Hakkâri’de çevre sorunlarının çözümü amacıyla hayata geçirilen Entegre Katı Atık Tesisi, meydana gelen heyelanın ardından yeniden tartışmaların odağına yerleşti. Avrupa Birliği hibeleri ve kamu kaynaklarıyla yaklaşık 30 milyon avroya mal olduğu belirtilen tesisin kısa sürede ağır hasar alması, yatırımın planlama ve uygulama süreçlerine ilişkin soru işaretlerini beraberinde getirdi.
DEM Parti Hakkâri Milletvekili Öznur Bartın, tesiste yaşanan gelişmeleri Meclis gündemine taşıyarak Bakan Murat Kurum’un yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi. Bartın, yatırımın neden kullanılamaz hâle geldiğinin, olası ihmallerin ve kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığının açıklığa kavuşturulmasını istedi.
HEYELAN TESİSİ KULLANILAMAZ HÂLE GETİRDİ
Hakkâri Entegre Katı Atık Tesisi, 17 Şubat 2024’te resmen faaliyete başladı. Kentin uzun yıllardır devam eden atık yönetimi sorununu çözmesi hedeflenen tesis, 12 Nisan 2026’da Akçalı mevkisinde meydana gelen büyük heyelanda ağır hasar aldı.
Yoğun yağışların ardından yaşanan heyelanda yaklaşık 2 milyon metreküp toprağın hareket ettiği bildirildi. Tesisin binaları ve altyapı sistemleri zarar görürken, bölgeden geçen Hakkâri-Van kara yolunda da ciddi çökmeler meydana geldi. Yolun 21 gün boyunca ulaşıma kapalı kaldığı süreçte geçici köprülerle ulaşım sağlandı.
Heyelanın ardından tesis hizmet dışı kaldı. İlçe belediyelerinde toplanan atıkların yeniden eski depolama alanlarına yönlendirildiği öğrenildi. Böylece kentin atık yönetimi sorununu çözmesi beklenen yatırımın geleceği yeniden tartışılmaya başlandı.
YER SEÇİMİ VE ZEMİN ETÜTLERİ SORGULANIYOR
Yaklaşık 30 milyon avroluk yatırımın kısa sürede kullanılamaz hâle gelmesi, tesisin kurulduğu alanın seçimi ve teknik hazırlıkların yeterliliği konularını gündeme getirdi. Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre tesisin ilk aşamada Yüksekova’daki eski çöp depolama alanı çevresinde yapılmasının öngörüldüğü, daha sonra Akçalı ile Bağışlı köyleri arasındaki alana taşındığı belirtiliyor.
Bartın’ın önergesinde, yer seçimi sürecinde hangi kriterlerin dikkate alındığı, zemin etütlerinin yeterliliği ve heyelan riskinin önceden değerlendirilip değerlendirilmediği konularının açıklığa kavuşturulması talep edildi.
Tesisin yapım ve işletme süreçlerinde hangi kurumların sorumluluk üstlendiği, teknik denetimlerin nasıl yürütüldüğü ve yaşanan hasarın önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığı da yanıt bekleyen başlıklar arasında yer aldı.
OLASI KAMU ZARARI GÜNDEMDE
Projenin finansmanında Avrupa Birliği hibelerinin yanı sıra merkezi kamu kaynakları ve yerel idarelerin katkılarının bulunduğu belirtiliyor. Bu nedenle tesisin kullanılamaz hâle gelmesinin mali boyutu da tartışılıyor.
Bartın, olası kamu zararının tespit edilip edilmediğinin ve süreçte sorumluluğu bulunan kişi ya da kurumlara yönelik herhangi bir inceleme yürütülüp yürütülmediğinin açıklanmasını istedi. Tesisin yeniden faaliyete geçirilmesine yönelik bir plan bulunup bulunmadığı da gündeme taşındı.
Hakkâri Barosu’nun da tesisin yer seçimi, zemin etütleri ve denetim süreçlerinin araştırılması talebiyle suç duyurusunda bulunduğu bildirildi.
GÖZLER BAKANLIĞIN YANITINDA
Bir dönem Hakkâri’nin atık sorununa uzun vadeli çözüm olarak tanıtılan tesisin heyelan sonrası devre dışı kalması, yatırımın planlama ve denetim süreçlerine ilişkin soruları artırdı.
Öznur Bartın’ın Meclis’e taşıdığı önergeyle tesisin neden bu alana kurulduğu, teknik incelemelerin yeterliliği ve kamu kaynaklarının korunması için hangi adımların atıldığı konusunda Bakanlığın açıklama yapması bekleniyor. Sürecin sonucunda olası ihmal ve kamu zararı iddialarının netlik kazanması önem taşıyor.
