İran’da yaşanan savaş ve ekonomik kriz, sınır kenti Van’da turizm sektörünü ciddi şekilde etkiledi. Van Otelciler ve Turizmciler Derneği Başkanı Çetin Demirhan, özellikle İranlı turist sayısındaki büyük düşüş nedeniyle kentteki otellerin boş kaldığını, rezervasyonların iptal edildiğini ve esnafın zor günler yaşadığını söyledi. Demirhan, Van’da otellerde doluluk oranının yüzde 10 seviyesine kadar düştüğünü belirterek, “Şu anda Van’da turizm açısından son 22 yılın en kötü sezonunu yaşıyoruz” ifadelerini kullandı.
Sorun sadece son bir haftalık savaş değil
Yaşanan krizin yalnızca son günlerdeki çatışmalardan kaynaklanmadığını ifade eden Demirhan, sürecin daha eskiye dayandığını söyledi. Demirhan, “İran’daki savaşın Van’a yansıması sadece son bir haftadır olan savaşla alakalı bir şey değil. Haziran ayında 12 günlük bir savaş vardı ve öncesinde de savaş söylentileri vardı. O zamandan beri İran’da bir anda çok ciddi bir ekonomik kriz yaşandı” bilgisini paylaştı.
İran para biriminin büyük değer kaybı yaşadığını belirten Demirhan, bunun İranlıların alım gücünü ciddi şekilde düşürdüğünü ifade ederek, “Devalüasyon dediğimiz süreçte paraları yüzde 50 hatta yüzde 100’e yakın değer kaybetti. Bu nedenle insanların alım gücü düştü. Alım gücü düşünce Türkiye pahalı gelmeye başladı. Sadece Türkiye değil dünyadaki bütün ülkeler pahalı gelmeye başladı” diye konuştu.
Turist sayısında yüzde 70–80 düşüş
İran’daki ekonomik krizin Van turizmini doğrudan etkilediğini dile getiren Demirhan, kente gelen turist sayısında ciddi bir azalma yaşandığını aktardı.
Demirhan, “Bu nedenle Van’a gelen turist sayısında zaten yüzde 70–80 oranında ciddi bir azalma vardı. Son yaşanan süreçte bu tablo daha da ağırlaştı” yorumunu yaptı.
Nevruz beklentisi de ortadan kalktı
Van esnafının özellikle Nevruz döneminden büyük beklenti içinde olduğunu belirten Demirhan, savaşın bu beklentiyi de ortadan kaldırdığını anlatarak, “Van esnafının tek beklentisi Nevruz dönemiydi. Bildiğiniz gibi 21 Mart’ta Nevruz var ve bu dönemde İran’dan Van’a yoğun bir turist akını olur. Ancak bu savaşla birlikte rezervasyonların hepsi iptal oldu” şeklinde konuştu.
“Son 22 yılın en kötü sezonu”
Turizm sektörünün tarihinin en zor dönemlerinden birini yaşadığını vurgulayan Demirhan, “Van’da şu ana kadar 22 yıllık süreçte yaşadığımız en kötü sezon diyebiliriz. Bu sadece son bir haftalık savaş için söylediğim bir şey değil. Son bir yıl içinde giderek ağırlaşan bir süreçten söz ediyoruz” vurgusunu yaptı.
Savaş devam ederse tablo daha da ağırlaşacak
Savaşın devam etmesi halinde Van turizminin daha büyük bir krizle karşı karşıya kalacağını belirten Demirhan, “Şu anda insanlar önünü göremiyor. Van’da turizm kentin en önemli geçim kaynağı haline gelmiş durumda. Eskiden hayvancılık vardı ama bugün şehir büyük ölçüde turizmle ayakta duruyor” ifadesine yer verdi.
Turizm sadece otelleri değil tüm esnafı etkiliyor
Turizmin yalnızca otellerle sınırlı olmadığını vurgulayan Demirhan, kentteki birçok sektörün bu hareketlilikten faydalandığını dile getirerek, “Turizm denildiğinde sadece oteller anlaşılmamalı. Restoranlar, mağazalar, ulaşım sektörü ve hizmet sektöründeki yüzlerce esnaf bu hareketlilikten faydalanıyordu. Şimdi sürdürülebilirlik ciddi bir sorun haline geldi” diyerek sorunun büyüklüğüne dikkat çekti.
