Sosyal Güvenlik Kurumu, Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesiyle emeklilik hakkı kazanan yüz binlerce vatandaşı yakından ilgilendiren çok kapsamlı bir inceleme dalgası başlatmaya hazırlanıyor. Kulislerden sızan bilgilere göre, resmi tatil döneminin hemen ardından kurulan özel denetim ekipleri, geçmişe dönük sigorta prim listelerini ve tescil kayıtlarını en ince ayrıntısına kadar mercek altına alacak. Bu geniş çaplı operasyonun merkezinde ise özellikle çocuk yaşta sigortalı gösterilen ve bu sayede EYT kapsamına giren sigortalıların durumları yer alıyor.
Sosyal güvenlik mevzuatında uzun süredir yer alan ancak uygulamada gözden kaçtığı düşünülen bazı maddeler, yaklaşan denetimlerle birlikte yeniden en kritik gündem maddesi haline geldi. Uzmanların aktardığı bilgilere göre kurum, usulsüz ya da mevzuata aykırı şekilde yapıldığı tespit edilen prim bildirimlerini tamamen iptal etme yetkisine sahip bulunuyor. Bu durum, uzun yıllar boyunca emeklilik hayali kuran ve nihayetinde muradına eren binlerce kişinin yasal statüsünün sarsılması ve emeklilik hakkını tamamen kaybetmesi riskini beraberinde getiriyor.
Şahıs Şirketlerinde Çocuk Yaşta Başlatılan Sigortalar Mercek Altında
Denetim dalgasının en çok yoğunlaşacağı alan, vatandaşların henüz reşit olmadan önce, yani on sekiz yaşını doldurmadıkları dönemlerde ebeveynlerine ait iş yerlerinde sigortalı olarak gösterilmesi durumudur. Yapılan ön incelemelerde, birçok ailenin çocuklarının erken yaşta emeklilik hakkı kazanması ya da sigorta başlangıçlarının öne çekilmesi amacıyla bu yönteme başvurduğu belirlendi. Kurum müfettişleri, bu kapsamda olan tüm dosyaları tek tek arşivlerden çıkararak geriye dönük çapraz kontrollerle incelemeye tabi tutacak.
Mevcut yasal altyapıya göre, bir çocuğun anne veya babasının şahıs işletmesinde iş sözleşmesine dayanarak çalışması ve sigortalı yapılması çok sıkı şartlara bağlanmış durumdadir. Fiili bir çalışma olmaksızın, sırf kağıt üzerinde prim ödenmiş gibi gösterilen durumların tespiti halinde, o dönemlere ait tüm hizmet süreleri tamamen geçersiz sayılacak. Bu durum, on sekiz yaş altı tesciliyle prim gün sayısını tamamlayan EYT'lilerin hizmet dökümlerinde ciddi boşluklar oluşmasına yol açacak.
Genelge Hükümleri Kapsamında Hizmet Süreleri Tek Tek Siliniyor
Sosyal Güvenlik Kurumunun geçmiş yıllarda yayımladığı ve yürürlükte olan ilgili genelge hükümleri, bu büyük incelemenin yasal dayanağını oluşturuyor. Müfettişlerin rehber edineceği bu düzenlemeye göre, anne veya babasının yanında geçirilen ve mevzuata aykırılığı saptanan sigortalılık süreleri, sigortalının toplam prim gün sayısından düşülecek. Hizmet iptalleri yapıldığında, kişinin EYT için gerekli olan minimum prim gün sayısının altına düşmesi kaçınılmaz bir sonuç olarak ortaya çıkacak.
Bu büyük operasyonda en dikkat çekici istisna ise işletmelerin hukuki yapısıyla ilgili olan detayda saklı duruyor. Eğer on sekiz yaşından küçük sigortalının anne ya da babasının üzerine kayıtlı olan iş yeri bir limited şirket veya anonim şirket statüsündeyse, bu dosyalara yönelik bir iptal işlemi uygulanmayacak. Dolayısıyla incelemeler, tüzel kişiliğe sahip ortaklıkları değil, tamamen şahıs firması ve esnaf işletmesi statüsündeki aile içi tescilleri hedef alıyor.
Yersiz Ödenen Maaşlar Ve İkramiyeler Faizle Geri İstenecek
Gerçekleştirilecek denetimler sonucunda şartları taşımadığı anlaşılan kişilerin yalnızca emeklilik hakları ellerinden alınmakla kalmayacak, aynı zamanda çok ciddi bir mali yükümlülük süreci de başlayacak. Sigortalılık süreleri iptal edilen ve bu yüzden emekliliği iptal edilen kişilere, o güne kadar ödenmiş olan tüm aylıklar yersiz ödeme statüsüne alınacak. Devlet hazinesinden çıkan bu paraların her bir kuruşu, yasal sınır rekorları çerçevesinde muhataplarından talep edilecek.
Geri tahsilat süreci sadece aylık maaş ödemelerini kapsamakla kalmayıp, dini bayramlar öncesinde vatandaşların hesaplarına yatırılan ikramiyeleri de içine alacak şekilde genişletilecek. Kurum, haksız yere ödendiği hükmüne varılan tüm bu tutarları, ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte sigortalılardan geri isteyecek. Bu durumun, usulsüz tescil yaptırdığı belirlenen binlerce EYT'li için altından kalkılması oldukça güç hukuki ve maddi davalara yol açabileceği öngörülüyor.
Emeklilik Hakkını Kaybedenler İçin Yeni Süreç Başlıyor
Mevzuata aykırı prim tescili sebebiyle emekliliği iptal edilen vatandaşlar için çalışma hayatına zorunlu bir geri dönüş senaryosu gündeme geliyor. Prim gün sayıları silinen ve yaş şartı engeline yeniden takılan kişilerin, eksik kalan günlerini tamamlamak adına yeniden aktif olarak çalışmaya başlaması veya dışarıdan prim ödemesi gerekecek. Bu durum, mevcut işlerinden ayrılıp emeklilik hayatı yaşayan bireylerin tüm planlarını altüst edecek nitelikte bir gelişmedir.
Uzmanlar, bayram sonrasında Sosyal Güvenlik Merkezlerinde yoğun bir mesai harcanacağını ve binlerce dosyanın titizlikle elden geçirileceğini belirtiyor. Vatandaşların mağduriyet yaşamamaları adına geçmiş dönemdeki tescil durumlarını kontrol etmeleri ve eğer anne baba yanında şahıs işletmesinde tescilleri varsa yasal durumlarını gözden geçirmeleri gerektiği ifade ediliyor. Sosyal Güvenlik Kurumunun bu hamlesiyle, kayıt dışı ve usulsüz sigortalılıkla mücadelenin en üst seviyeye çıkarılması hedefleniyor.