Van’da 23 Ekim 2011’de meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki depremin üzerinden 15 yıl geçerken, bölgedeki sismik hareketlilik bilim insanlarının gündemindeki yerini koruyor. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hamdi Alkan, son 15 yılda bölgede 20 binden fazla depremin kaydedildiğini belirterek, özellikle Van Fay Zonu ile Erciş Fay Zonu arasındaki alanın ayrıntılı biçimde incelenmesi gerektiğini söyledi.
Van’da 15 yılda 20 binden fazla deprem
Van’da 23 Ekim 2011 günü saat 13.41’de, merkez üssü Tabanlı Mahallesi yakınları olan 7,2 büyüklüğündeki deprem, kentte ağır yıkıma ve can kayıplarına neden oldu. Yaklaşık 25 saniye süren depremin ardından bölgede başlayan sismik hareketlilik, aradan geçen yıllara rağmen devam etti.
Van YYÜ Jeofizik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hamdi Alkan ve çalışma arkadaşlarının yürüttüğü araştırmalarda, 2011-2026 döneminde Van ve çevresinde 20 binden fazla deprem meydana geldiği belirlendi.
Alkan, depremlerin önemli bir bölümünün yer yüzeyine yakın noktalarda gerçekleştiğini, bu nedenle hissedilme ve etkilerinin daha belirgin olabildiğini ifade etti.
İki fay zonu arasındaki 30 deprem dikkat çekti
Araştırmalarda öne çıkan başlıklardan biri de Van Fay Zonu ile Erciş Fay Zonu arasında kalan bölge oldu. Alkan, 2015 yılından sonra bu alanda büyüklüğü 4’ün üzerinde yaklaşık 30 depremin meydana geldiğini belirtti.
Söz konusu depremlerin dağılımı, odak mekanizmaları ve bölgedeki faylarla ilişkisi üzerinde çalıştıklarını aktaran Alkan, elde edilen bulguların iki fay zonu arasındaki alanın daha kapsamlı araştırılmasının önemini ortaya koyduğunu kaydetti.
Uzmanlar, depremlerin hangi faylarla ilişkili olduğunun, fayların yer altındaki devamlılığının ve olası kırılma alanlarının belirlenmesine yönelik çalışmalar yürütüyor.
“Depremin yerini ve zamanını kesin olarak bilemiyoruz”
Deprem araştırmalarında mevcut bilimsel olanakların sınırlarına da değinen Alkan, günümüzde bir depremin tam olarak nerede ve ne zaman meydana geleceğinin kesin biçimde belirlenemediğini vurguladı.
Buna karşın fayların özellikleri, geçmiş depremler ve jeofizik veriler üzerinden olası deprem bölgelerinin ve muhtemel büyüklüklerin değerlendirilebildiğini belirten Alkan, farklı kurumların koordineli çalışmasının önemine işaret etti.
Alkan, bölgede daha önce belirlenmiş ancak MTA’nın güncel diri fay haritasında yer almayan fayların da araştırıldığını ifade ederek, yer altında devam eden yapıların uzanımlarını ortaya çıkarmaya yönelik yöntemler kullandıklarını söyledi.
2011 depreminde binlerce yapı ağır hasar aldı
2011’deki depremin kentte bıraktığı hasarı da değerlendiren Alkan, yaklaşık 140 bin yapının zarar gördüğünü, bunların yaklaşık 40 bininin ağır hasarlı olduğunu belirtti.
Deprem sonrasında yapı stokunun yenilenmesi ve yeni konutların inşa edilmesi yönünde çalışmalar yürütüldüğünü hatırlatan Alkan, kamu binalarının ve yeni konutların deprem güvenliği açısından önem taşıdığını söyledi.
Özel sektörün inşa ettiği yapıların da 2019 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne uygun olması gerektiğini vurgulayan Alkan, deprem riskinin azaltılmasında bilimsel verilerin ve yapı güvenliğinin belirleyici olduğunu ifade etti.
