Açılış programına DEM Parti İl Eş Başkanı Gülşen Kurt ve il yöneticilerinin yanı sıra Barış Anneleri, TJA aktivistleri, DEM Parti yerel yönetimler temsilcileri ile Saray ve Özalp ilçe eş başkanları katıldı. Saray Belediye Eş Başkanları Filiz Öztürk ve Davut Acar da etkinlikte yer alarak üretici kadınlarla bir araya geldi.

Kadınların El Emeği Pazarda Buluştu

Etkinliği ziyaret edenler arasında Muradiye Belediye Eş Başkanı Hediye Sayıner, Başkale Belediye Eş Başkanı Şengül Polat, Özalp Belediye Eş Başkanı Sakine Kutpınar ve Gürpınar Belediye Eş Başkanı Mukaddes Karakoç da bulundu. Saray, Tuşba, Çatak, Özalp, Muradiye ve Başkale belediyelerinin meclis üyeleri de kilim pazarını ziyaret etti.

Üretici kadınlarla sohbet eden ziyaretçiler, farklı motif ve desenlerin yer aldığı el emeği kilimleri yakından inceleme fırsatı buldu. Etkinlik kapsamında yöresel ayran aşı da ikram edilirken, alanda halaylar çekilerek açılışın coşkusu artırıldı.

Kültürel Hafıza Ekonomik Değere Dönüşüyor

Kadınların el emeğini görünür hale getirmek ve üretimlerini ekonomik gelire dönüştürmelerine katkı sunmak amacıyla oluşturulan kilim pazarı, aynı zamanda bölgenin geleneksel dokuma kültürünün yaşatılmasına da katkı sağlıyor.

Kadınların yıllar boyunca aktardığı bilgi ve deneyimlerin yansıdığı kilimler, yalnızca birer el emeği ürünü olarak değil, bölgenin kültürel hafızasını taşıyan çalışmalar olarak da öne çıkıyor. Saray’da kapılarını açan pazarın, ziyaretçilerini ağırlamaya devam etmesi bekleniyor.

Van’da hava sıcaklığındaki değişimle birlikte etkisini artıran kuvvetli rüzgar, özellikle açık alanlarda hissedilirken ulaşımda da zaman zaman zorlayıcı koşullar oluşturdu.

Rüzgarın etkisi Van Gölü’nde de kendisini gösterdi. Göl yüzeyinde oluşan yüksek dalgalar kıyı kesimlerinde hareketli görüntülere neden oldu.

Pilotlar ilk yaklaşmada iniş yapamadı

Şiddetli rüzgar hava ulaşımında da etkisini gösterdi. Van Ferit Melen Havalimanı’na yaklaşan bazı yolcu uçakları, olumsuz hava koşulları nedeniyle ilk iniş denemelerinde piste teker koyamadı.

Pilotlar, güvenli iniş koşullarını yeniden değerlendirmek amacıyla uçakları havada bekletti. Rüzgarın durumunun uygun hale gelmesinin ardından uçaklar ikinci yaklaşmayı gerçekleştirdi.

Uçuşlarda gecikmeler yaşandı

Bazı uçakların ilk yaklaşmada pisti pas geçmesi nedeniyle havalimanındaki uçuş trafiğinde de gecikmeler meydana geldi.

Uçakların ikinci denemelerinde Van Ferit Melen Havalimanı’na güvenli şekilde iniş yaptığı öğrenildi. Kentte etkisini sürdüren rüzgarın gün içerisinde ulaşım üzerindeki etkisi takip edildi.

“Çerçeve yasaya 9 milletvekilimizle evet dedik”

Saadet Partisi’nin süreçte sorumluluk almaktan kaçınmadığını belirten Kaya, partisinin Meclis’teki 9 milletvekiliyle çerçeve yasaya destek verdiğini söyledi.
Kaya, komisyon çalışmalarına da dahil olduklarını belirterek, yapılan çalışmalar sonucunda çerçeve yasaya “evet” oyu verdiklerini ifade etti.
Sürecin Meclis çatısı altında yürütülmesinin önemine dikkat çeken Kaya, farklı siyasi düşüncelere sahip milletvekillerinin de sürece destek verdiğini belirterek, “Çerçeve yasa 467 milletvekilinin imzası ile Meclis’ten geçti. Her siyasi düşünceden, her farklı düşünceden insanlar bu süreci destekledi” ifadelerini kullandı.
Kaya, bundan sonraki süreçte Meclis’in önemli bir sorumluluk üstleneceğini belirterek, sürecin Meclis gündeminde ve denetiminde ilerlemesi gerektiğini kaydetti.

“Ekim ve kasım aylarında daha iyi bir noktaya gelecek”

Sürecin önümüzdeki dönemde daha somut bir aşamaya taşınmasını beklediklerini dile getiren Kaya, özellikle ekim ve kasım aylarında yeni gelişmeler yaşanabileceğini söyledi.
Kaya, sürece yönelik farklı kesimlerden itirazların veya süreci sekteye uğratmaya yönelik girişimlerin olabileceğini ifade ederek, buna rağmen çözüm konusunda bütün kesimlerin sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi.
Kaya, “Bazı kesimler bu süreci baltalamaya çalışacak ancak bu meselenin sonuca ermesi için tüm kesimler sorumluluk alacak ve almaktadır. Bu mesele bir şekilde Türkiye gündeminden çıkacak. Gaye ve niyet bu yöndedir” diye konuştu.
Toplumun önemli bir bölümünün sürece destek verdiğini savunan Kaya, önümüzdeki dönemde infaz ertelemeleri ve diğer düzenlemeler konusunda da somut adımlar atılmasını beklediklerini ifade etti.

“Acılar yarıştırılmasın”

Konuşmasında geçmiş yıllarda yaşanan acılara da değinen Kaya, Türkiye’nin uzun yıllardır ağır bir sorunla karşı karşıya olduğunu söyledi.
Kaya, bu süreçte farklı kesimlerin yaşadığı acıların birbirleriyle kıyaslanmaması gerektiğini belirterek, “Acıları yarıştırmadan bu ülkede kardeşçe yaşamaya devam edeceğiz” dedi.
Saadet Partisi olarak sürecin başarıya ulaşması için yalnızca siyasi destek açıklaması yapmakla kalmadıklarını belirten Kaya, “Barış ve kardeşlik projesi için elimizi değil, gövdemizi koyduk” ifadelerini kullandı.
Türkiye’nin yaşanan sorun nedeniyle uzun yıllar boyunca hem maddi hem de manevi açıdan büyük bedeller ödediğini belirten Kaya, parti olarak kaygılarına rağmen çözüm sürecinin parlamento zemininde ilerlemesini desteklediklerini söyledi.

“47 yıllık mesele artık çözüme kavuşmalı”

Kaya, yaklaşık 50 yıldır devam eden sorunun özellikle bölge illerinde sosyal ve ekonomik açıdan önemli sonuçlar doğurduğunu söyledi.
Bölgenin uzun yıllar boyunca yaşanan sorunlardan dolayı çeşitli alanlarda sıkıntılarla karşı karşıya kaldığını belirten Kaya, Türkiye’nin birlik, beraberlik ve bütünlüğünün güçlendirilmesi açısından sürecin sonuçlandırılması gerektiğini ifade etti.
Van başta olmak üzere bölgede gerçekleştirdikleri görüşmelerin yanı sıra İstanbul ve Ankara’daki temaslardan da söz eden Kaya, amaçlarının Barış ve Kardeşlik Süreci’nin kalıcı bir şekilde sonuçlandırılması ve Türkiye’nin gündeminden çıkarılması olduğunu söyledi.
Kaya, “47 yıldır devam eden bu mesele maddi ve manevi açıdan bu bölgeyi etkiledi. Gerek bölgemizde yaşanan gelişmeler gerek ülkemizin birliği, beraberliği ve bütünlüğünün tesisi için süreci sonuca erdireceğimizi düşünüyoruz” dedi.

Van OSB için “30-50 bin kişi istihdam edilebilir” değerlendirmesi

Mustafa Kaya, Van Organize Sanayi Bölgesi’nin (OSB) mevcut durumuna ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.
Van OSB’nin mevcut kapasitesinin kent ekonomisi açısından yeterince değerlendirilemediğini belirten Kaya, bölgedeki sanayi yatırımlarının artırılması halinde on binlerce kişiye istihdam sağlanabileceğini söyledi.
OSB’nin tam kapasiteyle çalışması halinde 30 bin ile 50 bin Vanlının istihdam edilebileceğini ifade eden Kaya, bölgedeki ekonomik sorunların çözümünde yatırım ve üretimin önemine dikkat çekti.
Kaya, Barış ve Kardeşlik Süreci’nin nihai sonuca ulaşmasıyla birlikte bölgeye yönelik yatırımların, istihdam olanaklarının ve kalkınma çalışmalarının da hız kazanabileceğini belirtti.

“Çözüm yatırım ve kalkınmayı da beraberinde getirecek”

Bölgede kalıcı bir huzur ortamının oluşturulmasının ekonomik kalkınma açısından da önemli olduğunu dile getiren Kaya, sorunun çözülmesiyle birlikte yatırımcıların bölgeye daha fazla ilgi göstermesinin ve yeni istihdam alanlarının oluşmasının mümkün olacağını söyledi.
Van’ın sahip olduğu ekonomik potansiyelin değerlendirilmesi gerektiğini belirten Kaya, sanayi, yatırım ve istihdam alanlarında atılacak adımların kentin geleceği açısından önem taşıdığını ifade etti.
Kaya, Saadet Partisi olarak sürecin Meclis zemininde ilerlemesini ve somut sonuçlara ulaşmasını desteklemeye devam edeceklerini belirterek, Türkiye’nin uzun yıllardır gündeminde bulunan meselenin kalıcı bir çözüme kavuşturulması gerektiğini söyledi.

Çiftyürek, sürece ilişkin değerlendirmesinde Kürt halkının beklentilerini iki başlıkta toplarken, cezaevlerindeki kişiler, dağdan dönecek olanlar ve yurt dışında yaşayanlar açısından hukuki düzenleme yapılması gerektiğini söyledi. Çiftyürek ayrıca yeni anayasa tartışmaları kapsamında Kürtlerin anayasal konumunun ve Kürtçenin eğitim dili olarak ele alınmasını istedi.

“Kürt halkı duyduğundan çok gördüğüne inanır”

Kürt halkının süreç boyunca çok sayıda açıklama ve vaat duyduğunu ancak somut sonuç görmek istediğini belirten Çiftyürek, “Her halk gibi Kürt halkı da olgulara, süreçlere ilişkin duyduğundan çok gördüğüne inanır. Kürt halkı bu süreçte çok şey duydu. ‘Şunlar olacak, bunlar olacak’ denildi ama somut bir şey görmüyor” dedi.

