İnşaat Mühendisleri Odası Van Şubesi Başkan Yardımcısı, İnşaat Mühendisi ve İş Güvenliği Uzmanı Mahfuz Arslan, Van’dan başka şehirlere çalışmaya giden işçilerin sık sık yaşadığı iş kazaları ve ölümlerle ilgili önemli değerlendirmelerde bulundu. Arslan, kamu yatırımlarının azlığı, ekonomik baskı, aşiretçilik kültürü, denetimsizlik ve STK’ların etkisizliği gibi birçok yapısal problemin gençleri tehlikeli iş alanlarına sürüklediğini ifade etti.
Kamu Yatırımlarının Azlığı Ve Van’ın Ekonomik Daralması
Arslan, Van’ın uzun yıllardır ciddi bir kamu yatırımından mahrum bırakıldığını belirterek, “Çok az yatırım geliyor. Sanayileşmeyi etkileyecek ya da turizmi güçlendirecek herhangi bir çalışmanın olmadığını, özellikle son 10 yıldır çok kötü bir sürecin olduğunu söyleyebiliriz” bilgisini verdi.
Arslan ayrıca, bu durumun gençler açısından büyük bir istihdam krizine yol açtığını vurgulayarak, “Bunu gören genç Van’ı terk etmek zorunda kalıyor” ifadesini kullandı.
Sosyal Yapı: Aşiretçilik ve Gençlerin Rol Kaybı
Sosyal yapıda yaşanan bozulmanın gençlerin potansiyelini geriye ittiğini aktaran Arslan, “Son yıllarda bir aşiretçilik kültürü gelişmeye başladı. Bu kültür gençlere daha vicdani, daha sosyal bir rol biçmektense bir ağanın veya bir kanaat önderinin arkasından gitmeyi öngörüyor. Bilimin ve teknolojinin arkasından gitmeyi maalesef engelliyor” sözlerini sarf etti.
Ekonomik Baskı Gençleri Tehlikeli İşlere İtiyor
Ekonomik sıkışmışlığın gençleri inşaat ve maden gibi tehlikeli sektörlere yönelttiğini anlatan Arslan, “Gençler ciddi bir ekonomik baskı altında kendilerini buluyorlar. Kendi memleketinde bunu gerçekleştiremeyen genç İstanbul’a, Ankara’ya gidiyor. En kolay çözüm olarak da inşaat sektörünü görüyor” diyerek gençlerin neden inşaat sektörünü tercih ettiğini açıkladı.
Türkiye’de inşaat sektöründeki ücret dengesizliklerine dikkat çeken Arslan, “Şu an Türkiye’de inşaat sektöründe çok ciddi bir maaş skalası var; ama bu maaş, iş kazasını yaşama ihtimalini artırarak veriliyor. ‘Ölümle savaşırsan bu kadar para vereceğim’ deniyor” sözleriyle tabloyu özetledi.
Denetimsizlik Ve İş Güvenliğindeki Boşluklar
Arslan, iş güvenliği yasalarının var olmasına rağmen uygulanmadığını dile getirerek, “Türkiye’deki yasalar belki dünyanın en güzel yasaları. Fakat bu yasaları denetlemediğiniz sürece hiçbir sonuç alamazsınız” yorumunu yaptı.
İş güvenliği uzmanlarının işveren tarafından seçilmesinin büyük bir çelişki yarattığını söyleyen Arslan, “Siz parasını verdiğiniz bir kişiyi nasıl denetleyebilirsiniz? Devletin temel denetim mekanizması çalışmıyor” dedi.
Arslan, işçilerin eğitim almadan şantiyelere sokulduğuna vurgu yaparak, “Yasal olarak 16 saatlik eğitim almadan şantiyeye giremez. Ama hiçbir işçinin 16 saat eğitim alarak şantiyeye girdiğini göremezsiniz” diye konuştu.
STK’lar Ve Yerel Yönetimlerdeki Sorunlar
Van’daki sivil toplum kuruluşlarının etkisiz kaldığını belirten Arslan, “Bütün STK’lar kendi koltuğunu korumak için bir sebeple mücadele veriyor. Van’ın ekonomisine katkı sağlayacak bir durum gözükmüyor” şeklinde konuştu.
Yerel yönetimlerdeki ihalelere de dikkat çeken Arslan, “İhaleler çoğu zaman belli kişiler arasında dönen bir durum hâline geldi. Gençler şirket kuracak düzeyde bile değilken büyük şirketler kendi tekelinde sürdürüyor” bilgisini paylaştı.
İşçi Ölümlerini Önlemek İçin Ne Yapılmalı?
Vanlı işçilerin başka şehirlerde yaşadığı ölümlü kazaların önlenebilmesi için geniş bir yapısal dönüşüme ihtiyaç olduğunu belirten Arslan, “Van Türkiye’nin en genç şehirlerinden biri. Bunu doğru değerlendirirseniz gençler gitmez ve ölümlü iş kazalarına maruz kalmaz” diyerek çözüm önerilerini şöyle sıraladı:
• İran Sınırındaki Ticari Potansiyelin Geliştirilmesi
• Van’ın Sanayi Altyapısının Güçlendirilmesi
• Hizmet Sektöründeki Aşırı Yığılmanın Dengelenmesi
• Gençlerin STK’larda Daha Fazla Yer Alması
• Kamu İhalelerinde Gençlere Alan Açılması
• Aşiret Kültüründen Uzaklaşılıp Bilime ve Teknolojiye Yönelinmesi.”
Ayrıca Arslan, “Herkes vicdani bakmalı. 50 sene sonra bu şehirde yaşayacak insanları düşünmek zorundayız. Bu kötü durumla biz de her an karşılaşabiliriz. Duyarsızlık yapmamamız lazım” ifadesiyle herkese çağrıda bulundu.