Van Turizm ve Otelciler Derneği Başkanı Çetin Demirhan, 22 yıllık sektör deneyimine dayanarak yaptığı değerlendirmede kent turizminin ciddi bir daralma sürecine girdiğini ifade etti. Demirhan, özellikle İran kaynaklı turist akışındaki düşüş, bölgesel gelişmeler ve ekonomik koşullar nedeniyle doluluk oranlarının yüzde 30’un altına gerilediğini, sezonun ise beklentilerin oldukça gerisinde kaldığını aktardı.
“Son 10 Yılın En Kötü Sezonu”
Çetin Demirhan, Van turizminin mevcut durumunu değerlendirirken sezonun son yılların en zayıf dönemlerinden biri olduğunu vurgulayarak, “Şu an maalesef Van’da belki de son 10 yılın en kötü turizm sezonunu yaşıyoruz. Biliyorsunuz yanı başımızda bir savaş var ve bizim turizm sektörümüzün neredeyse yüzde 80–90’ı İran’a bağlı.” sözlerini sarf etti.
Demirhan, İran’da yaşanan savaşın yanı sıra ekonomik sorunların da turizmi doğrudan etkilediğini belirterek, paranın değer kaybetmesi ve alım gücünün düşmesi nedeniyle turist hareketliliğinin neredeyse durma noktasına geldiğini ifade etti. Ona göre bu durum, Van turizmini doğrudan kırılgan hale getirdi.
Nevroz Döneminde Beklenen Hareketlilik Oluşmadı
Van için kritik dönemlerden biri olan Nevroz sürecinde de beklenen yoğunluğun yaşanmadığını belirten Demirhan, “Nevroz döneminde Van’da beklenen yoğunluk yaşanmadı. Bu sene hiç göremedik, doluluk oranları yüzde 30’u geçmedi.” diyerek doluluk oranlarının düşük kaldığını söyledi.
Turizmdeki düşüşün kısa süreli olmadığını vurgulayan Demirhan, sürecin yaklaşık 4–5 yıl önce başladığını ancak özellikle geçen yıl Haziran ayından itibaren daha da derinleştiğini, savaşın başlamasıyla birlikte sektörün ciddi şekilde can çekiştiğini ifade etti.
Rezervasyonlar Durdu, Yaz Sezonu Belirsiz
Yaz aylarına ilişkin beklentilerin de karşılanmadığını dile getiren Demirhan, “İlerleyen süreçte tatil dönemlerinde bir yoğunluk bekleniyordu ancak maalesef şu an herhangi bir rezervasyon yok. Van için çok kötü bir sezon geçiriyoruz.” yorumuyla sektörde neredeyse hiçbir hareketlilik olmadığını söyledi.
Demirhan, normal şartlarda yaz dönemine girilirken rezervasyonların şimdiden başlaması gerektiğini ancak bu yıl bunun gerçekleşmediğini, bu durumun da sezonun tamamen durgun geçmesine neden olduğunu ifade etti.
“Savaş Bitse Bile Toparlanma Uzun Sürecek”
Demirhan, yaşanan krizin yalnızca mevcut savaş süreciyle sınırlı olmadığını, etkilerinin uzun vadeli olacağını belirterek, “Bu sürecin netleşmediği sürece böyle devam edeceğini düşünüyoruz. Bugün savaş bitti desek bile İran’ın toparlanması ve yeniden eski duruma gelmesi uzun zaman alacaktır.” ifadesiyle Van turizminin yalnızca siyasi gelişmelere değil, aynı zamanda ekonomik toparlanma sürecine de bağlı olarak uzun süre etkilenebileceğine işaret etti.
Oteller Kapanıyor, İşten Çıkarmalar Artıyor
Sektördeki daralmanın işletmelere doğrudan yansıdığını belirten Demirhan, “Kapanan oteller var. Daha önce turizm ve otelcilik alanında büyük yatırımlar yapılmıştı ancak çoğu şu an atıl durumda. Faaliyette olanlar da ayakta kalmaya çalışıyor çünkü işletme giderleri çok yüksek ve bunun altından kalkmak zor.” diyerek kapanan otellerin bulunduğunu ve birçok yatırımın atıl durumda kaldığını söyledi.
İş gücü kaybına da dikkat çeken Demirhan, “İş olmadığı için işletmelerde ciddi işten çıkarmalar yaşanıyor.” bilgisini verdi.
Yüksek Maliyetler İşletmeleri Zorluyor
Demirhan, sektördeki sorunların sadece turist azlığıyla sınırlı olmadığını, artan maliyetlerin de işletmeleri ciddi şekilde zorladığını anlatarak, “Vergi ödüyoruz, katkı payı ödüyoruz. Yakıt giderleri, elektrik giderleri gerçekten çok zorlayıcı.” dedi.
Bu yük nedeniyle işletmelerin küçülmeye gittiğini belirten Demirhan, personel sayısının azaltıldığını ve birçok işletmenin ayakta kalmakta zorlandığını dile getirdi.
Destek Çağrısı: “Geri Dönüş Olmadı”
Sektör temsilcisi olarak yetkililere defalarca çağrıda bulunduklarını söyleyen Demirhan, özellikle bölgesel krizden etkilenen Van için destek mekanizmalarının devreye alınması gerektiğini vurgulayarak, “Van, İran Savaşı’ndan en çok etkilenen illerden biri. Bir destek paketi sunulabilirdi. SSK, çalışan sigortaları, vergi ödemeleri ya da kredi destekleri konusunda bir adım atılabilirdi. Bunu birkaç kez dile getirdik ama herhangi bir geri dönüş olmadı.” şeklinde kaydetti.
Kiralar Ve Ekonomik Baskı
Demirhan, bazı işletmelerin kira giderlerini dahi karşılamakta zorlandığını belirtti ve bu durumun sektördeki sıkışmayı artırdığını söyleyerek, “Bazı oteller artık kirasını bile çıkaramaz durumda. Kiralar da düşük değil.” değerlendirmesini yaptı.
Turizmin durmasının sadece otelleri değil tüm kent ekonomisini etkilediğini vurgulayan Demirhan, Van esnafının da bu süreçten ciddi şekilde etkilendiğini ifade etti. Ona göre turizmdeki durgunluk zincirleme bir ekonomik etki oluşturuyor.
Van Ekonomisi Risk Altında
Demirhan, turizm sektöründeki mevcut tablonun devam etmesi halinde kent ekonomisinin daha zor bir sürece gireceği uyarısında bulunarak, “Turizm sektörü böyle devam ederse Van gerçekten çok zor bir süreç yaşayacak. Geçen yıl Haziran’dan beri işletmeler çok ciddi sıkıntı içinde.” diye konuştu.