I. Dünya Savaşı’nın sona ermesinin ardından, en eskisi 1912 yılına ait olmak üzere farklı milletlere ait tayyareler ile Almanlar tarafından savaş süresince üretilen çeşitli tipte uçakların hangarlarda bir, iki ve üçer adet korunması, Hava Kuvvetleri Müfettişliği tarafından bir hava müzesi kurulması fikrini gündeme getirdi. Düşmandan ele geçirilen ganimet uçakların da bu kapsamda toplanmasına başlanmıştır.
Ancak müze için toplanan uçakların Kurtuluş Savaşı sırasında zarar görmemesi amacıyla Kartal Maltepe’ye taşınması planlanmış, taşıma sırasında uçakların bir kısmının büyük ölçüde hasar görmesi nedeniyle süreç sekteye uğramıştır. Kurtuluş Savaşı dönemindeki uçak kayıpları da hava müzesi kurma çalışmalarını geciktirmiştir.
Hava Müzesi Fikrinin Yeniden Gündeme Gelmesi
1960 yılında, dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı Hv. Org. İrfan Tansel’in direktifiyle Türkiye’de hava müzesi kurulması fikri yeniden gündeme geldi. 1963 yılında yayımlanan emirle, Hava Kuvvetleri ve diğer birliklerde kullanılan uçaklardan birer örneğin korunması istendi.
Yapılan çalışmalar sonucunda 1966 yılında Hava Müzesi Teşkilatı kuruldu. 15 Mayıs 1971’de İzmir Cumaovası Sivil Havaalanı’nda Türkiye’nin ilk Hava Müzesi açıldı.
Cumaovası Dönemi ve Yer Değişikliği Kararı
Açılışta büyük ilgi görmesine rağmen, müzenin şehir merkezine uzak olması ve ulaşım zorlukları nedeniyle ziyaretçi sayısı istenilen seviyeye ulaşmadı. Ayrıca Cumaovası pistinin onarımı, meydanın eğitim uçuşlarına açılması ve sivil hava trafiğine hizmet vermesi gibi gelişmeler yeni planlama ihtiyacını doğurdu.
Bu nedenlerle Hava Müzesi’nin daha uygun bir alana taşınması zorunlu hale geldi. Yapılan değerlendirmeler sonucunda müzenin 1978 yılına kadar faaliyetini sürdürdüğü Cumaovası’ndan taşınmasına karar verildi.
Yeşilköy’e Taşınma ve Yeni Müze
Yapılan incelemelerde; ziyaretçi potansiyeli, ulaşım kolaylığı, geliştirme imkânları ve ilk hava birliğinin kurulduğu yer olması gibi kriterler dikkate alınarak İstanbul-Yeşilköy’de, Hava Harp Okulu yakınındaki askeri havaalanı bitişiği yeni yerleşim alanı olarak belirlendi.
1977 yılında yeni müze binasının inşasına başlandı ve çalışmalar 1983 yılında tamamlandı.
Modern Hava Müzesi’nin Açılışı
Modern müzecilik anlayışıyla kurulan müze; 2 bin 365 metrekare kapalı, 12 bin metrekare açık sergileme alanı olmak üzere toplam 65 bin metrekarelik bir alan üzerine inşa edildi. İç mimari ve dekorasyon çalışmaları İstanbul İl Kültür, Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü ile Mimar Sinan Üniversitesi uzmanları tarafından gerçekleştirildi.
Türkiye’nin ikinci Hava Müzesi, 16 Ekim 1985 tarihinde Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Halil Sözer tarafından ziyarete açıldı.