Biyogüvenlik Artık Bir Tercih Değil, Zorunluluk
Küresel ölçekte etkili olan salgın hastalıkların ardından biyogüvenlik, yalnızca sağlık alanının değil, toplumsal güvenliğin de temel başlıklarından biri hâline geldi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yaban Hayvanları Rehabilitasyon Merkezi Müdürü Prof. Dr. Lokman Aslan, biyogüvenliğin ertelenemez bir zorunluluk olduğunu vurguladı.
Güvenlik kavramının insanlık tarihiyle birlikte geliştiğine dikkat çeken Aslan, son birkaç yıl içinde yeni bir güvenlik anlayışının öne çıktığını belirtti. Bu yeni yaklaşımın biyogüvenlik olduğunu ifade eden Aslan, insan, hayvan ve çevre sağlığını birlikte ele alan bu alanın hayati önem taşıdığını söyledi.
Tek Merkezli Yapı Vurgusu
Biyogüvenliğin etkin şekilde yönetilebilmesi için tek merkezden koordine edilmesi gerektiğini dile getiren Aslan, geçmişte verem dispanserleri aracılığıyla yürütülen mücadelenin önemli bir örnek olduğunu hatırlattı. Benzer bir yapılanmanın biyogüvenlik alanında da kurulmasının gerekli olduğunu belirten Aslan, şap hastalığı gibi salgınların yalnızca sağlık değil, ekonomi üzerinde de doğrudan etkiler yarattığını ifade etti.
Gerekli önlemler alınmadığı takdirde gelecekte ciddi iş gücü sorunları yaşanabileceği uyarısında bulunan Aslan, biyogüvenliğin stratejik bir mesele olarak ele alınması gerektiğini kaydetti.
Tarihsel Deneyimler Uyarıyor
Prof. Dr. Lokman Aslan, Birinci Dünya Savaşı’nda yaşanan yenilgilerde hayvansal hastalıkların önemli rol oynadığını belirterek, atlardaki ruam, sığır vebası ve şap hastalıklarının hem ulaşım ağlarını hem de ekonomiyi çökerttiğini söyledi. Bu durumun ülkelerin savunma kapasitesini zayıflattığını vurguladı.
İnsan sağlığı, hayvan sağlığı ve çevre sağlığının birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini ifade eden Aslan, bu nedenle “Tek Sağlık” yaklaşımının günümüzde zorunlu hâle geldiğini dile getirdi.
Küresel Yayılım Hızlandı
Hastalıkların günümüzde çok kısa sürede küresel ölçekte yayılabildiğine dikkat çeken Aslan, teknolojik gelişmelerin ulaşımı hızlandırmasıyla birlikte coğrafi engellerin ortadan kalktığını belirtti. “Bugün bir yarımkürede ortaya çıkan bir hastalık, çok kısa sürede dünyanın diğer ucuna ulaşabiliyor. Bu nedenle biyogüvenlik tedbirleri artık kaçınılmazdır” dedi.
Domuz gribi, kuş gribi ve Covid-19 gibi salgınların biyogüvenliğin önemini açık biçimde ortaya koyduğunu ifade eden Aslan, bu hastalıkların ciddi can kayıplarının yanı sıra büyük ekonomik zararlara yol açtığını söyledi.
Yasal Altyapı Var, Uygulama Eksik
Tarih boyunca salgın hastalıkların yeni önlemleri ve güvenlik anlayışlarını beraberinde getirdiğini belirten Prof. Dr. Lokman Aslan, çiçek hastalığının aşı çalışmalarını hızlandırdığını, veba ve sıtmanın koruyucu sağlık tedbirlerini gündeme taşıdığını, Covid-19’un ise biyogüvenliği zorunlu bir kavram hâline getirdiğini ifade etti.
Biyogüvenlik konusunda yasal düzenlemelerin mevcut olduğunu ancak yeterince uygulanmadığını da dile getiren Aslan, altyapının bulunduğunu fakat daha işlevsel ve etkin hâle getirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.