Çalışan haklarının korunması ve çalışma hayatındaki dengelerin sağlanması amacıyla yürütülen denetimlerde, işverenlerin en temel yükümlülüklerinden biri olan ücret ödemeleri mercek altına alındı. Çalışanların hak ettiği ücretin tek bir kuruş dahi eksik yatırılması, hem idari para cezalarına yol açıyor hem de iş kanunu kapsamında şirketlere ciddi hukuki sorumluluklar yüklüyor.
Eski SGK Başmüfettişi ve AK Parti Milletvekili Resul Kurt, konuya ilişkin değerlendirmelerinde ücret ödeme yükümlülüğünün sınırlarına dikkat çekti. Maaşın yanı sıra yan hakların da bu kapsamda değerlendirildiğini belirten yetkililer, eksik ödemelerin yalnızca ana maaşla sınırlı olmadığını, fazla mesai, hafta tatili ve ikramiye gibi kalemlerin de tam ödenmesi gerektiğini ifade ediyor.
Eksik Ödeme Tanımı Yan Ödemeleri Ve İkramiyeleri Kapsıyor
Ücretin eksik hesaplanması durumu, uygulamada sadece temelde anlaşılan maaşın eksik yatırılmasıyla sınırlı kalmıyor. İşçinin hak ettiği fazla çalışma karşılıklarının verilmemesi, hafta tatilindeki mesailerin bordroya yansıtılmaması veya ulusal bayram ile genel tatil günlerinde yapılan çalışmaların ödenmemesi de bu ihlal kapsamında değerlendiriliyor.
Bunun yanı sıra prim ve ikramiye gibi ek ödemelerin eksik tahakkuk ettirilmesi ile maktu ücretle çalışan personelin raporlu veya izinli olduğu günlerde maaşından haksız kesinti yapılması da yasalar karşısında ücretin eksik ödenmesi olarak kabul ediliyor. İş Kanunu uyarınca hak edilen tüm ödemelerin en geç 1 ay içinde personelin hesabına yatırılması şart koşuluyor.
Her Bir Personel Ve Ay İçin İdari Para Cezası Uygulanıyor
Çalışan hakkının ihlal edildiğinin tespit edilmesi durumunda, mevzuat uyarınca işverenlere yönelik yaptırımlar hızlıca devreye sokuluyor. Hak ettiği ücreti alamayan her bir çalışan ve ödemenin yapılmadığı her bir ay için ayrı ayrı 2.734 TL tutarında idari para cezası kesiliyor.
Söz konusu ceza tutarı, çalışan sayısı ve ihlalin süresi arttıkça işletmeler için ciddi mali yükler oluşturuyor. Örneğin 50 çalışanına 4 ay boyunca ödemeleri eksik yatıran bir işletmeye, yapılan hesaplamalar sonucunda toplamda 546.800 TL tutarında idari para cezası uygulanmasıyla karşılaşılıyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu Prim Destekleri İptal Edilebiliyor
Sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca, çalışana sağlanan tüm ödeme unsurlarının hak edildiği aya ait prime esas kazanca dahil edilmesi zorunlu tutuluyor. Maaş veya ek ödemelerin bildirim dışı bırakılması ya da eksik gösterilmesi halinde SGK tarafında son derece ağır yaptırımlar uygulanıyor.
Prime esas kazancın eksik bildirildiği tespit edilen her bir ay için işverene 2 asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanıyor. Ayrıca ihlalde bulunan işletmenin ilgili yıl içinde faydalandığı asgari ücret destekleri tamamen iptal edilirken, geriye dönük prim tahakkuku ve ceza riskleri de gündeme geliyor.
Çalışanlar İçin Haklı Fesih Ve Tazminat Hakkı Doğuyor
Maaşın, mesai ücretlerinin ya da prim gibi ek ödemelerin eksik yatırılması durumunda işçi açısından iş sözleşmesini derhal sona erdirme yetkisi doğuyor. Çalışanlar, sözleşmelerini haklı nedenle feshederek iş yerinden ayrılma hakkını kullanabiliyor.
Gerekli çalışma süresini doldurmuş olan personel, bu gerekçeyle ayrıldığında kıdem tazminatının yanı sıra kullanmadığı yıllık izin ücretlerini de eksiksiz şekilde talep edebiliyor. Bu durum işverenler açısından hem nitelikli iş gücü kaybına hem de toplu tazminat yükümlülüklerine neden oluyor.
