Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıt dışı istihdam ve sahte sigortalılıkla mücadele kapsamında denetimlerini dijital sistemlerle güçlendirdi. Yapay zekâ destekli analiz programları ve gelişmiş algoritmalar kullanılarak yürütülen incelemelerde, fiilen çalışmadığı halde sigortalı gösterilen kişiler tek tek tespit ediliyor. Kurum, bu yöntemle haksız şekilde elde edilmek istenen sigorta ve emeklilik haklarının önüne geçmeyi amaçlıyor.
Uzmanların değerlendirmelerine göre özellikle kamuoyunda “hatır sigortası” olarak bilinen uygulamalar ciddi mağduriyetlere yol açıyor. Yapılan incelemelerde birçok kişinin sigortalı gösterildiği iş yerinin faaliyet alanını, adresini ya da işverenini dahi bilmeden işlem yaptırdığı ortaya çıktı. SGK mevzuatına göre sigortalılığın geçerli sayılabilmesi için fiili çalışma ve işverene bağlılık şartlarının birlikte sağlanması gerekiyor. Bu unsurlardan herhangi birinin eksik olması durumunda sigortalılık geçersiz kabul ediliyor.
100 Parametreli Dijital Takip Sistemi
SGK’nın 2016 yılından bu yana uyguladığı “Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi” kapsamında milyonlarca veri analiz edildi. 2011-2016 yılları arasında tescil edilen 4,6 milyon iş yeri incelemeye alınırken, sistem prim ödeme düzeni, çalışan sayısı, sektör uyumu ve benzeri yaklaşık 100 farklı kriter üzerinden risk analizi yaptı. Dijital denetim mekanizması sayesinde sahtecilik tespit sürelerinin önemli ölçüde kısaldığı belirtildi.
245 Bin Kişinin Sigortası İptal Edildi
Projenin 2025 yılına kadar devam eden 16 aşamasında dikkat çekici sonuçlara ulaşıldı. Son iki aşamada yüzlerce sahte iş yeri belirlenirken, 15’inci fazda 128 iş yerinde 18 bin 191 sahte sigortalı tespit edildi ve 487,5 milyon liralık borç ortaya çıkarıldı.