Çiftyürek, Kürt halkının görmek istediği ilk somut adımın, silahlı çatışmanın sona ermesinin ardından ortaya çıkan hukuki sonuçların ele alınması olduğunu ifade etti.

“Bu sürecin adı konulmasa bile, Kürt meselesi denmese bile, bu sürecin sonuçlarının, yani silahlı mücadelenin sonuçlarının ortadan kaldırılması lazım” diyen Çiftyürek, silahların bırakılması halinde bunun hukuki ve toplumsal sonuçlarının da düzenlenmesi gerektiğini söyledi.

“Hukuki çerçeve bir an evvel oluşturulmalı”

Cezaevlerinde bulunan kişiler ile silahlı mücadeleden ayrılarak toplumsal ve siyasal yaşama dönmesi beklenen kişiler açısından hukuki düzenleme yapılması gerektiğini savunan Çiftyürek, yurt dışında yaşayan ve geçmişte PKK/KCK ile bağlantılı suçlamalarla karşı karşıya kalan kişilerin durumunun da ele alınmasını istedi.

Çiftyürek, “Dağdan silah bırakıp gelip ülkesine dönecek olan binlerce insan var. ‘PKK, KCK terör örgütü propagandası yapmış’ ya da ‘üyesi olmuş’ iddiasıyla yurt dışında sürgün yaşayan belki de binlerce, on binlerce insanımızın dönme durumu var” ifadelerini kullandı.

Bu nedenle devletin gerekli hukuki çerçeveyi oluşturması gerektiğini belirten Çiftyürek, sürecin yalnızca siyasi açıklamalarla yürütülmemesi gerektiğini söyledi.

“Silah bırakılması meselenin tamamı değil”

Çiftyürek, silahların bırakılmasını desteklediklerini belirtirken, bunun ardından Kürt meselesinin siyasal ve hukuki boyutunun daha açık şekilde tartışılması gerektiğini savundu.“Silah bırakılıyor. Hepimiz de silahın bırakılmasını destekliyoruz. Ama sonrasında bu meselenin, daha çıplak olarak Kürt meselesinin gündeme geleceğinin bilinciyle devletin adım atması gerekir” diyen Çiftyürek, silahsızlanma sürecinin Kürt meselesinin çözümüne ilişkin daha geniş bir tartışmanın başlangıcı olması gerektiğini ifade etti.

“Kürt meselesini terör parantezine sıkıştırmak doğru değil”

Çiftyürek, Türkiye’deki çatışmalı sürecin temelinde Kürt meselesinin bulunduğunu savunarak, meselenin yalnızca güvenlik ve terör başlığı üzerinden değerlendirilmesine karşı çıktı.

“Kürt meselesini terör parantezine sıkıştırmak doğru değildir, yanlıştır” diyen Çiftyürek, “100 yıldır devlet bu yanlışı yapıyor ve çözüm üretmedi. Kürt meselesi küçülmedi; Koçgiri’den bugüne, tersine, onca şiddete ve baskıya rağmen büyüdü, bugüne geldi” ifadelerini kullandı.

Çiftyürek, geçmişte yaşanan çatışmalar, siyasi gelişmeler ve ödenen bedeller nedeniyle meselenin siyasi çözüm beklediğini ileri sürdü.

“Burada bir Kürt milleti var”

Çiftyürek, Kürt halkının süreç kapsamında görmek istediği ikinci başlığın ise anayasal ve siyasal alanda atılacak adımlar olduğunu söyledi.

Devletin Kürtlerin varlığını ve haklarını anayasal düzeyde ele alması gerektiğini savunan Çiftyürek, şöyle konuştu:

“Devletin şunu demesi lazım: ‘Burada bir Kürt milleti var. Türk milletinin bir parçası değil. Bir millet var burada. O milletin hakları var.’ Eğer biz kardeş isek, biz kardeş olmak istiyorsak, Kürt milletinin anayasadaki varlığını gündeme alacağım demelidir.”

Çiftyürek, yeni anayasa tartışmalarının bu başlıkların ele alınması açısından önemli olduğunu belirterek, Kürtlerin anayasal konumunun ve Kürtçenin eğitim dili olarak kullanılmasının gündeme alınması gerektiğini söyledi.

“Anayasayla birlikte Kürtlerin anayasada kabulü, Kürt dilinin zorunlu eğitim dili olması meselesinin devletçe şimdiden ilan edilmesi, sonra da bunun adımının atılması gerekiyor” diyen Çiftyürek, Kürt halkının önce bunları duymak, ardından somut olarak görmek istediğini ifade etti.

“En azından ‘Bu mesele Kürt meselesidir’ denmeliydi”

Çiftyürek, sürecin son iki yıllık döneminde meselenin adının açık şekilde konulması gerektiğini savundu.

“En azından şunun söylenmesi gerekiyordu: ‘Bu mesele Kürt meselesidir.’ Buna adı konmalı” diyen Çiftyürek, oluşturulan komisyonlar ve hazırlanan yasal düzenlemelerde “Kürt” ifadesinin yeterince yer almadığını ileri sürdü.

Çiftyürek, “Onca komisyon kuruldu. Önce Milli Birlik ve Dayanışma Komisyonu dendi, komite dendi, komisyon dendi. Fakat adı denmedi. Yani ‘Bu Kürt meselesidir’ denmedi. Silah dendi, terör dendi” ifadelerini kullandı.

Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Et ve Süt Kurumu’nun Van’daki Alipaşa ve İpekyolu satış noktalarının kapanmasının ardından, İpekyolu ilçesi Gölbaşı Sokak’ta bulunan satış mağazası önündeki yoğunluk arttı. Uygun fiyatlı et ürünlerinden yararlanmak isteyen vatandaşlar, sabahın ilk saatlerinden itibaren şube önünde sıraya giriyor.

Vatandaşlar saat 05.00’ten itibaren sıraya giriyor

Özellikle emeklilerin yoğunlukta olduğu kuyruklarda vatandaşların et alabilmek için saatlerce beklediği belirtiliyor. Bazı vatandaşlar, sabah saat 05.00’ten itibaren satış noktası önünde beklemeye başladıklarını ifade etti.

Emekli işçi Ramazan Yazgan, satış noktası önündeki yoğunluğa dikkat çekerek, vatandaşların 1 kilo kıyma ve 1 kilo kuşbaşı et alabilmek için 4-5 saat kuyrukta beklediğini söyledi.

Yazgan, oluşan kuyruğun vatandaşların alım gücündeki düşüşü gösterdiğini belirterek, şube sayısının artırılması ve daha önce kapatılan satış noktalarının yeniden açılması çağrısında bulundu.

“Bu kuyruk bir zulüm”

Alipaşa’daki Et ve Süt Kurumu satış şubesinin kapatılmasına tepki gösteren emekli Fatih Aşkan da Gölbaşı Sokak’taki şube önünde yaşanan yoğunluğun vatandaşları mağdur ettiğini söyledi.

Vatandaşların bir kilo et alabilmek için saatlerce sırada beklediğini belirten Aşkan, yetkililerin konuya çözüm bulmasını istedi.

Aşkan, “Bu kuyruk bir zulümdür. Et fiyatları kasaplarda çok yüksek. Fiyatlar neredeyse ikiye katlanmış durumda. Et ve Süt Kurumu’nda 400 liraysa kasapta 1000 lira. Antrikot et kurumda 500 liraysa kasaplarda 1200 liraya satılıyor” dedi.

Tarım Kredi Kooperatifleri üzerinden satış gündemde

Öte yandan, yeni planlama kapsamında Van merkez ve ilçelerinde et ve et ürünlerinin Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla satışının yapılmasının planlandığı belirtilmişti.

Ancak vatandaşlar, uygulamanın fiyatlara ve satış yoğunluğuna ilişkin beklentileri karşılamadığını öne sürdü. Vatandaşlar, uygun fiyatlı et ürünlerine ulaşmak için uzun süre beklemek zorunda kaldıklarını belirterek satış noktalarının artırılmasını istedi.

“Hayvancılığın merkezinde et kuyruğu”

Van’ın geçmişte hayvancılığın önemli merkezlerinden biri olduğunu ifade eden vatandaşlar, kentte et fiyatlarının yüksek olmasına tepki gösterdi.

Vatandaşlar, alım güçlerinin düştüğünü ve uygun fiyatlı et alabilmek için saatlerce kuyrukta beklediklerini belirterek, Et ve Süt Kurumu’nda kilogramı yaklaşık 500 liraya alınabilen kıymanın kasaplarda yaklaşık 950 liraya satıldığını ifade etti.

Uzun kuyrukların çözülmesi için satış noktalarının artırılmasını isteyen vatandaşlar, kapatılan Alipaşa ve diğer satış noktalarının yeniden hizmete açılması çağrısında bulundu.

Van Barosu avukatlarından Jiyan Özkaplan, Koza Altın İşletmeleri A.Ş. tarafından yürütülen “Altın ve Gümüş Açık Ocağı, Cevher Zenginleştirme Tesisi (Yığın Liç Alanı, ADR Ünitesi, Kırma Eleme Tesisi) Revizyon Projesi” için verilen 29 Eylül 2023 tarihli ÇED Olumlu kararına karşı yürüttükleri hukuk mücadelesinin Anayasa Mahkemesi önünde devam ettiğini belirtti.

Özkaplan, Ağrı İdare Mahkemesi’nde açılan ÇED iptal davasının projenin çevresel ve ekolojik etkileri incelenmeden usul yönünden reddedildiğini, kararın temyiz edilmesinin ardından Danıştay 4. Dairesi tarafından onandığını aktardı.

Davanın reddedilmesinde iki ayrı gerekçenin öne çıktığını belirten Özkaplan, bunlardan ilkinin davacılardan Haluk Agrin’in Tutak ilçesinde ikamet etmesi ve taşınmazlarının burada bulunması nedeniyle dava ehliyeti yönünden verilen ret kararı olduğunu söyledi.

Tutak’ın da Murat Nehri havzası ve proje etki alanı içerisinde bulunduğunu belirten Özkaplan, bu nedenle davacının projeden etkilenebilecek bölgede yaşadığını savundu.

Özkaplan ayrıca ÇED Olumlu kararının 2023 yılında internet sitesinde yayımlanması ve muhtarlıklarda askıya çıkarılması gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden de reddedildiğini belirtti. Yöre halkının ise söz konusu karardan ancak 5 Temmuz 2025 tarihinde haberdar olduğunu ifade etti.

İlk derece mahkemesinin kararının Danıştay 4. Dairesi tarafından onanmasının ardından Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulunulduğunu aktaran Özkaplan, başvuruda çevre hakkı, mülkiyet hakkı, adil yargılanma hakkı ve mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğinin ileri sürüldüğünü söyledi.

