İran’da iki haftayı geride bırakan rejim karşıtı protestolar ülke geneline yayılırken, hem iç politikada hem de dış ilişkilerde tansiyon giderek yükseliyor. Güvenlik güçlerinin sert müdahaleleri sürerken, İranlı üst düzey yetkililerden gelen açıklamalar olası bir bölgesel çatışma ihtimalini yeniden gündeme taşıdı.
Galibaf’tan Açık Tehdit: “ABD Üsleri Meşru Hedef Olur”
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, devlet televizyonunda yaptığı açıklamada, İran’a yönelik herhangi bir askeri saldırının “ağır sonuçları” olacağını söyledi. Galibaf, böyle bir senaryoda İsrail’in yanı sıra Orta Doğu’daki tüm ABD askeri üsleri, merkezleri ve savaş gemilerinin “meşru hedef” haline geleceğini belirtti. Açıklamasının amacının “yanlış hesaplamaların önüne geçmek” olduğunu vurguladı.
Pezeşkiyan: “Kaosu Dış Güçler Körüklüyor”
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi ile Tahran’da gerçekleştirdiği görüşmede Washington yönetimini sert sözlerle eleştirdi. Pezeşkiyan, ABD’yi İran’daki bazı grupları “istikrarsızlık ve isyana teşvik etmekle” suçladı. İran yönetimi, devam eden protestoların büyük ölçüde dış müdahalelerle yönlendirildiği görüşünde.
ABD Basını: Askeri Seçenekler Değerlendiriliyor
ABD basınında yer alan haberlere göre, Washington’da İran’a yönelik askeri senaryolar yeniden masaya yatırılmış durumda. Wall Street Journal, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a karşı izlenebilecek askeri ve siyasi seçenekler konusunda Salı günü kapsamlı bir brifing alacağını yazdı.
New York Times ise Trump’ın son günlerde İran’a yönelik olası operasyon planları hakkında bilgilendirildiğini, henüz nihai bir karar verilmediğini ancak askeri müdahale ihtimalinin ciddi şekilde değerlendirildiğini aktardı.
HRANA: Ölü Sayısı 500’ü Aştı
Protestoların bilançosu ise ağırlaşıyor. Reuters’ın, ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na (HRANA) dayandırdığı bilgilere göre, son iki haftada hayatını kaybedenlerin sayısı 500’ün üzerine çıktı. Bazı kaynaklar bu sayının 565’e ulaştığını bildiriyor. Ölenler arasında en az 490 protestocu ile 48 güvenlik görevlisinin bulunduğu ifade ediliyor. Gözaltına alınanların sayısının ise 10 bin 600’ü geçtiği belirtiliyor.
İnternet Kesintisi ve Rejim Karşıtı Talepler
Uluslararası insan hakları kuruluşları, İran genelinde neredeyse tam bir internet kesintisi yaşandığını, buna rağmen protestoların devam ettiğini bildiriyor. Oslo merkezli Hengaw İnsan Hakları Örgütü, en az 50 kişinin güvenlik güçlerinin doğrudan ateşi sonucu yaşamını yitirdiğini doğruladığını açıkladı. Göstericiler, ülkedeki teokratik sistemin sona ermesini talep ediyor.
Uzmanlar, İran’da toplumsal umutsuzluğun derinleştiğine ve ülkenin aynı anda hem iç siyasi kriz hem de dış askeri baskı riskiyle karşı karşıya olduğuna dikkat çekiyor.
Rejim Yanlıları da Sokakta
Öte yandan İran yönetimine yakın gruplar, bugün rejime destek amacıyla kitlesel gösteriler düzenleme çağrısında bulundu. Rejim yanlıları ile protestocuların aynı bölgelerde karşı karşıya gelmesi halinde, ülkedeki gerilimin daha tehlikeli bir boyuta taşınabileceği uyarıları yapılıyor.
