Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) ve diğer istatistikler, Van özelinde kadınların nüfus, eğitim, istihdam ve sosyal yaşam durumunu ortaya koydu. Van, TRB2 bölgesi kapsamında kadınların istihdam oranının en düşük olduğu iller arasında yer alıyor.
Van’da Kadın Nüfusu ve Yaşam Süresi
ADNKS verilerine göre Türkiye genelinde 31 Aralık 2025 itibarıyla kadın nüfus 43 milyon 32 bin 734 kişi, erkek nüfus ise 43 milyon 59 bin 434 kişi olarak kaydedildi. Kadınlar erkeklerden ortalama 5,2 yıl daha uzun yaşıyor. 60 yaş ve üzeri grupta kadın nüfusun oranı erkekleri geçiyor; 90 ve üzeri yaş grubunda kadınlar nüfusun yüzde 69,7’sini oluşturuyor.
Eğitimde Kadınlar Yükselişte
Van’da kadınların eğitim düzeyi Türkiye ortalamasının altında kalıyor. 25 yaş ve üzeri kadınların ortalama eğitim süresi Türkiye genelinde 8,8 yıl iken Van ve TRB2 bölgesinde daha düşük seviyelerde. 2024 verilerine göre en az bir eğitim düzeyini tamamlayan kadınların oranı yüzde 88,3, yükseköğretim mezunu kadınların oranı ise yüzde 23,6 olarak belirlendi. Ayrıca annesi yükseköğretim mezunu olan kadınların yüzde 84,4’ü yükseköğretim mezunu.
İşgücü ve İstihdamda Zorluklar
Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre Van’da kadın istihdam oranı Türkiye’nin en düşük seviyelerinden biri olarak kaydedildi. TRB2 bölgesinde kadın istihdam oranı yalnızca yüzde 20,9, erkek istihdam oranı ise yüzde 59,0. Kadınların işgücüne katılım oranı eğitim seviyesine göre artıyor; yükseköğretim mezunu kadınların işgücüne katılım oranı yüzde 68,7, lise altı eğitimli kadınlarda ise yüzde 27,5.
Kadınların Yarı Zamanlı Çalışma ve Çocuklu Kadınların İstihdamı
Van’da kadınların yüzde 18,3’ü yarı zamanlı çalışıyor. Hanehalkında 3 yaş altı çocuğu bulunan 25-49 yaş grubundaki kadınların istihdam oranı yüzde 26,9, erkeklerde ise yüzde 90,9 olarak kaydedildi.
Siyaset, Yönetim ve Ar-Ge’de Kadın Temsiliyeti
Kadınların üst ve orta düzey yönetici pozisyonlarındaki oranı Türkiye genelinde yüzde 21,5, Borsa İstanbul 50 yönetim kurulunda ise yüzde 18,3 oldu. Kadın büyükelçi oranı yüzde 28,4, milletvekili oranı ise yüzde 19,9 olarak kaydedildi. Kadın Ar-Ge personeli oranı yüzde 34,2.
Şiddet ve Sosyal Riskler
Van özelinde kadınların sosyal risk altında olma oranı Türkiye ortalamasının üzerinde. Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındaki kadınların oranı yüzde 30,1. Kadınların maruz kaldığı şiddet türleri arasında psikolojik şiddet yüzde 28,2 ile öne çıkıyor. Şiddetin en fazla eş, eski eş veya birlikte olduğu kişiler tarafından uygulandığı görülüyor. Ekonomik şiddet ise en çok aile bireylerinden geliyor.
Van’da Kadınların Önündeki Zorluklar ve Fırsatlar
Veriler, Van’da kadınların eğitim ve işgücü katılımında ciddi fırsat eşitsizliği yaşadığını gösteriyor. Kadınların yaşam süreleri erkeklerden uzun olmasına rağmen istihdam, yarı zamanlı çalışma ve sosyal risklerde Türkiye ortalamasının altında yer alıyor. Eğitim seviyesinin artmasıyla işgücüne katılımda belirgin yükseliş görülse de, sosyal ve ekonomik eşitsizlikler devam ediyor.