“Bütün bir havzayı ilgilendiriyor”

Projenin bulunduğu alanın Fırat Su Havzası içerisinde ve Murat Nehri’nin hemen kıyısında yer aldığını belirten Özkaplan, açık ocak işletmeciliği ve siyanürlü yığın liç yöntemine ilişkin çevresel risklere dikkat çekti.

Özkaplan, madencilik faaliyetlerinin ağır metal salınımı, asit maden drenajı ve su kaynaklarının kirlenmesi gibi riskler yaratabileceğini, bunun yanı sıra bölgedeki endemik türlerin de zarar görebileceğini ifade etti.

Özkaplan, projeye ilişkin değerlendirmesinde, “Diyadin Mollakara Altın Madeni Projesi sadece yerel bir çevre kirliliği değil, bütün bir havzayı tehdit eden bir ekolojik yıkımdır” dedi.

“Madenin kendisine değil, faaliyet biçimine karşıyız”

Diyadin’de yaşayan yurttaş Ahmet Karatay ise bölgedeki kaygıların yalnızca maden sahasının bulunduğu ilçe ile sınırlı olmadığını söyledi.

Karatay, madenin kendisine karşı olmadıklarını, asıl endişelerinin faaliyetlerin yürütülme biçimi ve ortaya çıkabileceğini düşündükleri çevresel riskler olduğunu belirtti.

“Bizim karşı olduğumuz madenin kendisi değil. Ancak yöre halkı olarak ciddi bir tedirginlik yaşıyoruz. Bu sadece Diyadin’i ilgilendiren bir mesele değil. Ağrı, Muş, Bitlis ve Bingöl’e kadar uzanan, Murat Nehri havzasını etkileyen bir durum” diyen Karatay, siyanür kullanımı, dinamit patlatmaları ve ortaya çıkan tozların bölge halkında kaygıya neden olduğunu söyledi.

“Tarım alanları ve hayvancılık zarar görüyor”

Madencilik faaliyetleri nedeniyle tarım alanlarının zarar gördüğünü ve hayvancılıkla geçinen köylülerin sorun yaşadığını belirten Karatay, bazı köylülerin arazilerinin kamulaştırıldığını ifade etti.

Karatay, bölge halkının daha önce de çeşitli eylemler gerçekleştirdiğini belirterek, “Biz yıllardır köylülerle birlikte basın açıklamaları, oturma eylemleri ve protestolar yaptık. Ancak sesimizi yeterince duyuramadık” dedi.

Karatay, maden faaliyetlerinin uzun vadeli etkileri konusunda özellikle su kaynakları ve tarım alanlarına ilişkin kaygı taşıdıklarını söyledi.

“Murat Nehri’nin suyunun kirlenmesi, tarım alanlarının zarar görmesi ve uzun vadede sağlık sorunlarının ortaya çıkması ihtimali bizleri endişelendiriyor. Madenin atıklarının ve siyanürün oluşturabileceği risklere karşı alınan önlemlere güvenmiyoruz” ifadelerini kullanan Karatay, bölge halkının desteğiyle mücadeleyi sürdürmek istediklerini belirtti.

“Bu sadece Diyadin’in kaderi değil”

Karatay, kaygılarının yalnızca bugünkü yaşam koşullarıyla sınırlı olmadığını, gelecek nesiller açısından da endişe taşıdıklarını belirtti.

“Bu sadece Diyadin’in kaderi değil, bölgenin kaderidir. Bölgenin sağlığını ilgilendiriyor” diyen Karatay, çocuklarının ve torunlarının geleceğini düşündüklerini söyledi.

Çevre örgütleri de havza bütünlüğüne dikkat çekiyor

Mezopotamya Çevre ve Ekoloji Platformu Koordinatörü Mirbahattin Demir de Mollakara Altın Madeni ile bölgede gündeme gelen Güneş Enerji Santrali (GES) projelerinin aynı coğrafyada yoğunlaşmasının çevresel baskıyı artırabileceğini belirtti.

Demir, konunun yalnızca bir maden sahası ya da enerji yatırımı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, Murat Havzası’nın bütünü açısından ele alınması gerektiğini söyledi.

“Murat Havzası yalnızca Diyadin’in meselesi değil” diyen Demir, havza üzerindeki faaliyetlerin su kaynakları, tarım alanları ve biyolojik çeşitlilik açısından birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

“Murat Nehri’nin kaynağında toksik risk oluşabilir”

Mollakara Altın Madeni’nde uygulanması öngörülen açık ocak işletmeciliği ile siyanürlü yığın liç yöntemine dikkat çeken Demir, bu yöntemlerin Murat Nehri’nin kaynağında çevresel risk oluşturabileceğini savundu.

Olası ağır metal kirliliği ve asit maden drenajının Diyadin’in yanı sıra Murat Nehri boyunca Fırat Havzası’na uzanan su kaynaklarını ve tarım alanlarını etkileyebileceğini belirten Demir, derin kazı ve patlatmaların yer altı su akiferleri üzerinde değişiklik yaratabileceği uyarısında bulundu.

Demir ayrıca bölgedeki termal su kaynaklarının da madencilik faaliyetlerinden etkilenebileceğini dile getirdi.

Tartışmanın odağında su kaynakları var

Mollakara Altın Madeni’ne ilişkin hukuk mücadelesi Anayasa Mahkemesi’ndeki bireysel başvuruyla devam ederken, bölgede yaşayan yurttaşlar ve çevre alanında çalışan isimler projenin özellikle su kaynakları üzerindeki olası etkilerine dikkat çekiyor.

Hukukçular ve çevre savunucuları, Murat Nehri havzasının geniş bir coğrafyayı beslediğini belirterek, madencilik faaliyetlerinin yalnızca proje sahasıyla sınırlı değerlendirilmemesi gerektiğini savunuyor.

Bölge halkı ise tarım, hayvancılık ve su kaynakları açısından uzun vadeli sonuçlardan endişe duyduklarını ifade ediyor. Mollakara’daki tartışmanın önümüzdeki süreçte yalnızca hukuki boyutuyla değil, projenin çevresel etkilerinin nasıl izleneceği ve su kaynaklarının mevcut durumunun nasıl ortaya konulacağı açısından da gündemde kalması bekleniyor.

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii tarafından geliştirilen 5’inci nesil savaş uçağı KAAN’ın bire bir ölçekli mockup’ı, TEKNOFEST Güneydoğu kapsamında ilk kez sergilenecek. Etkinlik alanına getirilen KAAN, ziyaretçilerin yoğun ilgisini çekti.

Vatandaşlar KAAN’la fotoğraf çektirdi

Milli savaş uçağını yakından görmek isteyen vatandaşlar, KAAN’ın önünde fotoğraf çektirerek bu anı ölümsüzleştirdi. Etkinlik alanında KAAN’ı inceleyen vatandaşlardan Fatih Mizan, Şanlıurfa’da böyle bir organizasyon düzenlenmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Mizan, “Fazlasıyla mutluyuz. Gurur verici bir şey. Böyle bir etkinlik Urfa’da düzenlendiği için çok mutluyuz. Devletimizin bu kadar imkânı olduğunu görmek bizi fazlasıyla sevindiriyor” dedi.

TEKNOFEST Güneydoğu’nun Şanlıurfa’da yarın ziyaretçilere kapılarını açması beklenirken, KAAN’ın bire bir ölçekli mockup’ı etkinliğin öne çıkan sergilerinden biri olacak.

Meyve satışı yapan 66 yaşındaki İlhan Demirel, yaklaşık 40 yıldır yalnızca Muş’ta yetişen meyveleri sattığını söyledi. Demirel, tezgâhındaki ürünlerin yaklaşık yüzde 70’ini il dışına gönderdiklerini belirterek, özellikle üzüm, armut ve elmanın yoğun talep gördüğünü ifade etti.

Demirel, “Muş meyveleri tezgâhtaki yerini aldı. Şu an üzüm satıyorum. Tezgâhımızda sattığımız meyvelerin yüzde 70’ini il dışına gönderiyoruz. Kargo ile gönderiyoruz, otobüs ile gönderiyoruz. Üzüm, armut, çilek, elma, karçin meyvelerini tezgâhta satıyorum” dedi.

“Meyvelerimiz bağlardan geliyor”

Satışa sunulan ürünlerin Muş’un farklı bölgelerindeki bağlarda yetiştirildiğini aktaran Demirel, meyvelerin Mongok, İncebel, Mehmet, Çanakkale ve Pamuklu bağlarından toplandığını söyledi.

Ürünlerin doğal yetiştirme yöntemleri nedeniyle ilgi gördüğünü belirten Demirel, vatandaşların satın aldıkları meyveleri kent dışında yaşayan yakınlarına da gönderdiklerini dile getirdi.

Demirel, “40 yıldır tezgâhımda sadece Muş meyvelerini satıyorum. Muş meyveleri bittiğinde ben de dükkânımı kapatıyorum” diye konuştu.

Muş’un meyve çeşitliliğine dikkat çekti

Meyve tezgâhından alışveriş yapan eski Muş Belediye Başkanı Şerafettin Yatçı ise bağlarda hasat döneminin başlamasıyla birlikte Muş’un yöresel meyvelerinin yeniden tezgâhlardaki yerini aldığını söyledi.

Muş’un özellikle üzüm yetiştiriciliğinde önemli bir potansiyele sahip olduğunu belirten Yatçı, kentte farklı bölgelerde çok sayıda bağ bulunduğunu ifade etti. Yatçı, Tarım ve Orman Müdürlüğünün bağcılık ve meyveciliğe yönelik çalışmalar yürütmesi halinde üretimin daha da geliştirilebileceğini söyledi.

Yatçı, Muş’ta üzümün yanı sıra elma, erik, kayısı, kiraz, vişne ve dut gibi çok sayıda meyvenin yetiştirildiğini belirterek, kentin meyve çeşitliliğinin dikkat çekici olduğunu kaydetti.

Muş’ta hasat edilen meyvelerin kent merkezindeki tezgâhlarda tüketiciyle buluşmasının yanı sıra farklı illere gönderilmesi, yöresel üretimin kent ekonomisine sağladığı katkıyı da ortaya koyuyor.

Öğrenciler hastaneye kaldırıldı

Yurda ulaşan sağlık ekipleri, rahatsızlanan iki öğrenciye olay yerinde ilk müdahaleyi yaptı. Öğrenciler daha sonra ambulanslarla Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne götürülerek tedavi altına alındı.

Öğrencilerin, yedikleri yemeğin ardından rahatsızlandıkları iddia edilirken, sağlık durumlarının iyi olduğu belirtildi.

Soruşturma başlatıldı

Yaşanan olayın ardından öğrencilerin rahatsızlanma nedeninin belirlenmesi amacıyla inceleme başlatıldı. Olayla ilgili soruşturmanın sürdüğü öğrenildi.

