10–17 Aralık Dünya İnsan Hakları Haftası kapsamında Van sokaklarında yurttaşlara mikrofon uzattık. Vanlılara, “İnsan hakları deyince aklınıza ne geliyor?” ve “Hak kaybı yaşadığınızda ilk nereye başvuruyorsunuz?” sorularını yönelttik.
“İnsan hakları sadece insanlar için değil, tüm canlılar için geçerli”
Mikrofon uzattığımız Mehmet Hasçelik isimli yurttaş insan hakları dendiğinde aklına yalnızca insanların değil, tüm canlıların geldiğini söyledi. Hasçelik, Türkiye’de insan haklarına yeterince değer verilmediğini düşündüğünü belirterek, bir hak kaybı durumunda genellikle sivil toplum kuruluşlarına başvurduklarını ifade etti.
Sokak hayvanlarının yaşam hakkının sık sık ihlal edildiğini, hayvanların katledildiğini söyleyen Hasçelik, “Yaşam bir bütündür ve bütün canlıların yaşam hakkına saygı göstermek gerekiyor” dedi.
Kadına yönelik şiddetin de Türkiye’de çok sık yaşandığını vurgulayan Hasçelik, şunları söyledi: “Kadınların kendini güvende hissetmediği bir toplumda insan haklarından söz etmek çok zor. Kadınların yaşam hakkı, özgürlüğü ve güvenliği korunmadıkça adalet tam anlamıyla sağlanamaz.”
“Eğitim hakkım vardı ama şartlar izin vermedi”
Cesur Çelik isimli yurttaş ise ekonomik imkânsızlıklar nedeniyle eğitimini yarıda bırakmak zorunda kaldığını dile getirerek, “Liseyi bitirdikten sonra üniversiteye gidemedim. Ailemin geçimine destek olmak için çalışmaya mecbur kaldım” diye konuştu. Arkadaşlarının üniversiteye devam ettiğini gördüğünde içinde bir burukluk olduğunu aktaran Çelik, “İnsan okumayınca kendini eksik hissediyor. Keşke devlet desteği ya da burs imkânları o zaman daha güçlü olsaydı. Şimdi tekrar okumayı düşünüyorum ama hem çalışıp hem okumak çok zor. Yine de içimde bir umut var, belki bir gün devam ederim. Eğitim herkes için eşit olmalı ama maalesef herkes aynı şansa sahip değil. En çok da yarım kalan hayallerime üzülüyorum” dedi.
“Barınma en temel insan hakkı ama artık lüks gibi oldu”
Cihan Ulutaş ise Van’daki kira artışlarının barınma hakkını tehdit ettiğini ifade ettiğinin altını çizerek, ekiden asgari ücretle ev kiralanabildiğini ancak bugün maaşın yarısının ya da tamamının kiraya gitmeye başladığını ifade etti.
Ulutaş, ev sahiplerinin sürekli zam yapmak istediğini ve kimsenin yaşam standardının kalmadığını belirterek devletin denetim mekanizmasını güçlendirmesi gerektiğini söyleyerek şunları aktardı: “Bir ev bulmak zor, bulunca ödemek daha da zor. Kimi insanlar iki aile bir arada yaşamaya başladı, kimi de memleketine geri dönmek zorunda kaldı.Kiralar makul seviyeye çekilmezse gençler de aileler de büyük sıkıntı yaşayacak. Biz barınma hakkı istiyoruz, sadece başımızı sokacak bir yer olsun yeter.”