Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan “İstatistiklerle Gençlik, 2025” bültenine göre Türkiye’de 15-24 yaş grubundaki genç nüfus 12 milyon 708 bin 348 kişi olarak kaydedildi. Genç nüfusun toplam nüfus içindeki oranı %14,8 olurken, bu oran 1950’de %20,8 seviyesindeydi. Veriler, Türkiye’de genç nüfusun uzun yıllardır düşüş eğiliminde olduğunu ortaya koyarken, Van genç nüfus yoğunluğu ile dikkat çeken iller arasında yer aldı.
Türkiye’de Genç Nüfus Oranı %14,8’e Geriledi
ADNKS verilerine göre Türkiye’de genç nüfus 12,7 milyon kişi olarak açıklanırken, toplam nüfus içindeki payı %14,8 oldu. Genç nüfusun %51,2’si erkek, %48,8’i kadınlardan oluştu. 1950 yılında %20,8 olan oran, yıllar içinde kademeli olarak düşüş gösterdi. TÜİK projeksiyonlarına göre bu düşüşün devam edeceği, 2100 yılında oranın %8–10 bandına kadar gerileyebileceği öngörüldü. Bu demografik değişim, Türkiye’nin yaşlı nüfus oranının artış eğilimine girdiğini de ortaya koydu.
Ek olarak, genç nüfus oranındaki düşüşün sadece sayısal değil yapısal bir dönüşüm olduğu; doğurganlık oranlarındaki gerilemenin bu süreci hızlandırdığı ifade edildi. Bu durumun uzun vadede iş gücü piyasası ve sosyal güvenlik sistemi üzerinde etkiler oluşturabileceği değerlendirildi.
Van Genç Nüfus Yoğunluğu ile Öne Çıktı
İl bazlı verilere göre genç nüfus oranının en yüksek olduğu il %20,4 ile Şırnak olurken, Hakkari ve Siirt bu illeri takip etti. En düşük oran %11,7 ile Balıkesir’de kaydedildi. Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinde genç nüfus oranının Türkiye ortalamasının üzerinde olduğu görüldü. Bu tablo içerisinde Van genç nüfus yoğunluğu ve demografik yapısı ile öne çıkan iller arasında yer aldı. Genç nüfusun yoğunluğu, eğitim ve istihdam politikalarının bölgesel olarak farklılaşmasına neden oluyor.
Buna paralel olarak genç nüfusun yoğun olduğu illerde eğitim, sağlık ve istihdam altyapısına olan talebin daha yüksek olduğu belirtiliyor. Bu durum, özellikle yerel yönetimlerin gençlere yönelik hizmet planlamasını doğrudan etkileyen bir unsur olarak öne çıkıyor.
Eğitimde Net Okullaşma %46,3’e Yükseldi
Yükseköğretimde net okullaşma oranı %46,3 olarak açıklandı. Kadınlarda bu oran %53’e ulaşırken erkeklerde %39,9 seviyesinde kaldı. İç göç verilerine göre 15-24 yaş grubunda en fazla hareketliliğin eğitim nedeniyle yaşandığı ve 448 bin 826 gencin bu nedenle iller arası göç ettiği bildirildi. Eğitim göstergeleri genç nüfusun büyük bölümünün halen eğitim süreci içinde olduğunu ortaya koydu.
Bununla birlikte eğitimden iş gücüne geçişte yaşanan uyum sorunlarının bazı bölgelerde gençlerin iş hayatına katılımını geciktirdiği belirtiliyor. Üniversite mezunu gençlerin istihdam beklentileri ile piyasa koşulları arasındaki farkın da önemli bir mesele olduğu ifade ediliyor.
İşgücüne Katılım %47,6, İşsizlik %15,3
Gençlerde işgücüne katılma oranı %47,6 olurken istihdam oranı %40,3 olarak kaydedildi. Genç işsizlik oranı %15,3’e geriledi. Erkeklerde işgücüne katılım %60,1, kadınlarda ise %34,3 olarak gerçekleşti. İstihdam edilen gençlerin %57,9’u hizmet sektöründe, %30,5’i sanayide, %11,6’sı tarımda yer aldı. Veriler, genç istihdamının büyük oranda hizmet sektöründe yoğunlaştığını ortaya koydu.