Kırmızı Köprü’de yaban hayatı kameraya yansıdı

Pülümür ilçesine bağlı Kırmızı Köprü bölgesine yerleştirilen fotokapan, farklı zamanlarda çok sayıda yaban hayvanını görüntüledi.

Kameraya yansıyan canlılar arasında Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği’nin (IUCN) kırmızı listesinde yer alan vaşak da bulundu. Vaşağın yanı sıra ayı, yaban domuzu, tavşan ve avını taşıyan bir tilki de fotokapan kayıtlarına girdi.

Görüntülerde hayvanların insan müdahalesinden uzak doğal ortamlarında hareket ettikleri görüldü.

Tunceli’nin doğal zenginliği bir kez daha ortaya çıktı

Fotokapan kayıtları, Tunceli’nin sahip olduğu zengin ekosistemi ve farklı türlere ev sahipliği yapan doğal alanlarını gözler önüne serdi.

Yaban hayvanlarının doğal ortamlarındaki hareketlerinin kayıt altına alınması, bölgedeki türlerin izlenmesi ve yaşam alanlarının korunmasına yönelik çalışmalar açısından da önem taşıyor. Kırmızı Köprü bölgesinden elde edilen görüntüler, Tunceli’nin doğasında sürdürülen yaban hayatının çeşitliliğini bir kez daha ortaya koydu.

Hasarlı yapılar yıllardır bekliyor

Depremin üzerinden geçen zamana rağmen bazı ağır hasarlı binalarda yıkım işlemlerinin tamamlanamaması dikkat çekiyor. Yıkım ihalesini alan özel firmaların henüz çalışmalara başlamadığı belirtilirken, kent merkezindeki bazı yapılar çevreleri için risk oluşturmaya devam ediyor.

Özellikle yaya ve araç trafiğinin yoğun olduğu bölgelerde bulunan binalar, vatandaşların günlük yaşamında endişeye neden oluyor. Bölgeden geçen vatandaşlar, hasarlı yapıların ne zaman yıkılacağını bilmediklerini belirterek sürecin hızlandırılmasını istiyor.

“Her gün aynı binaların yanından geçiyoruz”

Hasarlı binaların çevresinde yaşayan vatandaşlar, depremin üzerinden uzun süre geçmesine rağmen tehlikenin ortadan kaldırılmadığını ifade ediyor.

Vatandaşlar, “Her gün bu binaların yanından geçiyoruz. Depremin üzerinden yıllar geçti ancak hâlâ aynı manzarayla karşılaşıyoruz. Ne zaman yıkılacağını, ne zaman tehlike oluşturacağını bilmiyoruz” sözleriyle tepkilerini dile getiriyor.

Bazı hasarlı binalarda yaşam sürüyor

Kentte endişe yaratan bir diğer konu ise hasarlı olduğu belirtilen bazı yapılarda hâlâ insanların yaşaması. Kirişlerinde gözle görülür hasarlar bulunan binalarda yaşamın devam etmesi, bina sakinlerinin yanı sıra çevrede bulunan vatandaşlarda da kaygıya yol açıyor.

Adıyaman’da vatandaşlar, 6 Şubat depremlerinde ağır hasar alan ve yıkım işlemleri henüz tamamlanmayan yapıların gerekli güvenlik önlemleri alınarak kontrollü biçimde yıkılmasını ve kentteki riskin bir an önce ortadan kaldırılmasını talep ediyor.

Sergilerle başlayan programda Arslantepe öne çıktı

Konferansın açılışında ilk olarak SSEDD üyelerinin ulusal jürili seramik sergisi ile öğrencilerin mezuniyet projelerinden oluşan serginin açılışı yapıldı. Sergilerin ardından saygı duruşunda bulunuldu ve İstiklal Marşı okundu.

Programda daha sonra Dr. Öğr. Üyesi Tuncay Özdemir tarafından hazırlanan “Toprağın Sırrı Arslantepe” başlıklı video gösterildi. Gösterim, seramik sanatının Malatya’nın arkeolojik mirasıyla buluştuğu etkinliğin dikkat çeken bölümlerinden biri oldu.

“Seramik eğitimi yalnızca teknik bilgi değildir”

Açılış konuşmasını yapan Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Yüksel Göğebakan, seramik sanatının insanlık tarihi açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.

Seramik eğitiminin yalnızca teknik bilgi ve beceri kazandırmadığını belirten Göğebakan, bu alanın öğrencilerin görme, düşünme, üretme, sorgulama ve özgün bir ifade dili geliştirmesine katkı sunduğunu söyledi. Göğebakan, sanat eğitiminde asıl değerli sonucun öğrencinin öğretmeninin izinden gitmesi değil, kendi izini oluşturabilmesi olduğunu ifade etti.

SSEDD Başkanı Prof. Dr. Zehra Çobanlı ise seramik alanında eğitim veren farklı üniversitelerden öğrencileri bir araya getiren serginin önemine değindi. Çobanlı, sanat alanında geleceğe kalıcı eserler bırakabilmek için bir araya gelmenin, tartışmanın ve üretilen çalışmaların eleştirilmesinin önem taşıdığını belirtti.

Rektör Akpolat: Arslantepe ile seramiğin buluşması kıymetli

İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat da Malatya’nın tarihi geçmişi ile seramik sanatının aynı etkinlikte buluşturulmasının önemli olduğunu söyledi.

Arslantepe temasının seramik sanatıyla birlikte ele alınmasını değerli bulduğunu belirten Akpolat, arkeoloji ve seramik sanatının bir araya gelmesinin bilimsel açıdan da önemli bir iş birliği oluşturduğunu dile getirdi.

Programa Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Sağlam, GSTF Dekanı Prof. Dr. Yüksel Göğebakan, Büyükşehir Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Daire Başkanı Hamid Süha Hotar, Malatya İl Kültür ve Turizm Müdür Vekili Ayhan Karademir, SSEDD Başkanı Prof. Dr. Zehra Çobanlı, Arkeolog Prof. Dr. Francesca Balossi Restelli, akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

Konferans 30 Eylül’e kadar sürecek

Açılış konuşmalarının ardından Doç. Dr. Güneş Açıkgöz tarafından “Sound of Arslantepe: Bir Arkeolojik Mirasın Müziğe Dönüşümü” başlıklı müzik dinletisi gerçekleştirildi.

28-30 Eylül tarihleri arasında devam edecek konferans kapsamında panel, çalıştay ve çeşitli sergi etkinlikleri düzenlenecek.

Üretim Malatya’da yapılacak

TTT İnovasyon bünyesinde sürdürülen çalışmalar kapsamında geliştirilen akıllı telefonun üretim adresi Malatya olarak belirlendi. Projede ASELSAN’ın donanım tasarımı ve fiziksel üretim süreçlerinde, Türk Telekom’un ise yazılım, içerik, pazarlama, dağıtım ve markalama alanlarında sorumluluk üstlenmesi planlanıyor.

Cihazın 2027 yılının ilk yarısında piyasaya sunulması hedefleniyor.

Kamera ve batarya performansı öne çıkacak

Türk Telekom CEO’su Ebubekir Şahin’in açıklamalarına göre yeni telefonun premium, üst ve orta segmentlerde farklı kullanıcı gruplarına hitap etmesi planlanıyor.

Cihazın özellikle kamera ve pil performansı konusunda rekabetçi olması hedeflenirken, geliştirme sürecinde yerli mühendislerin bu alanlara yoğunlaştığı belirtiliyor.

İlk aşamada Android kullanılacak

Yerli telefon projesinin yalnızca donanımla sınırlı kalmaması planlanıyor. İlk etapta Android işletim sistemiyle satışa sunulması beklenen cihazda ilerleyen aşamalarda yerli işletim sistemi ve yerli çip kullanımına geçilmesi hedefleniyor.

Donanım ve yazılım alanındaki farklı geliştirme aşamalarının yaklaşık birer yıllık süreçlerle ilerlemesi planlanırken, proje kapsamında gerekli altyapı yatırımlarının da başlatıldığı belirtiliyor.

Telefonun adı nasıl olacak?

Projenin en çok merak edilen başlıklarından biri ise telefonun hangi isimle satışa çıkacağı.

Cihaz için hazırlanan beş farklı marka isminin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a sunulması planlanıyor. Yapılacak değerlendirmenin ardından telefonun nihai marka isminin belirlenmesi bekleniyor.

ASELSAN daha önce de telefon üretmişti

ASELSAN’ın cep telefonu üretimindeki geçmişi ise 1990’lı yıllara uzanıyor. Tasarım ve Ar-Ge çalışmaları 1993 yılında başlayan ASELSAN 1919 modeli, şirketin ürettiği cep telefonlarından biri olarak kayıtlara geçti.

1997 yılında üretimi gerçekleştirilen cihazdan ilk etapta 500 adet üretildi. Türkiye, söz konusu dönemde kendi cep telefonunu üretebilen ülkeler arasında yer aldı.

ASELSAN 1919 modelinin ilk ihracatının ise Azerbaycan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne gerçekleştirildiği belirtildi.

Hakemlere emniyet çağrısı

Soruşturma kapsamında Süper Lig ve 1. Lig’de görev yapmış bazı hakemlerin ifade vermek üzere emniyete çağrıldığı öğrenildi. Çağrılan isimler arasında halen aktif olarak hakemlik yapanların yanı sıra geçmiş dönemlerde görev almış hakemlerin de bulunduğu belirtildi.

Hakemlerin hangi sıfatla ifadeye çağrıldığı ve soruşturma kapsamında kendilerine hangi konuların yöneltileceğine ilişkin ayrıntılar ise henüz netleşmedi.

Bu gelişmeyle birlikte soruşturmanın yalnızca MHK ve hakemlik yönetiminde görev alan isimlerle sınırlı kalmadığı, farklı dönemlerdeki hakemlik uygulamalarının da inceleme kapsamına alındığı görüldü.

Dosyadaki yazışmalar dikkat çekmişti

Soruşturmanın önceki aşamalarında dosyaya yansıyan bazı WhatsApp yazışmaları da gündeme gelmişti.

Gözaltına alınan TFF Faal Hakemler Derneği Başkanı Ferdi Karadoruk’a ait olduğu belirtilen yazışmalarda, hakemlik sınavında kullanılacak soruların temin edilmesine yönelik ifadelerin yer aldığı iddia edilmişti.

Dosyada ayrıca bazı hakem ve gözlemcilerin görevlendirilmesine ilişkin olduğu öne sürülen yazışmalar da yer almıştı. Karadoruk’un İl Hakem Kurulu Üyesi Mehmet Çaylak hakkında, gözlemci görevlendirmeleri üzerinden çeşitli ifadeler kullandığı iddiası da soruşturma dosyasına yansımıştı.

