, Meclis’e sunulan önergesinde “Başta Van olmak üzere Türkiye’de barınma krizinin tüm boyutlarıyla araştırılması ve dar ile orta gelirli yurttaşların barınma hakkını güvence altına alacak kalıcı çözümler geliştirilmesi gerekiyor” ifadelerine yer verdi.
