Van’daki ekonomik sorunlar Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşındı. DEM Parti tarafından düzenlenen basın toplantısında, kentte esnafın artan vergi ve işletme giderleriyle mücadele ettiği, krediye erişimde sorun yaşandığı ve işsizlik nedeniyle göçün devam ettiği belirtildi. Açıklamada, Van’ın ekonomik sorunlarının ülke genelindeki krizden daha ağır yaşandığı savunuldu.
DEM Parti temsilcileri, kentteki ekonomik tablonun nedenleri arasında kayyum politikalarını, yetersiz yatırımları, sınır ticaretindeki kısıtlamaları ve altyapı sorunlarını gösterdi. Açıklamada ayrıca, kamu kaynaklarının kullanımı, kredi dağılımı ve kapanan işletmelerle ilgili yetkililere çeşitli sorular yöneltildi.
Van’da takipteki kredi borcu 3,8 milyar TL’yi aştı
Basın toplantısında paylaşılan verilere göre, Van’da 2025 yılında 2 milyar 650 milyon TL olan takibe düşen kredi borcu, 2026 yılının ilk 6 ayında 3 milyar 823 milyon TL’ye yükseldi.
DEM Parti temsilcileri, kredi borçlarındaki artışa dikkat çekerek özellikle kamu bankaları tarafından verilen kredilerin kimlere, hangi koşullarda kullandırıldığının açıklanmasını istedi. Kredilerin yatırım ve istihdama ne ölçüde katkı sunduğunun da kamuoyuyla paylaşılması gerektiği belirtildi.
Açıklamada, Türkiye genelinde kullandırılan nakdi kredilerin yalnızca binde 3’ünün Van’a verildiği öne sürülerek, kentin ekonomik büyüklüğü ve nüfusuyla orantılı finansman desteği alamadığı savunuldu.
Her yıl 700 ila 1000 işletmenin kapandığı öne sürüldü
Van’daki ekonomik sorunların küçük işletmeleri de etkilediği belirtildi. Açıklamada, kentte her yıl 700 ila 1000 işletmenin finansman yetersizliği nedeniyle kapandığı veya tasfiye edildiği ileri sürüldü.
Van Ticaret İl Müdürlüğü ile Van Ticaret ve Sanayi Odasına çağrıda bulunan DEM Parti temsilcileri, kapanan işletmelerin nedenlerine ilişkin araştırma yapılıp yapılmadığının açıklanmasını istedi. İşletmelerin kapanmasının istihdam üzerindeki etkilerinin de değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Esnafın vergi ve işletme giderleri gündemde
Van’ın büyükşehir statüsünde olması nedeniyle bakkal, kuaför, tamirci, kahvehane ve lokanta gibi küçük işletmelerin basit usulden gerçek usule geçişinin esnaf üzerindeki mali yükü artırdığı ifade edildi.
Açıklamada, gelir vergisi ve KDV yükümlülüklerinin yanı sıra muhasebe ücretleri, e-Fatura altyapısı, yeni nesil POS cihazları ve diğer işletme giderlerinin esnafı zorladığı belirtildi. Ekonomik hareketliliğin zayıf olduğu dönemlerde bu giderlerin küçük işletmeler açısından önemli bir sorun oluşturduğu savunuldu.
DEM Parti temsilcileri, Van’ın ekonomik koşullarının dikkate alınmasını ve küçük esnafı koruyacak düzenlemeler yapılmasını istedi.
İşsizlik ve göç sorunu büyüyor
Toplantıda Van’daki işsizlik ve göç sorunlarına da dikkat çekildi. Açıklamada, resmi işsizlik oranının yüzde 13 seviyesinde olduğu, geniş tanımlı işsizlik oranının ise yüzde 30’u aştığı ileri sürüldü.
Kentte yaklaşık 142 bin sigortalı çalışanın bulunduğu belirtilirken, genç nüfusa yeterli istihdam alanı oluşturulamadığı ifade edildi. Başkale, Özalp, Saray ve Çaldıran gibi sınır ilçelerinde sınır ticareti ve yayla hayvancılığına ilişkin kısıtlamaların ekonomik faaliyetleri olumsuz etkilediği savunuldu.
DEM Parti temsilcileri, gençlerin kendi kentlerinde iş bulabilmesi için yeni yatırımların yapılması ve üretime dayalı istihdam politikalarının geliştirilmesi gerektiğini kaydetti.
Van’ın altyapı ve yatırım eksikliği eleştirildi
Van’ın ulaşım ve lojistik altyapısındaki eksikliklerin yeni yatırımları zorlaştırdığı da toplantının başlıkları arasında yer aldı. Özellikle 2011 yılından bu yana yapımı devam eden çevre yolunun tamamlanamaması eleştirildi.
Açıklamada, ulaşım altyapısının geliştirilmesi, sanayi yatırımlarının artırılması ve sınır ticaretinin canlandırılması gerektiği belirtilerek, kentin ekonomik potansiyelinin yeterince değerlendirilmediği ifade edildi.
Van’ın tarım ve hayvancılık alanında da gerilediği savunuldu. Paylaşılan verilere göre, kentte 1995 yılında 234 bin civarında olan büyükbaş hayvan sayısının 150 bin seviyesine gerilediği ileri sürüldü. Kırsal alanlara yatırım yapılmaması ve üreticilerin desteklenmemesinin bu gerilemede etkili olduğu belirtildi.
Kayyum yönetiminin harcamaları da eleştirildi
Basın toplantısında Van’daki kayyum yönetiminin çalışmaları ve kamu kaynaklarının kullanımı da eleştirildi. DEM Parti temsilcileri, belediye hizmetlerine ilişkin açıklamalar ile sahadaki durum arasında fark bulunduğunu savundu.
Özellikle belediye bütçesiyle yürütülen çalışmalar, ihale süreçleri ve dağıtıldığı belirtilen kitaplarla ilgili açıklama talep edildi. Kitap dağıtımına ilişkin kamuoyuna yansıyan sayıların ve harcamaların ayrıntılarının açıklanması gerektiği ifade edildi.
Açıklamada ayrıca, çağrı merkezleri ve tekstil atölyelerinde çalışan işçilerin koşullarına değinildi. Bazı işyerlerinde ücretlerin eksik ödendiği, sigortasız çalıştırma ve iş güvenliği sorunlarının yaşandığı öne sürülerek çalışanların haklarının korunması çağrısı yapıldı.
DEM Parti temsilcileri, Van’daki ekonomik sorunların ve kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin iddiaların takipçisi olacaklarını belirterek, ilgili kurumları çözüm üretmeye çağırdı.