Hakem listelerine ilişkin mesajlar inceleniyor

Dosyaya yansıyan başka WhatsApp konuşmalarında ise hakem listeleriyle bağlantılı olduğu belirtilen bazı ifadeler dikkat çekmişti.

Yazışmalarda “Listeden 4'lüyü çıkaralım”, “Dikkat edelim hemen çıkarmayalım” ve “Kopar kafasını gitsin” şeklindeki ifadelerin kullanıldığı görülmüştü.

Söz konusu mesajların hangi kişiler arasında geçtiği, hangi dönem ve hangi hakemlere ilişkin olduğu soruşturma kapsamında değerlendiriliyor.

7 kişi gözaltına alınmıştı

Soruşturmanın önceki operasyonlarında İstanbul, Ankara, Elazığ ve Manisa’da 7 kişi gözaltına alınmıştı.

Gözaltına alınan isimler arasında MHK Başkanı Ferhat Gündoğdu, TFF Faal Hakemler Derneği Başkanı Ferdi Karadoruk, eski MHK Başkan Vekili Ahmet Şahin, eski MHK Üyesi Yunus Yıldırım ile Sebahattin Şahin, Alican Sağlar ve Emre Kosif bulunuyordu.

Soruşturmada hakem sınavları, klasmanlar, görevlendirmeler ve hakemlik sistemindeki uygulamalara ilişkin iddialar incelenirken, aktif ve eski hakemlerin de ifadeye çağrılmasıyla dosyanın kapsamının önümüzdeki süreçte daha da genişleyip genişlemeyeceği takip ediliyor.

40 yaş altındaki hastaların oranı yükseldi

Memorial Antalya Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. R. Emre Altekin, 29 Eylül Dünya Kalp Günü kapsamında kalp ve damar hastalıklarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Altekin’in aktardığı verilere göre, geçmişte koroner kalp hastaları içerisinde yüzde 10-15 seviyesinde olan 40 yaş altındaki hastaların oranı, son yıllarda yüzde 15-20’ye çıktı. Kalp krizi geçirenlerin yaklaşık yüzde 18’inin 50 yaşın, yüzde 11’inin ise 45 yaşın altında olduğu belirtildi.

Kalp krizinin yalnızca ileri yaşlarda görülen bir hastalık olmadığına dikkat çeken Altekin, vakaların 30’lu yaşlarda, hatta 20’li yaşların sonlarında da ortaya çıkabildiğini belirtti.

Sigara, hareketsizlik ve beslenme önemli risk faktörleri

Uzmanlara göre kalp hastalıklarının daha erken yaşlarda ortaya çıkmasında yaşam tarzının önemli etkisi bulunuyor. Sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fiziksel aktivite eksikliği ve kronik stres başlıca değiştirilebilir risk faktörleri arasında gösteriliyor.

İleri yaş, erkek cinsiyet ve ailede erken yaşta kalp hastalığı bulunması da riski artıran faktörler arasında yer alıyor. Yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol ve fazla kilo gibi sorunların da kalp-damar sağlığı açısından yakından takip edilmesi gerekiyor.

Kalp hastalıklarının büyük bölümü önlenebilir

Altekin, bilimsel verilerin kalp ve damar hastalıklarının yüzde 80’ine kadarının değiştirilebilir risk faktörlerinin kontrol altına alınmasıyla önlenebileceğini gösterdiğini belirtti.

Bu nedenle özellikle sigara kullananlar, fazla kilosu bulunanlar, hareketsiz yaşam sürenler, yüksek tansiyon, diyabet veya kolesterol sorunu yaşayanlar ile ailesinde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü bulunanların düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmemesi gerektiği ifade edildi.

Haftada 150 dakika hareket öneriliyor

Kalp sağlığını korumak için yaşam tarzında yapılacak değişikliklerin önemli olduğuna dikkat çekilirken, tütün ürünlerinin tamamen bırakılması ve dengeli beslenme önerildi.

Sebze ve meyvelerin yanı sıra tam tahıllar, balık, baklagiller ve kuruyemişlerin tüketilmesi; doymuş yağ, tuz, ilave şeker ve aşırı işlenmiş gıdaların ise sınırlandırılması gerektiği belirtildi.

Uzmanlar ayrıca haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapılmasını öneriyor. Sağlıklı vücut ağırlığının korunması ve alkol tüketiminin sınırlandırılmasının da kalp-damar hastalıklarına bağlı risklerin azaltılmasına katkı sağlayabileceği kaydedildi.

Tansiyon ve kolesterol değerleri takip edilmeli

Kalp hastalıklarının önlenmesinde düzenli kontrollerin önemli olduğunu belirten Altekin, özellikle tansiyon, kolesterol ve kan şekeri değerlerinin takip edilmesi gerektiğini vurguladı.

40 yaş ve üzerindeki kişilerin düzenli kardiyovasküler risk değerlendirmesi yaptırması önerilirken, risk faktörü bulunan kişilerin ise yaş sınırını beklemeden hekim değerlendirmesine başvurmasının önem taşıdığı belirtildi.

Uzmanlara göre kalp sağlığında en önemli noktalardan biri, hastalık ortaya çıktıktan sonra müdahale etmek yerine risk faktörlerini daha erken dönemde kontrol altına almak.

Beldede yaklaşık 2-2,5 kilometre uzaklıkta yaşayan öğrencilerin her gün okula gidip gelirken aynı şekilde taşındığı öne sürüldü.

Vatandaşlardan servis talebi

Öğrencilerin güvenli şekilde okula ulaşabilmesi için servis desteği sağlanmasını isteyen vatandaş, yaşanan durumun risk oluşturduğunu belirtti.

Görüntüleri kayda alan vatandaş, “Allah göstermesin, kaza, bela olur. Çocuklarımız her gün 2-2,5 kilometrelik yolda patpat olarak tabir edilen aracın kasasında yolculuk yapıyor. Allah göstermesin, çocuklardan biri düşer ve bir şey olursa bunun vebalini nasıl ödeyeceğiz?” dedi.

Yetkililere çağrıda bulunan vatandaş, öğrencilerin ulaşım sorununun çözülmesini isteyerek, “Çocuklarımız için bir an önce servis tahsis edilmesini istiyoruz. Bu şekilde olmaz” ifadelerini kullandı.

Öğrencilerin ulaşım sorununun çözülmesi için yetkililerden gerekli düzenlemenin yapılması bekleniyor.

Çalıştaya Adana Vali Yardımcısı Dr. Nuri Mehmetbeyoğlu, Adana Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Gülşen Birgül Ağdemir ve Çukurova Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Hüseyin Akıllı’nın yanı sıra kamu kurumları, üniversiteler ve çeşitli kuruluşların temsilcileri katıldı.

Adana’nın çevre gündemi 15 masada değerlendirildi

Çalıştay kapsamında oluşturulan 15 tematik masada, kentte sıfır atık, çevre ve iklim değişikliği alanlarında öne çıkan sorunlar ele alındı. Katılımcılar mevcut durumu değerlendirirken, yerel ölçekte uygulanabilecek çözüm önerileri ve hedefler üzerinde çalışma yürüttü.

Masalarda; iklim, afet ve doğa yönetiminden su ve sulama verimliliğine, deniz ve kıyıların korunmasından tarım ve gıda sistemlerine kadar farklı konular görüşüldü. Ambalaj ve plastik atıklar, sanayi ve dönüşüm ekonomisi, tekstil ve tüketim malları, enerji ve ulaşım dönüşümü ile kentsel alanların yönetimi de çalıştayın gündeminde yer aldı.

Turizm ve hizmet sektöründe sıfır atık uygulamaları, sağlık kurumlarında kaynak verimliliği, eğitim ve toplumsal dönüşüm, finansman ve teşvik mekanizmaları ile yönetişim ve dijital veri yönetimi de masaya yatırılan diğer başlıklar arasında yer aldı.

Hedef kaynakların daha verimli kullanılması

Çalıştayda sıfır atık yaklaşımı yalnızca atıkların geri dönüştürülmesi üzerinden değil, israfın ortaya çıkmadan önlenmesi ve kaynakların daha verimli kullanılması çerçevesinde ele alındı.

Bu kapsamda “İsraf-Tasarruf-Atık-Dönüşüm-İklim Etkisi” zinciri üzerinden değerlendirmeler yapılarak atıkların doğru yöntemlerle yönetilmesi ve geri kazanım süreçlerinin güçlendirilmesine yönelik öneriler geliştirildi.

Çalıştay sonuçları ulusal çalışmalara aktarılacak

Adana’da yapılan çalıştaydan elde edilen sonuçların, ilgili kurumlar ve yerel paydaşlarla birlikte değerlendirilmesi planlanıyor. Ortaya çıkan önerilerin Sıfır Atık Vakfı koordinasyonunda yürütülecek çalışmalarla ulusal politika geliştirme süreçlerine katkı sunması hedefleniyor.

Çalıştayın aynı zamanda Türkiye’nin 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları, 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi ve COP31 kapsamında yürütülen çevre ve iklim çalışmalarına yerel düzeyde katkı sağlaması amaçlanıyor.

Van’da kadınların eğitim süresi erkeklerden yüksek

Van’da kadınların muhtemel eğitim süresi 15,7 yıl olarak hesaplandı. Erkeklerde ise bu süre 15,2 yıl oldu. Böylece Van’da kadınların beklenen eğitim süresi erkeklerden 0,5 yıl daha yüksek gerçekleşti.

Bu ne anlama geliyor?
Van’da mevcut eğitim koşulları değişmediği takdirde kadınların eğitim hayatında geçirmesi beklenen süre erkeklerden biraz daha fazla. Ancak her iki değer de Türkiye’nin 17,2 yıllık genel ortalamasının altında bulunuyor.

İlkokuldan ortaöğretime kadar 11,8 yıl

Van’da ilkokuldan ortaöğretimin sonuna kadar olan eğitim kademelerini kapsayan muhtemel eğitim süresi 11,8 yıl oldu. Türkiye genelinde aynı gösterge 11,9 yıl olarak hesaplandı.

Bu ne anlama geliyor?
Van ile Türkiye ortalaması arasındaki fark bu eğitim kademelerinde oldukça sınırlı. Yani ilkokuldan ortaöğretime kadar hesaplanan beklenen eğitim süresinde Van, ülke ortalamasına yakın bir değer gösteriyor.

Okul öncesi eğitimde Van’ın süresi 1,2 yıl

TÜİK’in okul öncesi eğitim için hesapladığı muhtemel eğitim süresi Van’da 1,2 yıl oldu. Türkiye genelinde ise bu süre 1,5 yıl olarak açıklandı.

Bu ne anlama geliyor?
Van’da okul öncesi eğitim için hesaplanan süre Türkiye ortalamasının 0,3 yıl altında. Bu gösterge, mevcut okullaşma oranlarının devam etmesi halinde çocukların okul öncesi eğitimde geçirmesi beklenen süre hakkında fikir veriyor.

