DEM Parti Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit, “Zilan Deresi üzerinde yapılan HES ve kum-çakıl ocaklarının doğa ve insan yaşamına verdiği zarar” konusuyla ilgili soru önergesini Meclis Başkanlığı’na sundu.
Van Milletvekili Sayyiğit, Van’ın Erciş ilçesinde bulunan Zilan Deresi’nin (Geliyê Zîlan) hidroelektrik santralleri (HES) ve kum ocaklarıyla ciddi bir tahribatla karşı karşıya olduğunun kamuoyuna sık sık yansıdığını belirtti. Her ne kadar Zilan Deresi “kesin korunacak hassas alan” olarak belirlenmiş olsa da, gerektiği ölçüde koruma tedbirlerinin alınmadığını vurguladı.
Sayyiğit, geçmiş yıllarda Danıştay’ın durdurma kararına rağmen Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporuna dahi gerek duyulmadan HES yapımına devam edildiğini hatırlattı. Ayrıca Zilan Deresi üzerinde üç ayrı kum–çakıl ocağı ile yıkama–eleme tesislerinin faaliyet gösterdiğini belirtti.
Bölge sakinlerinin özellikle Çelebibağ Mahallesi civarında, kamyonlarla taşınan kum ve çakıl nedeniyle dere yatağının değiştiğini, su kanallarının kuruma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını ifade eden Sayyiğit, su kaynaklarının ve hayvancılığın kaybolabileceği yönündeki uyarıların dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Sayyiğit, Zilan Deresi’nde yaşanan tahribatın bölgenin flora ve fauna yapısına zarar verdiğinin altını çizerek, “Ekolojik dengenin insan eliyle bozulması, tüm canlı yaşamı üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratacaktır” dedi. Uzmanların, bu faaliyetlerin koruma altındaki yaz ördeği, pasbaş patka, turna ve uzunbacak gibi kuş türleriyle yalnızca bu derede yaşayan Barbatula ercisianus ve Barbus ercisianus adlı endemik balık türlerinin yok olmasına yol açabileceğini belirttiklerini aktardı.
Milletvekili Sayyiğit, Geliyê Zîlan’ın yalnızca bitki örtüsü çeşitliliği veya hayvan popülasyonu açısından değil, aynı zamanda tarihsel ve kültürel bir öneme sahip olduğunu da ifade etti. Bölgede geçmişte 15 bin insanın katledildiğini, bu nedenle Zilan Vadisi’nin anıtsal bir yer niteliği taşıdığını vurguladı. “Birçok yurttaşın mezar yerinin ve kemiklerinin bulunduğu bir bölgeye HES ve kum–çakıl tesisleri kurmak, bir halkın acılarına da saygısızlıktır” dedi.
Sayyiğit’in Bakanlığa yönelttiği sorular:
-
Van ilinin Erciş ilçesinde bulunan Zilan Deresi üzerinde kurulan HES ile kum–çakıl ocağı sayısı kaçtır? Bunların faaliyete başlama ve bitiş tarihleri nedir?
-
Erciş İlçesindeki Zilan Deresi üzerine kurulan HES ve kum–çakıl ocakları için ÇED raporu hazırlanmış mıdır? ÇED raporu olmadan faaliyetlere izin verilmekte midir?
-
Erciş’te Zilan Deresi üzerinde kurulan HES ve kum–çakıl ocaklarının insan ve doğa üzerindeki tahribatı araştırılmış mıdır? Bölge sakinlerinin şikayetleri neden dikkate alınmamakta mıdır?
-
Zilan Deresi üzerinde kurulan HES ve kum–çakıl ocaklarının birçok kuş türü ile endemik balık türünü yok olmayla karşı karşıya bıraktığı doğru mudur? Bu türlerin korunması için neler yapılmaktadır?
-
Zilan Deresi üzerinde kum–çakıl ocağının kurulması izninin, 2011 yılındaki depremde 39 kişinin hayatını kaybettiği Sevgi Apartmanı’nın müteahhidine verildiği doğru mudur?
-
Zilan Deresi çevresinde yaşayan yurttaşların su kaynaklarının ve hayvancılığın biteceği uyarısına kulak verilerek herhangi bir adım atılacak mıdır?