Van TSO Başkan Yardımcısı Fevzi Çeliktaş, Van ekonomisindeki son duruma ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kent ekonomisinin büyük ölçüde hizmet sektörüne dayandığını belirten Çeliktaş, sınır ticaretindeki durgunluk, İranlı turist sayısındaki azalma, yüksek enflasyon ve faiz oranlarının özellikle kafe, restoran, konaklama, lojistik, tekstil ve giyim sektörlerini olumsuz etkilediğini söyledi. İşletmelerin ayakta kalmakta zorlandığını belirten Çeliktaş, hükümetin faiz, vergi ve finansmana erişim konusunda destekleyici adımlar atması gerektiğini ifade etti.
Van TSO Verileri Ekonomik Tabloyu Ortaya Koydu
Van Ticaret ve Sanayi Odası'nın açıkladığı verilere göre kentte şirket kuruluşları devam ederken, kapanan işletmeler de ekonomik zorlukların sürdüğünü gösteriyor. Buna göre 2025 yılının ilk beş ayında 292 firma kurulurken 93 firma kapandı. 2026 yılının ilk beş ayında ise kurulan firma sayısı 306'ya yükselirken kapanan firma sayısı 62 oldu. Öte yandan 2025 yılı genelinde toplam 768 firma kurulurken 197 firma faaliyetini sonlandırdı.
"Esnaf Gerçekten Can Çekişiyor"
Van'daki işletmelerin her geçen gün daha da zorlandığını dile getiren Van TSO Başkan Yardımcısı Fevzi Çeliktaş, "Gerçekten esnafımız can çekişiyor. Birçok işletme kapanma noktasına geldi. Esnafımız başka bir gelir kaynağı bulabilse işletmesini kapatacak durumda. Özellikle kafe, restoran ve konaklama sektörü büyük bir bunalım yaşıyor. İnşallah sınır kapıları yeniden hareketlenir ve bu sıkıntılar hafifler." Diyerek birçok esnafın ayakta kalabilmek için büyük mücadele verdiğini söyledi.
"Van Ekonomisinin Yüzde 63'ü Hizmet Sektörüne Dayanıyor"
Van ekonomisinin temel dinamiğinin hizmet sektörü olduğunu vurgulayan Çeliktaş, "Van ekonomisinin yaklaşık yüzde 63'ü hizmet sektörüne dayanıyor. Kafeler, restoranlar, oteller, lojistik, giyim ve tekstil sektörü bu yapının temelini oluşturuyor. Pandemi döneminde sınır kapıları kapanınca nasıl büyük sıkıntılar yaşandıysa bugün de benzer bir tabloyla karşı karşıyayız." sözleriyle yaşanan her ekonomik gelişmenin kenti doğrudan etkilediğini söyledi.
İranlı Turist Sayısındaki Düşüş Ekonomiyi Etkiledi
Van ekonomisinde İranlı turistlerin önemli bir paya sahip olduğuna dikkat çeken Çeliktaş, "İran ile Amerika ve İsrail arasında yaşanan savaş nedeniyle İranlı turistler gelemedi. Böyle olunca pandemi dönemine benzer şekilde önemli bir gelir kaybı yaşadık." bilgisini vererek 2025 yılında yalnızca Kapıköy Sınır Kapısı'ndan 777 bin İranlı turistin Van'a giriş yaptığını, Esendere ve Gürbulak sınır kapılarıyla birlikte bu sayının 1 milyonun üzerine çıktığını aktardı.
Ayrıca Çeliktaş, "Bir turistin ortalama 500 dolar harcadığını hesaplıyoruz. Yaklaşık 1 milyon turist, Van ekonomisine 500 milyon dolar civarında sıcak para kazandırıyor. Bu gelir tabana yayıldığı için esnaftan çalışana kadar herkes bundan faydalanıyor." şeklinde konuştu.
"Alım Gücü Düştü, Piyasa Durgunlaştı"
Vatandaşın alım gücündeki düşüşün ekonomiyi doğrudan etkilediğine değinen Çeliktaş, yüksek enflasyon ve faiz oranlarının piyasadaki hareketliliği azalttığını ifade ederek, "İnsanlar artık ev alamıyor, araç alamıyor. Kafeye gidemiyor, restoranda yemek yiyemiyor. Bir ev satıldığında onlarca sektör hareketleniyor. Ancak bugün konut satışlarının yavaşlaması yüzlerce sektörü olumsuz etkiliyor. Hem para yok hem de paranın alım gücü ciddi şekilde düştü. Bu nedenle ekonomi iyi durumda değil." yorumunda bulundu.
"İşletmeler Maaşını Da Kirasını Da Ödeyemiyor"
Ekonomik sıkıntının sahada net şekilde hissedildiğini vurgulayan Çeliktaş, "Kendi işletmelerimizde de bunu görüyoruz. Pek çok işletme çalışanlarının maaşını ödeyemiyor, iş yeri kirasını karşılayamıyor. İşletmeler faaliyetlerini çevirmekte zorlanıyor." söylemiyle birçok işletmenin temel giderlerini karşılamakta zorlandığını ifade etti.
Faiz Ve Vergi Yükü Esnafı Zorluyor
Kafe ve restoran işletmelerinin yüksek vergi yükü altında faaliyet göstermeye çalıştığını belirten Çeliktaş, "İşletmeler ürünlerini düşük KDV ile alıyor ancak satışta daha yüksek KDV uyguluyor. Zarar etseler bile bu vergiyi ödemek zorundalar. Devletin bu sektörlere destek vermesi, sermayeye ve finansmana erişimi kolaylaştırması gerekiyor. Faizler mutlaka düşürülmeli. Faizler bu seviyede kaldığı sürece vatandaş da yatırımcı da rahatlayamaz." vurgusuyla finansmana erişimin kolaylaştırılması gerektiğinin altını çizdi.
"Van'ın Ekonomik Yapısına Uygun Destek Verilmeli"
Van'da sanayinin yeterince gelişmediğine dikkat çeken Çeliktaş, "Van'da sanayi yeterince gelişmiş değil. Organize Sanayi Bölgesi'ndeki bazı fabrikaların üretim yerine depo olarak kullanıldığını görüyoruz. Bu durum beklenen istihdamı oluşturmuyor. Ekonomimizin temelini oluşturan hizmet sektörünün mutlaka desteklenmesi gerekiyor." diyerek teşviklerin kentin ekonomik yapısına uygun şekilde planlanması gerektiğini söyledi.
Açıklamasının sonunda ekonomik daralmanın yalnızca Van'a özgü olmadığını ifade eden Çeliktaş, "Sanayisi güçlü şehirler dışında bizim gibi birçok il ekonomik kriz nedeniyle adeta can çekişiyor. Bu tablonun bir an önce düzelmesi gerekiyor." değerlendirmesinde bulundu.