Van’ın cinsiyet eşitliği endeksi 1,03

İlkokuldan yükseköğretime kadar olan eğitim kademelerini kapsayan cinsiyet eşitliği endeksi Van’da 1,03 olarak hesaplandı. Türkiye genelindeki endeks ise 1,05 oldu.

Bu ne anlama geliyor?
Endeksin 1’in üzerinde olması, hesaplanan eğitim süresinin kadınlar lehine olduğunu gösteriyor. Van’daki 1,03’lük değer de kadınların beklenen eğitim süresinin erkeklerden bir miktar daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor.

Eğitim süresinde en yüksek ve en düşük iller

Türkiye genelinde 2024 yılında ilkokuldan yükseköğretime kadar olan muhtemel eğitim süresinin en yüksek olduğu iller Karabük ve İstanbul oldu. Bu illerde süre 19 yıl olarak hesaplandı. Bayburt 18,9 yıl, Ankara 18,6 yıl, Rize, Erzincan ve Tunceli ise 18,5 yıl ile üst sıralarda yer aldı.

En düşük değerler ise Şanlıurfa ve Şırnak’ta görüldü. Bu iki ilde muhtemel eğitim süresi 14,4 yıl oldu. Muş 14,6 yıl, Ağrı 14,7 yıl ve Mardin 15,2 yıl ile diğer düşük değerlerin görüldüğü iller arasında yer aldı.

Bu ne anlama geliyor?
Türkiye’de iller arasında beklenen eğitim süresi açısından belirgin farklar bulunuyor. Van’ın 15,4 yıllık değeri, ülke genelindeki 17,2 yıllık ortalamanın altında kalırken, en yüksek değerlere sahip illerle arasında da dikkat çeken bir fark bulunuyor.

Kadınlarda Tunceli, erkeklerde Bayburt öne çıktı

2024 verilerine göre kadınlarda muhtemel eğitim süresinin en yüksek olduğu il Tunceli oldu. Erkeklerde ise en yüksek değer Bayburt’ta görüldü. Kadınlarda en düşük değer Şanlıurfa’da, erkeklerde ise Ağrı’da hesaplandı.

Bu ne anlama geliyor?
Kadın ve erkeklerin beklenen eğitim süreleri illere göre aynı şekilde değişmiyor. Bazı illerde kadınların, bazı illerde ise erkeklerin eğitim süresi daha yüksek değerlerde bulunuyor.

Van’ın eğitim süresi Türkiye ortalamasının altında

TÜİK verilerinin genel tablosuna bakıldığında Van’da ilkokuldan yükseköğretime kadar beklenen eğitim süresi 15,4 yıl olarak öne çıkıyor. Türkiye genelindeki 17,2 yıllık ortalamayla karşılaştırıldığında Van’da bu sürenin 1,8 yıl daha düşük olduğu görülüyor.

Bu ne anlama geliyor?
Rakamlar, mevcut eğitim koşullarının aynı şekilde devam etmesi halinde Van’da kişilerin eğitim hayatında geçirmesi beklenen sürenin Türkiye genelindeki beklentinin altında olduğunu gösteriyor. Veriler yabancılar ve yabancı öğrenciler kapsam dışında tutularak hesaplandı.

“Kararlılıkla üzerine gidiyoruz”

Fon soruşturmasına ilişkin devletin ilgili kurumlarının çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Erdoğan, sermaye piyasalarında yaşanan gelişmelerin yakından takip edildiğini söyledi.

Erdoğan, piyasa manipülasyonu, borsa işlemleri veya yolsuzluk yoluyla vatandaşların hakkına ve malına zarar veren kişilere karşı gerekli adımların atılacağını belirterek, “Her kim milletin hakkına, malına, hukukuna el uzatırsa karşısında bizi bulur, devleti bulur” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, vatandaşların ekonomik güvenliği ve refahı söz konusu olduğunda herhangi bir tereddüt göstermeyeceklerini ifade etti.

Finansal sistem için risk olmadığını söyledi

Türkiye ekonomisinin yaklaşık 2 trilyon dolarlık bir büyüklüğe ulaştığını belirten Erdoğan, yaşanan problemin fon piyasasının sınırlı bir bölümünde ortaya çıktığını söyledi.

Türk finansal sisteminin güçlü olduğunu savunan Erdoğan, mevcut durumun finansal sistemin geneline yayılan bir risk oluşturmadığını belirtti. Sermaye piyasalarının dayanıklı olduğunu ifade eden Erdoğan, yaşanan sürecin üstesinden gelinebilecek kapasitenin bulunduğunu kaydetti.

“Yatırımcıları tedirgin etmeye kimsenin hakkı yok”

Erdoğan, açıklamasında muhalefet temsilcilerine yönelik de eleştirilerde bulundu. Ekonomiye ilişkin siyasi tartışmaların yatırımcıları tedirgin etmemesi gerektiğini söyleyen Erdoğan, “Sırf siyasi mevzi kazanmak üzere muhalefet figürleri dahil hiç kimsenin ekonomimize zarar vermeye, yatırımcıları tedirgin etmeye hakkı yoktur” ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ayrıca kapatılan fonların tasfiye sürecinin dikkatli şekilde yürütüldüğünü belirterek, sermaye piyasalarının işleyişini daha sağlıklı hale getirmek amacıyla yeni idari ve hukuki düzenlemelerin hayata geçirileceğini açıkladı.

“Piyasa bozucu eylemlerde bulunanlar hesap verecek”

Fon soruşturmasıyla ilgili mesajının son bölümünde hukuk vurgusu yapan Erdoğan, devlet kurumlarının yoğun mesai içerisinde olduğunu söyledi.

Erdoğan, “Hukuk devleti sınırları dahilinde gereken her türlü adım atılacak. Devletin kurumları yoğun mesaide. Haksız kazanç elde edenler hukuk önünde hesap verecek” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, fonlar aracılığıyla piyasa bozucu eylemlere karıştığı tespit edilen kişilerin de hukuk önünde hesap vereceğini belirtti. Erdoğan ayrıca benzer sorunların yeniden yaşanmaması için sermaye piyasalarına ilişkin düzenlemeler üzerinde çalışıldığını kaydetti.

Türkiye’de ise ons altındaki düşüş gram altına da yansıdı. Serbest piyasada gram altın dünü yüzde 3,84 kayıpla 6.480 TL seviyesinde tamamladı. 29 Eylül 2026 sabahında gram altın 6.518 TL seviyesinden işlem görmeye başladı.

Altındaki düşüşte üç gelişme öne çıktı

Fiyatlardaki sert hareketin arkasında küresel piyasalardaki birkaç önemli gelişme bulunuyor. ABD tahvil getirilerindeki yükseliş, faiz getirisi bulunmayan altının yatırımcı açısından cazibesini kısa vadede azaltan unsurlardan biri oldu.

ABD’nin 10 yıllık tahvil faizinin yüzde 5,27 ile yeni zirveye çıkması ve 10 yıllık reel getirinin yüzde 2,85 ile son 18 yılın en yüksek seviyesine ulaşması, altın üzerindeki baskıyı artırdı.

Bunun yanında doların küresel piyasalarda güç kazanması ve ons altında önemli teknik destek seviyelerinin aşağı yönlü kırılması satışların hızlanmasına neden oldu.

Petrol fiyatlarındaki yüksek seyir ve güçlü gelen ABD ekonomik verileri de piyasaların faiz beklentilerini etkiledi. Bu gelişmelerin, altın fiyatlarında kısa vadeli baskıyı artırdığı değerlendiriliyor.

Çin’deki tatil öncesi hareketlilik takip edilecek

Piyasalarda dikkatlerin çevrildiği bir diğer tarih ise 1 Ekim. Çin’de başlayacak ve “Altın Hafta” olarak adlandırılan tatil dönemi öncesinde yatırımcıların kâr satışına yönelmesinin altındaki düşüşü derinleştirebileceği belirtiliyor.

Saxo Bank Emtia Stratejisti Ole Hansen, altındaki zayıflığın yükselen tahvil getirileri, güçlü dolar ve teknik seviyelerin kırılmasıyla bağlantılı olduğunu belirterek, Çin’deki tatil öncesinde yaşanabilecek kâr satışlarının piyasadaki baskıyı artırabileceğine dikkat çekti.

Hansen, yüksek getirilerin kısa vadede altın açısından olumsuz bir tablo oluşturabileceğini, ancak artan mali baskılar ve borçlanma maliyetlerinin uzun vadede altının finansal risklere karşı korunma aracı olarak önemini destekleyebileceğini söyledi.

Piyasaların gözü ABD verilerinde

Altının bundan sonraki seyrinde ABD’den gelecek ekonomik veriler yakından takip edilecek. Özellikle ABD Merkez Bankası’nın faiz politikasına ilişkin beklentiler açısından bu hafta açıklanacak verilerin önemli olduğu belirtiliyor.

Çarşamba günü Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) enflasyon verisi, cuma günü ise tarım dışı istihdam raporu açıklanacak.

ABD verilerinin beklentilerin üzerinde gelmesi durumunda yüksek faiz beklentilerinin güçlenebileceği ve bunun da altın üzerindeki baskıyı artırabileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle yatırımcıların hem 1 Ekim öncesindeki Çin kaynaklı olası hareketliliği hem de ABD’den gelecek verileri yakından izlemesi bekleniyor.

Resimli Sevgililer Günü mesajları, sosyal medyada hikâye ve gönderi olarak paylaşılabiliyor. Hediye notları ise çiçeklerle veya küçük hediyelerle desteklenerek sevgiyi somutlaştırıyor. Çiftler, mesaj ve notlarıyla karşı tarafı mutlu ederken, aynı zamanda ilişkilerini güçlendirme fırsatı buluyor.

Sevgililer Günü 2026, romantik jestlerin, anlamlı mesajların ve küçük sürprizlerin ön plana çıkacağı bir gün olarak öne çıkıyor. İster kısa, ister uzun, ister duygusal, ister eğlenceli olsun; her mesaj ve hediye, sevginin ifadesi olarak çiftlerin kalplerine dokunuyor.

Ancak bu durum, özellikle çocukları dışarıda oynayan ailelerde tedirginlik yarattı. Son günlerde yerleşim yerlerinde daha sık yaban hayvanı görülmeye başlandığını belirten TOKİ sakinleri, bunun kendilerini endişelendirdiğini ifade etti. Çocuklarının akşam saatlerinde dışarı çıkmasına artık daha dikkat ettiklerini söyleyen aileler, tilkinin saldırganlık göstermese bile temkinli olmak gerektiğini dile getirdi.

