Van, Türkiye’de çocuk nüfus oranının en yüksek olduğu iller arasında yer almaya devam ediyor. TÜİK verilerine göre kentte çocuk nüfusu son yıllarda yüksek seviyesini korurken, oranlarda küçük değişimler dikkat çekiyor. 2025 yılı itibarıyla Van’ın toplam nüfusu 1 milyon 112 bin 13 olurken, çocuk nüfusu 390 bin 999 olarak kaydedildi ve bu oran yaklaşık yüzde 35’e karşılık geldi.
2024 yılında TUİK verilerine göre Van’da 404 bin 605 çocuk yaşadığı belirtilirken, Van Türkiye’de çocuk nüfusunun en yoğun olduğu ilk 10 il arasında yer aldı. 2023 yılı verilerine bakıldığında ise Van’da yaklaşık 418 bin 869 çocuk bulunduğu ve bu sayının kent nüfusunun yaklaşık yüzde 37’sine karşılık geldiği görüldü. Bilgisine başvurduğumuz Sosyolog Orman Turgut, bu düşüşün nedeninin ekonomik zorluklar, eğitim seviyesindeki artış, yaşam koşullarındaki değişim ile ilişkilendirdi.
“Van’da Maddi Koşullar Doğumları Etkiliyor”
Turgut, Van’daki ekonomik yapı, ağırlıklı olarak tarım ve hayvancılığa dayandığı için kişi başına düşen gelirin Türkiye ortalamasının altında olduğunu söyledi. Bu durumun ailelerde ekonomik sıkıntılara yol açtığını belirten Turgut, “Çalışan bireyler, hanelerinde daha fazla kişiye bakmakla yükümlü. Ekonomik koşullar göz önüne alındığında, aileler artık çok çocuk sahibi olmaktan kaçınıyor” dedi.
Van’da doğum oranları son beş yılda dikkat çekici bir biçimde azaldı. Özellikle artan geçim kaygısı, eğitim seviyesindeki artış ve yaşam koşullarındaki değişim ailelerin çocuk yapmanın önüne geçiyor.
“Kadın Eğitimi Çocuk Sayısını Etkiliyor”
Doğum oranlarını etkileyen bir diğer faktörün eğitim seviyesinin yükselmesi olduğunu vurgulayan Turgut, “Kadınların eğitim olanaklarına erişiminin artması, çocuk sayısını doğrudan etkiliyor. Okuryazarlık oranlarının yükselmesi, bireylerin kendilerini geliştirmelerini sağlarken, ülkenin sosyoekonomik kalkınmasına da katkıda bulunuyor. Bir bölgenin gelişmişlik düzeyi, büyük ölçüde o bölgede yaşayan insanların eğitim seviyesiyle doğru orantılıdır” şeklinde konuştu.
“Doğum Oranlarındaki Düşüş Toplumsal Değişimi Gösteriyor”
Turgut, Van’daki doğum oranlarındaki düşüşün sadece ekonomik nedenlerle açıklanamayacağını, aynı zamanda toplumsal bir dönüşümün göstergesi olduğunu belirtti: “Geleneksel geniş aile modeli yerini daha küçük çekirdek ailelere bırakıyor. Hane halkı büyüklüğü de ekonomik göstergelerden biridir. TRB2 Bölgesi’nde hane halkı büyüklüğü Türkiye ortalamasının üzerinde olsa da, yıllar içinde hane halkı sayısında azalma görülüyor. Bu da aile yapısında sessiz bir dönüşümün yaşandığını gösteriyor.
