Van'da bu yıl etkili olan yoğun kar yağışı ve ilkbahar yağmurları, yıllardır kuruyan bazı doğal su kaynaklarını yeniden harekete geçirdi. ÖzellikleTuşba ilçesine bağlı Halkalı, Adır ve Dağönü mahallelerinde köylülerin "karız" olarak adlandırdığı doğal kaynaklardan yıllar sonra yeniden su çıkmaya başladı. Köy sakinleri, yaklaşık 8 yıldır akmayan kaynakların bu yıl yeniden canlandığını aktardı.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş, halk arasında "karız" olarak bilinen oluşumların sanılanın aksine kehriz olmadığını söyledi. Akkuş, bunların insanlar tarafından açılmış yapılar değil, yer altı suyunun doğal yollarla yeryüzüne çıktığı kaynaklar olduğunu belirtti.
Akkuş, "Bunlar kuyu değil, insan eliyle yapılmış yapılar da değil. Yer altındaki basınçlı suyun faylar veya geçirgen kayaçlar boyunca yüzeye çıkmasıyla oluşan doğal kaynaklardır. Halk bunlara karız diyebiliyor ancak bilimsel olarak bunlar doğal kaynaklardır." dedi.
“Yoğun Yağışlar Yer Altı Sularını Besledi”
Bu yıl Van'da kış aylarında uzun süre yerde kalan kar örtüsü ile ilkbahar ve yaz başında etkili olan yağışların yer altı su rezervlerini önemli ölçüde beslediğini ifade eden Akkuş, yoğun kar erimeleri ve yağışların toprağa sızarak akiferleri doldurduğunu söyledi. Yer altı su seviyesindeki yükselmenin uzun yıllardır kuruyan bazı doğal kaynakların yeniden akmasına neden olabileceğini belirten Akkuş, bunun bölgedeki hidrolojik döngünün doğal bir sonucu olduğunu kaydetti.
“Kabarcıkların Nedeni Organik Gazlar”
Kaynaklardan çıkan kabarcıkların da merak konusu olduğunu belirten Akkuş, "Sudan çıkan kabarcıklar, yer altından suyla birlikte taşınan havanın ya da dipte bulunan organik maddelerin ayrışması sonucu oluşan gazların yüzeye ulaşmasıyla meydana gelir. Bu durum tek başına olağan dışı bir durum değildir." ifadelerini kullandı.
"İçme Suyu Olarak Kullanılmamalı"
Bu tür kaynak sularının doğrudan içme suyu olarak kullanılmasının doğru olmadığını vurgulayan Akkuş, "Çok zorunlu kalınmadıkça bu sular içilmemelidir. Dağdan ya da kayadan çıkan kaynak suları farklı değerlendirilebilir ancak bu tür yüzeye çıkan doğal kaynakların mutlaka analiz edilmesi gerekir." diye konuştu.
“Kehrizlerle Karıştırılmamalı”
Akkuş ayrıca, kehrizlerle bu doğal kaynakların birbirine karıştırılmaması gerektiğine dikkat çekerek, "Kehrizler; insanlar tarafından yer altında açılan yatay tüneller ve bunları yüzeye bağlayan dikey kuyulardan oluşan tarihi su iletim sistemleridir. Burada ise herhangi bir insan müdahalesi yok. Bunlar tamamen doğal kaynaklardır. Anadolu'nun birçok bölgesinde benzer oluşumlar görülse de Van'da özellikle Halkalı, Adır ve Dağönü çevresinde daha sık karşımıza çıkıyor." dedi.