Mahalle halkı, çöp alanlarının açık bırakılmasının yaban hayvanlarını mahalle içine çektiğini belirterek yetkililerden düzenleme yapılmasını istedi. Ayrıca çevredeki boş arazilerde sık sık hayvan görüldüğünü söyleyen sakinler, güvenlik kameralarının artırılması ve bilgilendirici uyarı tabelalarının yerleştirilmesini talep etti.

Demirtaş’ın avukatı Mahsuni Karaman, 8 Ekim tarihinin müvekkilinin yargı süreci açısından kritik olduğunu belirterek, hükümetin itiraz etmemesi halinde kararın kesinleşeceğini ve bunun da tahliye için bağlayıcı olacağını açıkladı.

Van halkı ise Demirtaş’ın tahliye edilmesi gerektiğini düşünüyor. Mikrofon uzattığımız vatandaşların çoğu, Demirtaş’ın haksız yere tutuklu bulunduğunu ve serbest kalmasının toplumda barış ve diyalog ortamına katkı sağlayacağını ifade etti. Bazı vatandaşlar, olası bir tahliyenin çözüm sürecine olumlu yansıyacağını söylerken, “Barış sürecine tam anlamıyla güvenmek istiyoruz.” dedi.

Van’da mikrofon uzattığımız Selim Dağer isimli yurttaş, Selahattin Demirtaş’ın suçsuz yere cezaevinde bulunduğunu ve Demirtaş serbest bırakılmadığı sürece barış sürecine bir anlamının olmadığını söyledi. Demirtaş’ın Kürt halkı için önemli bir isim olduğuna dikkat çeken Dağer, “Demirtaş halkın iradesini temsil ediyor. Onsuz bir barış olmaz.” dedi.

Kamil Başar isimli yurttaş ise hem Demirtaş’ın hem de tüm siyasi tutukluların özgürlüğüne kavuşması gerektiğinin altını çizdi: “Ekrem İmamoğlu’nun, Demirtaş’ın içerde olması hukuka aykırı bir durumdur. Bütün siyasi tutukluların serbest bırakılması gerekiyor.” diye konuştu.

Mehmet Zeki Baran ise dört gözle çarşamba gününü beklediklerini söyleyerek, sadece Kürtler için değil diğer halklar için de Selahattin Demirtaş’ın bir umut olduğunu belirtti: “Bizim gözümüz yarın da. Selahattin Demirtaş, Kürt halkının iradesidir, barışın sesidir. Demirtaş’ın özgürlüğü hem Kürt halkı hem de Türkiye’deki diğer halklar için önemi büyüktür. Derhal serbest bırakılmalı.”

Ressam Abdullah Babat’ın tutuklandığı o güne dair söylediği sözler şöyle başlıyor: “Türkçe bilmediğime inanmadılar. Kendimi savunamadığım için ömrümün en güzel yıllarını demir parmaklıklar ardında geçirdim.”

“Türkçe bilmediğim için tutuklandım”

Gazetemize konuşan Babat, 90’lı yılları ve yaşadıklarını şöyle anlatıyor: “90’lar çok kötüydü. Aklınıza en kötü işkenceleri getirin. İşte o işkenceler uygulanırdı. O dönemlerde askerler sizin için bir tutanak tutarlardı ve artık senin fikirlerinin, yaptığın savunmaların hiçbir anlamı yoktu. Yalnızca o tutanaklar baz alınırdı. İlk tutuklandığım dönem 3-4 defa mahkemeye çıktım. Hiç birinde ifade veremedim. Onlara Türkçe bilmediğimi ve kendimi Kürtçe ifade etmeme izin vermelerini söyledim. Tutanaklarda lise mezunu olduğumun yazdığını, mahkemeyi ‘Türkçe bilmiyorum’ diyerek kandırmaya çalıştığımı söylediler. Bizim köyümüzde okul bile yok! Hangi liseden mezun olmuşum mesela? Ama onlar, ısrarla Türkçe konuşmayışımı mahkemeye karşı bir tavır ve siyasi bir eylem olarak değerlendirdiklerini söylüyorlardı.”

Babat, tutuklanmadan önceki gençlik yıllarında daha çok dini eğitim aldığını, okula ve Türkçe diline dair bir eğitimi olmadığını söylüyor. O dönem Türkçe’yi anladığı ama kendini ifade edecek şekilde konuşamadığını ifade eden Babat, hapishanede kitap okuyarak türkçesini geliştirdiğini söylüyor.

Daldan düşen bir yaprak: Bir yaşamın özlemi

Babat, dışarıdaki hayata duyduğu özlemi, bir anısıyla dile getiriyor: “Mehmet diye bir arkadaşım vardı. Sürekli yazılar yazardı. Ankara’da Türk Dili ve Edebiyatı okurken tutuklanmış, okulu yarım kalmıştı. Bir gün muayene olmak için hastaneye gittim. İki yanımda iki asker uzun bir yoldan ve bahçeden geçtik. Bahçedeki bir ağacın altından geçerken, bir yaprak yüzüme dokunarak ayağımın önüne düştü. O an, çok kısa bir an kendimi köyümde ağaçların altında geziyorum gibi hissettim. Çok gerçek bir histi. Bitmesini hiç istemedim. Hastane dönüşü Mehmet hızlıca yanıma yanaştı ve dışarıda neler gördüğümü sordu. Yazı yazmak için sorduğunu anladım. O’na köyümde gibi hissettiğim o küçük anı anlattım. Sonra yazdı onu Mehmet, çok ta güzel yazmıştı.”

Arkadaşı Mehmet ile olan bu anısını anlatan Babat, “Tahliye sonrası ne kadar ulaşmaya çalışsam da Mehmet’ten haber alamadım” diyor ve bunu söylerken gözyaşlarına hakim olamıyor. Cezaevinin zorlu koşullarına bir de askerlerin baskısının eklendiğini belirten Babat, o günlerde kendini savunmak için askerlere kurduğu bir cümleyi bugün tekrar ediyor: “Allah bizi Kürt olarak yarattı. Suçumuz ne?”

“İnsan, onurunu özgürlüğe tercih eder mi?”

Babat, bu cümlenin ardından konuşmasına şöyle devam etti: “Bana çoğu zaman ‘Böyle bir hayat yaşadığına pişman mısın?’ diye soruyorlar. Ben pişman olacağım bir suç işlemedim ki! Biz sadece yaşadığımız ülkede ‘eşitlik istedik. Hayattaki tek gayem buydu. Şimdi yine bu hayata gelsem, aynı yoldan yürümeyi seçerim. İnsan, onurunu özgürlüğe tercih eder mi?”

Babat, cezaevindeki tutsaklığının 30 yılını okuyarak ve resim yaparak geçirmiş. Okumayı, ‘hayatı sağlıklı bir akılla geçirmenin tek yolu’ olarak nitelendiren Babat, ruhunu doyurmak için ise resim yapmaya başlamış. Ressam Bob Ross’un, bir zamanlar TRT’de yayınlanan programını kaçırmadığını söyleyen Babat, bu sayede kendini resimde geliştirdiğini söylüyor. Şimdilerde Tuşba Belediyesi’ne bağlı Aryen Sanat Atölyesi’nde resim ve sergi çalışmaları ile yeni normaline alışmaya çalışıyor.

Geçtiğimiz günlerde, Erciş, Gürpınar ve Hakkari’de yaşananlar da bunun en somut örnekleri arasında yer alıyor. Gelinen noktada, hukukun yerine ‘gücün’ sözü geçiyor, adaletin yerine intikam alınıyor, barışın yerini silahlar dolduruyor.

Tüm bu yaşananlar, Van sokaklarında da tepkiyle karşılanıyor. Van Bölge Gazetesi olarak mikrofon uzattığımız kent sakinleri, sorunun boyutunun her geçen gün arttığını ve daha fazla cana mal olmadan son bulması gerektiğini söylüyor.

“BARIŞ SAĞLANMALI, YOKSA ÖLÜMLER DEVAM EDECEK”

Van sokaklarında mikrofon uzattığımız Enver Bulut isimli yurttaş, aşiretçiliğin bir gösteriş aracı olarak kullanıldığını söyledi. Gençlerin aşiretçilik rolüne kendini çok fazla kaptırdığını belirten Bulut, “Benim aşiretim daha güçlü, seninki zayıf gibi düşünceler yüzünden bu olaylar oluyor. Bu düşünceler oldukça bu kavgalar bitmez. Bunun önüne geçmenin tek yolu, aşiret büyüklerinin bir araya gelip anlaşmasıdır. Barışı sağlamaları gerekir, yoksa ölümler devam edecek” dedi.

“HİÇBİR İNSANIN BİR DİĞERİNE ÜSTÜNLÜĞÜ YOKTUR”

Van’ın bu olaylarla anılmasının kente çok zarar verdiğini vurgulayan bir diğer yurttaş Aydın Koç ise yaşanan kavgaları ve cinayetleri, dini açıdan değerlendirdi: “Peygamberimiz, ‘Hiçbir insanın bir diğerine üstünlüğü yoktur’ demiştir. Hepimiz kardeşiz. Kürdüyle, Türküyle, Arabıyla bu ülkede bir arada yaşıyoruz. Kan davası da zaten Peygamberimiz tarafından yasaklanmıştır.”

“CAN ALMAK, DİZİLERLE NORMALLEŞTİRİLİYOR”

Serhat Çelik ise, yaşanan şiddet olaylarının arka planında, televizyon dizileri aracılığıyla empoze edilen mafyavari düşüncelerin olduğunu söyledi: “Bu akşam bile ben gidip televizyonu açsam bir sürü aşiret dizisi var. Biz bunları çocuklarımızla beraber izliyoruz. Buradaki gençler de izliyor ve kanları kaynıyor. İntikam almak, can almak dizilerde normal bir şeymiş gibi göze sokuluyor.”

“İNSAN HAYATI BU KADAR UCUZ MU?”

Bir diğer yurttaş Ömer Şedal ise “İnsan hayatı bu kadar ucuz mu?” diyerek, yaşananlara tepkisini dile getirdi. Şedal, yaşanan sorunların diyalog ile çözülmesi gerektiğini savundu: “Biz özgürlük, demokrasi için mücadele ediyoruz. Birbirimizi öldürerek olmaz. Anlaşarak çözmek lazım. Dört tane akıllı insan bir araya gelse mesele hallolur. Ama bazıları çıkar sağlıyor, rüşvet alıyor, işleri karıştırıyor. Kendi işimizi kendimiz halletmeliyiz.”

İpekyolu Belediyesi Meclis Üyesi Dılgej Aslan, projenin amacının Van’ı ve Kürt kültürünü yansıtmak olduğunu belirterek, şunları söyledi:

“Bu sokağı sanatla buluşturarak sanatsal bir dokunuş yapmak istedik. Umarım halkımız da bizi bu konuda destekler, bu değerlere sahip çıkar. Bu isimlerin tanıtılması ve tanınması için bu çalışmanın sahiplenilmesini umuyoruz.”

