Van Ticaret ve Sanayi Odası (Van TSO) Başkan Yardımcısı Fevzi Çeliktaş, kentin turizm ve ekonomi gündemine ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, Kapıköy Sınır Kapısı’nın Van ekonomisi için büyük önem taşıdığını söyledi. Tek bir sınır kapısının yeterli olmadığını belirten Çeliktaş, yeni kapıların faaliyete geçirilmesi gerektiğini ifade ederken, İran pazarındaki durgunluğun esnafı etkilediğini ve turizm gelirlerinin çeşitlendirilmesi için Irak Kürdistan Bölgesi ile Ermenistan gibi yeni pazarlara yönelinmesi gerektiğini vurguladı.
“Tek bir kapı yeterli değil”
Van’ın İran sınırındaki kapıların artırılması gerektiğini belirten Çeliktaş, Başkale’deki sınır kapısı ile Çilli Sınır Kapısı’nın da bir an önce faaliyete geçmesi gerektiğini söyleyerek, “Sınırımızdaki tek bir kapı yeterli değil. Bir tane kapının yanında diğer kapıların da bir an önce faaliyete geçmesi lazım. Çilli Sınır Kapısı’nın da mutlaka faaliyete geçmesi gerekiyor. Çünkü her 100 kilometrede bir İran’a açılan bir kapının olması lazım. Çok büyük bir sınır hattımız var. Tek bir kapı yeterli olmuyor, yoğunluk da bunun üzerinde oluşuyor” açıklamasını yaptı.
“İranlı turistleri yeniden sokaklarımızda görmeye başladık”
Kapıköy Sınır Kapısı’nın Van için ekonomik anlamda büyük önem taşıdığını aktaran Çeliktaş, “Şu anda Van ilimize hayat suyu veren Kapıköy Sınır Kapısı’nda, savaşın durulmasıyla birlikte İranlı turistleri yeniden sokaklarımızda görmeye başladık. İranlı turistlerin yoğun geldiği dönemlerde otellerde yer bulamıyorduk, hatta evlerimize misafir ediyorduk” diyerek savaş sürecinin ardından İranlı turist hareketliliğinin yeniden başladığını ifade etti.
Van halkının İranlı ziyaretçilere yaklaşımına da değinen Çeliktaş, “Van halkı gerçekten kadirşinastır. Hiçbir zaman İranlı turistlere turist gözüyle bakmadı, onları misafir olarak gördü” diye konuştu.
“1 milyon turist, 500 milyon dolarlık gelir demek”
Turizm gelirlerinin kent ekonomisinde geniş bir kesime yayıldığını dile getiren Çeliktaş, İranlı turistlerin gelmemesinin ciddi ekonomik kayıplara neden olduğunu hatırlatarak, “Turizm geliri tabana yayılan bir gelir olduğu için yaşanan süreç bizim için çok sıkıntılı oldu. Bu dönemde İran İslam Cumhuriyeti ile Amerika ve İsrail arasında yaşanan savaş nedeniyle İranlı turistler gelemedi. Gelmeyince biz de pandemi döneminde olduğu gibi yine onlardan elde ettiğimiz gelirden mahrum kaldık” bilgisini kaydetti.
2025 yılında yalnızca Kapıköy Sınır Kapısı’ndan 777 bin İranlının Van’a giriş yaptığını belirten Çeliktaş, Esendere ve Gürbulak sınır kapılarıyla birlikte bu sayının 1 milyonun üzerine çıktığını açıklayarak, “İranlı turistler ilimize gelip konakladı, gezdi, alışveriş yaptı, yeme-içme sektörüne katkı sundu. Biz bir turisti ortalama 500 dolar olarak hesaplıyoruz. 1 milyon turist dediğiniz zaman yaklaşık 500 milyon dolarlık canlı bir para ilimize giriş yapıyor. Bu gelir de tabana yayıldığı için herkes bundan faydalanıyor” şeklinde konuştu.
“İran kapanınca Van çıkmaz sokak oluyor”
İran pazarına bağlılığın kent ekonomisi açısından risk oluşturduğunu anlatan Çeliktaş, “Bu kesildiği zaman bizim ekonomimiz de ciddi şekilde etkileniyor. Pazarın sadece İran’a bağlı olmasının eksiklerini görüyoruz. İran kapanınca Van’ın 300 kilometrelik bir İran sınırı var. Bu sınır kapandığında Van çıkmaz sokak oluyor” sözleriyle farklı pazarlara yönelmenin zorunlu hale geldiğini söyledi.
