Orta Doğu’da tırmanan savaşın yalnızca enerji ve lojistik hatlarını değil, tarımsal üretimin temel girdilerini de doğrudan etkilediği görülüyor. Özellikle gübre tedarikinde kritik bir konumda bulunan bölgedeki gelişmeler, küresel fiyatları yukarı çekti. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla birlikte ticaret akışında yaşanan aksaklıklar, gübre maliyetlerini daha da artırdı.
Bu tablo karşısında Ticaret Bakanlığı, daha önce üre, azotlu ve kompoze gübrelerde attığı adımların kapsamını genişletti. Son düzenlemeyle birlikte katı amonyum nitrat ve monoamonyum fosfat ürünlerinde de gümrük vergisi sıfırlandı. Cumhurbaşkanı Kararı’nın Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla uygulama yürürlüğe girdi.
Bakanlık, alınan kararın temel gerekçesini “arz güvenliğini sağlamak ve spekülatif fiyat hareketlerini engellemek” olarak açıklasa da, sahadaki üreticiler açısından bu tür müdahalelerin ne ölçüde fiyatlara yansıyacağı kritik bir soru olarak öne çıkıyor. Çünkü geçmişte benzer vergi indirimlerinin piyasaya gecikmeli yansıdığı ve aracılık maliyetlerinin fiyatları yukarıda tutmaya devam ettiği yönünde eleştiriler bulunuyor.
Açıklamada, fiyat hareketlerinin anlık olarak takip edildiği vurgulanırken, iç ve dış piyasadaki gelişmelere göre yeni tedbirlerin de gündeme gelebileceği belirtildi. Ancak uzmanlara göre asıl belirleyici unsur, yalnızca vergi düzenlemeleri değil; tedarik zincirindeki kırılmaların ne kadar sürede giderileceği ve küresel gerilimin ne yönde evrileceği olacak.
Öte yandan, tarım sektöründe mevsimsel üretim takviminin hızlandığı bir dönemde alınan bu kararın, özellikle ekim sürecine hazırlanan çiftçiler için kısa vadede bir rahatlama sağlaması bekleniyor. Buna karşın uzun vadede sürdürülebilir bir maliyet dengesi için daha kapsamlı politikaların gerekliliği tartışılmaya devam ediyor.