Türkiye'de sosyal güvenlik sisteminde sessiz sedasız devrim gibi bir değişiklik yaşandı. Yıllardır engelli çalışanların erken emeklilik biletini kesen 'vergi indirimi' uygulaması tarihe karıştı. 14 Ocak 2025 itibarıyla yürürlüğe giren yeni kanunla birlikte emeklilikte tek kriter 'çalışma gücü kaybı' oldu. Peki, eski raporlar ne olacak? Yeni prim şartları ne? İşte milyonları ilgilendiren düzenlemenin detayları...
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatında yapılan köklü değişiklikle, engelli statüsünde çalışanların emeklilik hayalleri yeni kurallara bağlandı. 7538 sayılı Kanun ile birlikte, 14 Ocak 2025 tarihi bir milat oldu. Bu tarihten itibaren 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu kapsamında alınan 'engelli vergi indirimi belgesi', artık emeklilik kapısını açmayacak.
Konuyu köşesine taşıyan SGK Uzmanı Özgür Erdursun, sistemin tamamen değiştiğini belirterek, 'Artık kişinin hastalığına değil, o hastalığın çalışma gücünü ne kadar yok ettiğine bakılacak' uyarısında bulundu.
15 OCAK ÖNCESİ BAŞVURANLAR DİKKAT
Milyonlarca vatandaşın kafasındaki 'Hak kaybım olacak mı?' sorusuna da yanıt geldi. Yapılan düzenlemede bir geçiş süreci tanındı.
Erdursun, 15 Ocak 2025 tarihinden önce vergi indirimi belgesiyle başvuru yapmış olan sigortalıların müktesep haklarının korunacağını açıkladı. Yani bu tarihten önce sisteme girenler, eski avantajlı şartlardan yararlanmaya devam edecek. Ancak yeni başvurular, zorlu 'çalışma gücü kaybı' testine tabi tutulacak.
YENİ SİSTEMDE PRİM VE GÜN ŞARTI ARTTI
Yeni dönemde emeklilik hesabı, Erişkinler İçin Engellilik Yönetmeliği'ne göre belirlenen 'kayıp oranları' üzerinden yapılacak. Vergi indirimine dayalı eski prim yapısı çöpe atıldı.
İşte yeni kanuna göre emeklilik şartları:
Yüzde 50-59 arası kayıp oranı: 16 yıl sigortalılık süresi ve 3700 prim günü.
Yüzde 40-49 arası kayıp oranı: 18 yıl sigortalılık süresi ve 4100 prim günü.
MAAŞ BAĞLAMA ORANINA KORUMA KALKANI
Yeni sistem sadece şartları zorlaştırmadı, düşük maaş riskine karşı da önlem aldı. Aylık Bağlama Oranı'nda (ABO) alt sınır getirildi. Buna göre 5400 gün üzerinden bağlanan aylıklarda ABO en az yüzde 30, 2000-2008 dönemi için hesaplanan kısmi aylıklarda ise en az yüzde 60 olarak uygulanacak.
RAPORLAR SADECE YETKİLİ HASTANEDEN ALINABİLECEK
Sistemin en kritik değişikliklerinden biri de sağlık raporlarında yapıldı. Artık her hastaneden alınan rapor geçerli olmayacak. Sadece yetkili hastanelerin düzenlediği 'durum bildirir sağlık kurulu raporları' esas alınacak.
Ayrıca SGK, kontrol muayenelerini sıkılaştıracak. Yapılan kontrollerde engel oranı yüzde 40'ın altına düşenlerin emekli aylığı anında kesilebilecek.
Hangi hastalıklar kapsama giriyor? Epilepsi, inme, Parkinson, MS, demans, ağır psikiyatrik bozukluklar, kanser türleri, böbrek ve kalp yetmezlikleri, AIDS, KOAH ve uzuv kayıpları, çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilecek hastalıklar arasında yer alıyor.