İşletmeler personel azaltıyor
İşletmelerin ayakta kalmak için farklı yöntemlere başvurduğunu belirten Demirhan, “Şu anda işletmeler kışı atlatabilmek için zararına çalışıyor ya da personel azaltmaya gidiyor. Ama bu süreç devam ederse işten çıkarmalar daha da artacak” sözlerini sarf etti.
“Otellerin yüzde 50’den fazlası kapanabilir”
Van’daki konaklama tesislerinin önemli bir bölümünün kiralık olduğuna değinen Demirhan, yüksek giderlerin işletmeleri zorladığını söyleyerek, “Otellerin yarısından fazlası kiralık ve ciddi kiralar ödeniyor. Bunun yanında personel giderleri, elektrik ve doğalgaz gibi maliyetler var. Eğer bu süreç böyle devam ederse otellerin yüzde 50’den fazlası kapanabilir” diye konuştu.
Geçen yıl da savaş turizmi etkilemişti
Geçen yıl da benzer bir durum yaşandığını hatırlatan Demirhan, özellikle yaz aylarında beklenen yoğunluğun gerçekleşmediğini belirterek, “Geçen yıl da Haziran ayında İran’da yaşanan savaş nedeniyle beklenen yoğunluk olmadı. Normalde okullar kapandıktan sonra İran’dan bir iki aylık yoğunluk olurdu. Ama geçen yıl da bu hareketlilik yaşanmadı” şeklinde konuştu.
Otellerde doluluk yüzde 10
Kentteki otellerin büyük bölümünün boş olduğunu vurgulayan Demirhan, mevcut tabloyu şu sözlerle anlattı:
“Şu anda otellerde doluluk oranı yaklaşık yüzde 10 civarında. Restoranlar ve lokantalar da çok ciddi şekilde etkilendi. Çünkü buraya gelen binlerce insan otellerde konaklıyor, restoranlarda yemek yiyor ve mağazalarda alışveriş yapıyordu. Şu anda bu hareketlilik yok.”
Van turizmi büyük ölçüde İranlılara bağlı
Van turizminin büyük ölçüde İranlı turistlere bağlı olduğunu söyleyen Demirhan, “Van turizminin yüzde 80–90’ını İranlı ziyaretçiler oluşturuyor. İran’da yaşanan her sorun doğrudan Van’ı etkiliyor” dedi.
Van yeterince tanıtılamadı
Van’ın turizm potansiyelinin yeterince değerlendirilemediğini de belirten Demirhan, kente gelen ziyaretçilerin büyük bölümünün Van’ı bir geçiş noktası olarak kullandığını ifade etti.
Demirhan, “Van’ı tam anlamıyla tanıtamadığımız için buraya gelen misafirlerin önemli bir bölümü aslında geçiş amaçlı geliyor. Çifte vatandaş olanlar ya da başka ülkelere gidenler Van’ı bir durak olarak kullanıyor” açıklamasında bulundu.
“Esnaf çok zor durumda”
Kentteki esnafın ciddi bir ekonomik sıkıntı içinde olduğunu dile getiren Demirhan, birçok işletmenin giderlerini karşılamakta zorlandığını söyleyerek, “Şu anda esnaf çok zor durumda. Birçok işletme kirasını ödeyemiyor, personel maaşını ödeyemiyor. Turist olmayınca bütün sektörler bundan etkileniyor” yorumunda bulundu.
“Savaşın bitmesini temenni ediyoruz”
Savaşın bir an önce sona ermesini temenni ettiklerini belirten Demirhan, Van ekonomisinin bu süreçten en fazla etkilenen bölgelerden biri olduğunu belirterek, “Türkiye’de bu savaşın en çok etkilediği illerin başında Van geliyor. Temennimiz bu savaşın bir an önce bitmesi. Çünkü Van esnafı şu anda gerçekten çok zor durumda” ifadelerini kullandı.
