DEM Parti Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit, 16 Mart 1988’de Irak’ın Halepçe kentinde kimyasal silahlarla gerçekleştirilen ve 5 binden fazla sivilin hayatını kaybettiği katliamın Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından “Kürt Soykırımı” olarak tanınması için kanun teklifi verdi. Teklifte, saldırının Baas rejiminin 1986–1989 yılları arasında Kürtlere yönelik yürüttüğü Enfal Harekatı kapsamında gerçekleştiği vurgulandı.
“Kürtlere karşı topyekûn imha siyaseti”
Kanun teklifinin gerekçesinde, Kürtlerin yaşadığı coğrafyada tarih boyunca çok sayıda katliam yaşandığına dikkat çekilerek, özellikle Saddam Hüseyin’in 1979’da iktidara gelmesinden sonra Irak’ta Kürtlere yönelik sistematik bir imha politikasının devreye sokulduğu belirtildi.
Gerekçede şu ifadelere yer verildi:
“Irak’ta iktidardaki Baas rejimi, 1986 – 1989 yıllarında Kürtlere karşı Enfal Harekatı başlatmış; kimyasal silahtan toplu infazlara, havadan bombalamadan zorla yerinden göçertmeye kadar her türlü insanlık dışı yönteme başvurmuştur.”
Bu süreçte binlerce Kürt köyünün yakılıp yıkıldığı, bir milyondan fazla kişinin yerinden edildiği ve yaklaşık 200 bin kişinin katledildiğinin tahmin edildiği ifade edildi.
Halepçe saldırısı: 5 binden fazla sivil hayatını kaybetti
Teklifte, Enfal Harekatı kapsamında dört yıl boyunca Irak Federe Kürdistanı’nda okul, hastane, cami ve kilise ayrımı yapılmadan yerleşim yerlerinin bombalandığı belirtilerek Halepçe’de gerçekleştirilen saldırının bu sürecin en ağır örneklerinden biri olduğu kaydedildi.
“16 Mart 1988 yılında Halepçe’de zehirli gazların kullanılması suretiyle genç – yaşlı, çocuk – kadın en az 5 bin kişi katledilmiş, on binlerce kişi de yaralanmıştır.”
Metinde, Halepçe Katliamı’nın insanlık tarihinde önemli bir yer tuttuğu vurgulandı.
Kimyasal saldırının etkileri yıllarca sürdü
Kanun teklifinin gerekçesinde, saldırıda kullanılan kimyasal silahların etkisinin uzun yıllar sürdüğü belirtilerek, “Halepçe Katliamı’nda kullanılan kimyasal silahların etkisi uzun yıllar doğa ve insan yaşamı üzerinde etkisini gösterdiği için bugüne kadar yaklaşık 45 bin kişinin öldüğü ve 60 binden fazla kişinin de sakat kaldığı tahmin edilmektedir.” değerlendirmesi yapıldı.
“Soykırımın açık göstergeleri”
Teklifte, Enfal sürecinde yaşananların uluslararası hukuk açısından soykırım tanımına uyduğu savunularak, “Kürt yerleşim yerlerinin yakılarak boşaltılması, toplama kamplarındaki ağır işkence, sivillerin toplu şekilde infaz edilmesi ve kadınlara yönelik cinsel saldırılar soykırımın açık göstergeleridir.” denildi.
Ayrıca Baas rejiminin gerçekleştirdiği saldırıların Birleşmiş Milletler Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi ile Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Roma Statüsü’ndeki soykırım tanımıyla örtüştüğü ifade edildi.
Irak’ta ve bazı ülkelerde “soykırım” olarak tanındı
Teklifte, Saddam Hüseyin rejiminin 2003 yılında sona ermesinin ardından Irak’ta geçmişle yüzleşme sürecinin başladığı ve bu kapsamda Halepçe Katliamı’nın 1 Mart 2010’da Irak Yüksek Ceza Mahkemesi tarafından “soykırım” olarak tanındığı hatırlatıldı.
Ayrıca Irak Parlamentosu ve Irak Kürdistan Bölgesi Parlamentosu’nun da katliamı soykırım olarak kabul ettiği belirtilerek Britanya, İsveç ve Norveç parlamentolarının da Enfal katliamını “Kürt Soykırımı” olarak karar altına aldığı ifade edildi.
“TBMM’nin tanıması halklar arasındaki bağı güçlendirecek”
Kanun teklifinin gerekçesinde TBMM’nin de Halepçe Katliamı’nı “Kürt Soykırımı” olarak tanımasının önemli bir adım olacağı vurgulanarak, “Kürt halkı, Türkiye Büyük Millet Meclisinin de Halepçe Katliamını ‘Kürt Soykırımı’ olarak tanımasını beklemektedir.” bilgisi yer aldı.
Metinde ayrıca şu değerlendirmeye yer verildi:
“Halepçe Katliamının ‘Kürt soykırımı’ olarak tanınması sadece insani ve vicdani bir vazife değil; aynı zamanda halkların bir arada yaşamasının mührü olacaktır.”
Teklifte yer alan madde
TBMM’ye sunulan kanun teklifinde şu sözler yer aldı:
“Türkiye Büyük Millet Meclisi; Irak’ta Saddam Hüseyin iktidarında, Baas rejimi tarafından 1986 – 1989 yıllarında sürdürülen Enfal Harekatı kapsamında 16 Mart 1988 yılında kimyasal silahlarla Halepçe kentine yapılan saldırılar sonucunda 5 binden fazla Kürt’ün katledildiğini kabul ederek Halepçe Katliamı’nı ‘Kürt Soykırımı’ olarak tanır ve ilan eder.”