Van’ın coğrafi yapısı nedeniyle gelişim alanlarının sınırlı kaldığını belirten Çeliktaş, “Bir tarafta Van Gölü, bir tarafta Erek Dağı var. Şehrin gelişebileceği alanlar sınırlı kalıyor. Tuşba, Erciş yolu ve Edremit tarafı dışında şehir gelişemiyor. Bölgelerin imara açılmaması nedeniyle şehir büyüyemiyor. Şehir yatay olarak genişleyemediği için dikey büyüyor ve bu da beraberinde sıkışıklık getiriyor” değerlendirmesinde bulundu.
“Van’ın tanıtımı için İran’da büyük çalışmalar yaptık”
Van TSO olarak İran pazarının geliştirilmesi için uzun yıllardır çalışmalar yürüttüklerini vurgulayan Çeliktaş, “2014 yılından bu yana bizim İran’a gittiğimiz kadar kendi köylerimize gitmedik. Şehrimizin tanıtımı için gelen elimizden gelen her şeyi yaptık. Defalarca onların bürokratlarını ziyaret ettik, valilerini ziyaret ettik. Halkı ziyaret ettik. Turizm bölgelerinde tanıtım stantları açtık, çadırlar kurduk. Herkesi Van’a davet ettik” ifadesiyle birçok ziyaret ve tanıtım faaliyeti gerçekleştirdiklerini söyledi.
Yapılan çalışmaların sonuç verdiğini ifade eden Çeliktaş, “21 binle başladığımız Kapıköy girişlerini geçen yıl 777 binle kapattık. Ancak gördük ki İranlı turist gelmediği zaman esnafımız ciddi anlamda kan kaybediyor. Kapıköy, Van’ın ekonomik can damarı haline gelmiş durumda” sözlerini aktardı.
Yeni hedef: Irak Kürdistan Bölgesi ve Ermenistan pazarı
Van’ın turizm pazarlarını çeşitlendirmesi gerektiğine değinen Çeliktaş, Dünya Kahvaltı Günü kapsamında Irak Kürdistan Bölgesi’nden çok sayıda yetkiliyi Van’da ağırladıklarını dile getirerek, “Irak Kürdistan Bölgesi’nden valileri, tüccarları ve ticaret odalarını ilimize davet ettik. 60’ın üzerinde katılım oldu. Duhok Valisi, Zaho Valisi, Erbil Valisi, Soran Bölgesi yetkilileri, milletvekilleri, kaymakamlar ve ticaret odası temsilcileri üç gün boyunca ilimizi ziyaret etti” söylemiyle Irak Kürdistan Bölgesi’nin önemli bir potansiyele sahip olduğunun altını çizdi.
Van’ın tanıtımı için Irak’ta da çalışmalar yaptıklarını belirten Çeliktaş, “Erbil Kalesi gibi turistik bölgelerde çadırlar açtık. Sosyal medya fenomenleriyle çalışmalar yaptık. Billboardlarda Van’ın tanıtımını gerçekleştirdik” diye konuştu.
Ermenistan pazarına da dikkat çeken Çeliktaş, “Iğdır Dilucu Sınır Kapısı’nın açılması halinde Ermenistan pazarı da bizim için önemli bir fırsat olabilir. Bu pazarı da değerlendirebiliriz” söyleminde bulundu.
“Turizm geliri herkesin faydalandığı bir gelir”
Turizm gelirlerinin toplumun geniş kesimlerine yayıldığının bilgisini veren Çeliktaş, “Turizm geliri tabana yayılan bir gelirdir. Bu gelir tek bir kişinin cebine girmez, herkes faydalanır. Tavana yayılan gelirlerde bazen büyük bir müteahhit büyük bir iş alabilir ve tek başına zengin olabilir. Ancak turizmde oluşan gelir toplumun tamamına yayılır. Esnafından taksicisine, otelcisinden restoran işletmecisine kadar herkes bundan pay alır” değerlendirmesiyle pazar çeşitliliğinin önemli olduğunu söyledi.
Van’ın yeni yatırımlara ihtiyaç duyduğunu belirten Çeliktaş, “Şehrimizin daha fazla yatırım alması lazım. Otellerimizin, iş yerlerimizin daha modern ve kaliteli hale gelmesi gerekiyor” diye konuştu.
Oteller için standart vurgusu
Kapanan otellerle ilgili de değerlendirmelerde bulunan Çeliktaş, Bursa’da yaşanan otel yangınının ardından yapılan denetimlere dikkat çekerek, “Yangın güvenliği şartlarını karşılamayan, mevzuata uygun olmayan oteller kapatıldı. Bu konuda da gerekli standartların sağlanması gerekiyor” diyerek konuşmasını sonlandırdı.