Van’da hayvancılık sektörü, artan girdi maliyetleri nedeniyle ciddi bir daralma sürecine girdi. Van Bölgesi Veteriner Hekimler Odası Başkanı Süleyman Kozat, Van Bölge Gazetesi’ne yaptığı açıklamada akaryakıt, ilaç ve yem fiyatlarındaki hızlı yükselişin hem üreticiyi hem de sahada görev yapan veteriner hekimleri zorladığını ifade etti. Kozat, bu maliyet artışlarının yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda üretim zincirini de doğrudan etkilediğini belirterek hayvancılıkta gerilemenin giderek belirginleştiğini söyledi.
Girdi maliyetleri hayvancılığı baskılıyor
Süleyman Kozat, hayvancılık sektöründe en temel sorunun girdi maliyetlerindeki artış olduğunu vurguladı. Özellikle akaryakıt, ilaç ve aşı fiyatlarındaki yükselişin sahadaki hizmeti doğrudan zorlaştırdığını belirten Kozat, kırsal bölgelerde görev yapan veteriner hekimlerin ulaşım maliyetlerinin ciddi oranda arttığını ifade etti.
Kozat, köy yollarına yapılan hizmetlerin bile artık yüksek maliyetli hale geldiğini belirterek, “40 kilometrelik bir köy yoluna eskiden 200 liraya gidilirken bugün bu maliyet 500 liraya çıktı. Bu da hekim için ciddi bir yük oluşturuyor” dedi. Bu artışın yalnızca hizmeti değil, üreticiye ulaşımı da zorlaştırdığını kaydetti.
İlaç ve aşı maliyetlerinde sert artış
Hayvancılıkta en dikkat çekici artışlardan birinin ilaç ve aşı fiyatlarında yaşandığını belirten Kozat, 2021 ile 2026 yılları arasında bu kalemlerde yüzde 350 ile 500 arasında artış olduğunu söyledi. Bu yükselişin doğrudan üretim maliyetlerine yansıdığını ifade eden Kozat, hem veteriner hekimlerin hem de üreticilerin aynı baskıyı hissettiğini dile getirdi.
Artan maliyetlerin tedavi süreçlerini de etkilediğini belirten Kozat, “Bir hayvanı bir yıl önce 5 liraya tedavi ederken bugün 20 liraya ediyorsanız gelir ciddi şekilde azalmış demektir” sözleriyle durumun geldiği noktayı özetledi.
Üretici sektörden çekiliyor
Maliyet baskısının üreticiyi doğrudan sektörden uzaklaştırdığını ifade eden Kozat, hayvancılığın sürdürülebilir olmaktan çıktığına dikkat çekti. Girdi maliyetleri arttıkça kâr oranlarının düştüğünü belirten Kozat, üreticilerin alternatif alanlara yöneldiğini söyledi.
Kozat, “Akaryakıt giderleri ve ilaç fiyatlarındaki artış doğrudan üreticiye yansıyor. Girdi ne kadar artarsa hayvancılıktaki kâr oranı o kadar düşer” diyerek sektördeki çözülmeye işaret etti.
Hayvancılıkta yüzde 20’lik gerileme
Sürecin üretim rakamlarına da yansıdığını belirten Kozat, son bir yılda hayvancılık faaliyetlerinde yaklaşık yüzde 20 düşüş yaşandığını ifade etti. Üretimdeki bu azalmanın yalnızca sektörü değil, genel gıda fiyatlarını da etkilediğini söyledi.
Kozat, üretimin düşmesiyle birlikte et, süt ve yumurta gibi temel gıda ürünlerine erişimin zorlaştığını belirterek, fiyat artışlarının zincirleme bir etki oluşturduğunu kaydetti.
Veteriner hekimler de baskı altında
Sadece üreticilerin değil, veteriner hekimlerin de ekonomik olarak zorlandığını belirten Kozat, sahada çalışan meslektaşlarının artan maliyetler nedeniyle ciddi yük altında olduğunu söyledi. Ulaşım ve hizmet giderlerinin yükseldiğini ifade eden Kozat, destek taleplerine rağmen yeni mali yüklerin getirildiğini dile getirdi.
Kozat, bu yıl kliniklere yaklaşık 20 bin liralık ek ruhsat harcı getirildiğini belirterek, bunun sektörü desteklemek yerine ek bir mali yük oluşturduğunu ifade etti.
Kırsal yapı ve üretim uyarısı
Kırsal kalkınmanın hayvancılığın geleceği açısından kritik olduğunu vurgulayan Kozat, üretimin küçük ölçekli yapılar üzerinden desteklenmesi gerektiğini söyledi. Büyük işletmelerin artmasının küçük üreticiyi zorladığını belirten Kozat, kırsal yaşamın güçlendirilmesinin üretimi doğrudan artıracağını ifade etti.
Ayrıca kamuda veteriner hekim alımının uzun süredir yapılmadığını hatırlatan Kozat, “Son üç yıldır kamuda veteriner hekim alımı yapılmıyor. Bu da sahada ciddi bir birikmeye neden oluyor” dedi.
Göç ve işsizlik riski
Kozat, hayvancılıktaki gerilemenin yalnızca ekonomik değil, toplumsal sonuçlar da doğurduğunu belirtti. Kırsalda üretimin azalmasının işsizlik ve göçü artırdığını ifade eden Kozat, bu durumun şehirlerdeki yoğunluğu da artırdığını söyledi.
“Kırsaldaki sorun çözülmeden şehirleşme ve işsizlik çözülemez. Bu bir kısır döngüye dönüşüyor” değerlendirmesinde bulundu.
“Üretmeyen toplum mutlu olamaz”
Açıklamasının sonunda üretimin önemine dikkat çeken Kozat, insanların üretimle birlikte yaşam kalitesinin artacağını ifade etti. Kozat, “İnsan ürettikçe mutlu olur. Üretmeyen toplumlar mutlu olamaz” sözleriyle açıklamasını tamamladı.