Öte yandan cinsiyetler arasındaki işgücüne katılım farkının devam etmesi, kadınların iş hayatına erişiminde yapısal zorlukların sürdüğüne işaret ediyor. Bölgesel istihdam farklılıkları da genç işsizliği üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor.
NEET Oranı %23,3’e Yükseldi
“Ne eğitimde ne istihdamda” (NEET) oranı %23,3 olarak açıklandı. Genç erkeklerde bu oran %16,3, genç kadınlarda ise %30,9 oldu. Verilere göre her 4 gençten yaklaşık 1’i eğitim ve iş hayatının dışında yer alıyor. Özellikle genç kadınlarda oranının daha yüksek olması dikkat çekti. Bu durum, gençlerin işgücü piyasasına entegrasyonunda yapısal farklılıkların sürdüğünü ortaya koydu.
NEET grubunun yüksekliği, sadece işsizlik değil aynı zamanda eğitimden kopuşu da içeren çok boyutlu bir sosyal tabloya işaret ediyor. Bu durumun uzun vadede sosyal uyum ve ekonomik üretkenlik üzerinde etkiler oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Gençlerin Yarısından Fazlası Mutlu
Yaşam Memnuniyeti Araştırması’na göre gençlerin %54,4’ü kendini mutlu hissettiğini belirtti. Gençlerin %87,2’si genel sağlık durumundan memnun olduğunu ifade etti. Mutluluk kaynağı olarak sağlık %38,8 ile ilk sırada yer alırken, başarı %22,8 ve para %16,6 ile takip etti. Genç kadınlarda sevgi faktörünün öne çıkması da dikkat çekti.
Bununla birlikte ekonomik koşulların gençlerin mutluluk düzeyi üzerinde belirleyici olduğu görülüyor. Yaşam memnuniyetindeki dalgalanmaların özellikle işsizlik ve gelir düzeyi ile doğrudan ilişkili olduğu değerlendiriliyor.
Eğitim ve İş Memnuniyeti Yüksek
Gençlerin %73’ü aldığı eğitimden, %75,5’i çalıştığı işten memnun olduğunu açıkladı. Kazançtan memnuniyet oranı %52 olarak kaydedildi. Eğitim ve iş yaşamına yönelik memnuniyetin görece yüksek olmasına rağmen işgücü göstergelerindeki bölgesel farkların sürdüğü belirtildi. Genç kadınların iş ve eğitim memnuniyet oranlarının erkeklere kıyasla bazı alanlarda daha yüksek olduğu görüldü.
Ayrıca eğitim memnuniyetinin yüksek olmasına rağmen istihdam uyumunun aynı oranda ilerlememesi dikkat çekiyor. Bu durum, eğitim ile iş gücü piyasası arasındaki uyum tartışmalarını gündeme getiriyor.
Şiddet ve Yapay Zeka Kullanımı
15-24 yaş grubundaki genç kadınların son 12 ayda en fazla psikolojik şiddete maruz kalan grup olduğu bildirildi. Psikolojik şiddeti dijital şiddet ve ısrarlı takip izledi. Öte yandan gençlerin %39,4’ü üretken yapay zeka kullandığını beyan etti. Kullanımın %75,3’ü özel amaçlı olurken, eğitim ve iş amaçlı kullanım oranlarının da giderek arttığı belirtildi.
Buna rağmen yapay zekayı kullanmayan gençlerin büyük kısmının “ihtiyaç duymama” gerekçesini öne çıkardığı görüldü. Bu durum dijital becerilerde ve teknolojiye erişimde eşitsizlik tartışmalarını da beraberinde getiriyor.
Van Genç Nüfusun Merkezinde
Genel tabloya bakıldığında Van, genç nüfus yoğunluğu ve demografik yapısıyla Türkiye’de öne çıkan illerden biri oldu. Eğitim, işgücü ve sosyal göstergelerdeki veriler, genç nüfusun kentteki etkisinin yüksek olduğunu gösterdi. Genç nüfusun yapısal ağırlığının, kentin sosyal ve ekonomik planlamalarında belirleyici olmaya devam ettiği ifade edildi.
Bunun yanında genç nüfusun yüksek olduğu illerde altyapı, eğitim kapasitesi ve istihdam politikalarının daha kritik hale geldiği vurgulanıyor. Van’ın bu çerçevede bölgesel gençlik politikalarının merkez illerinden biri olduğu değerlendiriliyor.