Sanat Sokağının Kültürel Potansiyeli

Aslan, Van’daki mevcut yapılaşmanın sanatsal projelere çok fazla alan tanımadığını ifade etti:

“İpekyolu sınırları içinde Sanat Sokağı, bu tür çalışmalara en uygun yer. Elbette Kültür Sokağı, Şemsiyeli Sokak gibi tematik alanlarımız var ama bu tarz duvar çizimlerini yapabileceğimiz çok fazla yer yok. Sanat Sokağı bizim için öncelikli. Zeminde büyük değişiklikler yapamamış olsak da, en azından görsel ve kültürel anlamda bir dokunuş gerçekleştirdik. Kentin diğer bölgelerine de benzer projeler uygulamak istiyoruz.”

Kürt Tarihinin Unutulmuş Değerleri

Projede özellikle, Kürt tarihinin arka planda kalmış ama önemli isimlerine yer verildi. Bu isimler arasında şunlar bulunuyor:

• Baba Tahir Hemedani: 11. yüzyılda İran Kürdistanı’nda yaşamış, “Kürtlerin Ömer Hayyam’ı” olarak anılan önemli bir edebiyatçı.

• Mesure Erdelani: İlk Kürt kadın edebiyatçılardan biri. 1805-1843 yılları arasında yaşamış, Kürtçe eserler bırakmış ancak günümüzde pek tanınmayan bir isim.

• Susi Ka Simu: 19. yüzyılda yaşamış, bilinen ilk Kürt kadın dengbêjlerden biri.

Aslan, çizilecek isimler belirlenirken pek çok öneri geldiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Şakiro, Ayşe Şan, Kayıt Xeyran gibi halk arasında tanınan isimler çokça önerildi. Ancak biz, bugüne kadar adı pek anılmamış, kamusal alanda temsili olmayan isimlere yer vermek istedik. Örneğin, Ahmet İrfan gibi isimlerin bu kentte hiçbir yerde adı geçmiyor. Bu çalışmayla onları görünür kılmak istiyoruz.”

Halktan Yoğun İlgi

Sanat Sokağı’ndaki çalışmalara halkın ilgisi oldukça yüksek. Aslan, özellikle İranlı turistlerin projeye yoğun ilgi gösterdiğini ifade etti:

“Gün içinde burada beklerken insanlar gelip kimlerin çizildiğini soruyor. Bilen de bilmeyen de ilgiyle takip ediyor. Halkın ciddi bir sahiplenme duygusu geliştirdiğini görüyoruz. Tamamlandığında bu ilginin daha da artacağını umuyoruz.”

Kıt İmkânlarla Büyük İş

İpekyolu Belediyesi’nin çok sınırlı imkânlarla çalıştığını belirten Aslan, sözlerini şöyle tamamladı:

“Ciddi bir borç yükü ve imkânsızlık içinde bu çalışmaları yürütüyoruz. Amacımız, Van’ı daha yaşanılabilir ve kültürel olarak daha zengin bir kent haline getirmek. Bu yüzden halkımızın bize destek olması ve yapılan bu çalışmalara sahip çıkması çok önemli.”

TFF, Amedspor’un formasındaki sponsor firma “Koma me bona we” (Grubumuz sizin için) logosunda yer alan Kürtçe yazı nedeniyle cezaya hükmetmişti. Ceza sonrası Van’a gelen takım oyuncuları, Kürtçe yazılı pankartlar eşliğinde kentte karşılandı.

TFF 1. Lig’in 8. haftasında Amedspor, Van Atatürk Şehir Stadyumu’nda Vanspor ile karşılaşacak. Maç saat 17.00’de başlayacak. Amedspor, ligde oynadığı 7 maçta 4 galibiyet, 1 beraberlik ve 2 mağlubiyet alarak 13 puanla 7. sırada yer alıyor. Vanspor ise 2 galibiyet, 3 beraberlik ve 2 mağlubiyetle 9 puanla 12. sırada bulunuyor.

Vanspor Başkanı Erol Temel, maç öncesinde barış ve kardeşlik mesajı vererek, “Puanın önemi yok, Amedspor bizim kardeşimizdir” ifadelerini kullandı.

Bölgede büyük heyecan uyandıran maç, Van ve Diyarbakır başta olmak üzere tüm Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da ilgiyle takip ediliyor. Tribünlerin tıklım tıklım dolması beklenirken, taraftarlar bu karşılaşmayı “bölge derbisi” olarak nitelendiriyor. Vanspor ve Amedspor’un rekabetinden ziyade dostluk mesajları ön plana çıkıyor.

Van Bölge Gazetesi’ne konuşan çok sayıda Vanlı futbolsever, maçın sonucundan ziyade dostluk havasının önemine vurgu yaptı. Taraftarlar, iki takımın da bölgenin temsilcisi olduğuna dikkat çekerek, “Kim kazanırsa fark etmez, dostluk kazansın” mesajı verdi.

Vanspor taraftarı Muhammed Kaya, duygularını şu sözlerle dile getirdi:

“Gönlümüz Vanspor’dan yana ama Amedspor da kazansa üzülmeyeceğiz. İkisi de bizim takımımız. Fark etmez, dostluk kazansın.”
Bir başka Vanspor taraftarı Neçirvan Duman ise, maçın skorundan çok atmosferine odaklandığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu maç tam anlamıyla bir dostluk maçı olacak. Skor tahminim 2-1 Amedspor kazanır ama önemli olan kardeşlik.”

Taraftarların bu yapıcı ve birleştirici yaklaşımı, karşılaşmanın gerilimden uzak, centilmence geçmesine yönelik beklentileri artırıyor.

“Verilen Ceza Geri Çekilsin”

Cezaya karşı çıkan Mehmet Altay, “Cezanın geri çekilmesi daha doğru olur bence. Amedspor bir bölge takımıdır. Önünün açılması lazım, bu tür cezalarla önünün kapatılmasını doğru bulmuyoruz” dedi.

Amedspor’ a yapılanları kompas olarak değerlendiren Miran Eker de, “Herkeste biliyor ki hiç kimse Amedspor’u kabul etmiyor. Fark ettiyseniz Amedspor maç başlamadan önce Selahattin Demirtaş şarkılarıyla başladığı için böyle oluyor. Bu bir kumpastır. Sadece Amedspor’a yönelik bir şey var; kabul etmiyorlar, kabullenemiyorlar bizi. Ama biz her zaman mücadele edeceğiz. Ceza tabi ki geri alınmalı ama alınmaz diye düşünüyorum. Çünkü Amedspor’a yapılan bir şey. Bunu kınıyoruz.”

Barış sürecinin yürütüldüğü bu aşamada böyle bir cezayı doğru bulmayan Sinan Yayla, “Aslında ben Amedspor’a verilen cezaya karşıyım. Ceza almaması lazım; çünkü Kürtçe’nin de bir dil olduğunu, artık okullarda seçmeli bir ders olarak veriliyor. Ceza verilmemesi gerekirdi. Bir süreç de yürütülüyor. Bence yanlış bir şey. Bu karardan bir an önce geri dönülmesi gerekir.”

Türkün, Kürdün kardeş olduğunu vurgulayan bir başka yurttaş ise şunları aktardı: “Bu bir spordur. Formasına Kürtçe yazar yazar. E ne var bunda yani. Kürt de onun kardeşi değil mi? Türkün kardeşi değil mi? Aynı cephede savaşmadılar mı? Ne var yani biz hepimiz kardeşiz. Verilen ceza mutlaka geri alınmalı, çünkü bir savaş olsa hepimiz beraberiz, canımızı seve seve veririz yani. Eğer bizde bu varsa bir Kürtçe kelime yazıldığı için ceza veriliyorsa ayıp ediyorlar. Kim cezayı vermişse tek kelime ayıp ediyorlar.”

Verilen cezanın geri alınmasının gerektiğini söyleyen Ömer salık, “Pazartesi Amedspor ile maçımız var. Şimdi Amedspor’un formasında yazılan Kürtçe bir slogan değil, kesinlikle bizim dilimize ait olan bir parça yazılmış oraya. Biz cezaya karşıyız. Şu anda zaten barış sürecindeyiz. Böyle şeylerin olmaması gerekiyor. Derhal Amedspor’a verilen bu cezanın kaldırılması gerekiyor.”

Kadın giyiminde kaban fiyatları 3 bin TL’den başlayıp 6 bin TL’ye, yünlü kabanlar ise 7 bin TL’ye kadar çıkıyor. Şişme montlar 1.500 TL’den başlarken, kadın botları 1.000–3.000 TL arasında değişiyor. Kazakların etiket fiyatı ise 500–1.800 TL aralığında.

Erkek reyonunda dolgulu şişme montlar 2–3 bin TL, kabanlar ise 5 bin TL’den başlıyor. Kısa botlar 1.300 TL, deri botlar 4 bin TL’ye kadar yükseliyor. Sweatshirtler 1.500 TL’ye, kazaklar ise 800 TL’den satışa sunuluyor. Çocuk ürünlerinde de tablo farklı değil. Çocuk montları 2 bin TL’den başlıyor, bot fiyatları ise 750–1.500 TL arasında değişiyor.

“BÜTÇE YOK KI ALAYIM, ESKİ MONTLARLA İDARE EDECEĞİZ”

Bu fiyatlara bakıldığında Van’da kışa hazırlık yapmak isteyen Mehmet Işık, artan fiyatlar ve daralan bütçeler nedeniyle elbise almakta zorlanıyor. Alışverişe çıkan Işık, geçim sıkıntısı nedeniyle kışlık alışveriş yapamadığını söylüyor: “Bütçe yok ki alayım. Eski montlarla idare edeceğiz. Alamazsam battaniyeyi kesip mont haline getirip giyeceğim. Paralar hep ihtiyaçlara gidiyor, garibanlarda para yok. Sadece ben değil, kimse alamıyor çünkü para yok.”

Işık, kışlık kıyafetleri ancak yazın, yazlık kıyafetleri de kışın alabildiğini dile getirerek, “Maalesef kışlık elbiseleri yazın alıyorum, yazlık elbiseleri de kışın alıyorum. O şekilde alabiliyorum” dedi.

“ÖNCELIĞIM KENDIMDEN ÖNCE AILEME ALMAK”

Alışveriş yapmak isteyen Melih Kızıltaş ise, mont ve ayakkabı alamadıklarını belirtiyor. “Geçen seneden kalan yamalı montlarla idare edeceğiz. Almak için 20 bin lira harcamam gerekecek. Herkes bütçesine göre alışveriş yapmak zorunda, maalesef durum bu” dedi.

Kızıltaş, kışlık hazırlıkları yavaş yavaş yaptıklarını ve kişi başı yaklaşık 10 bin lira ayırdıklarını söylüyor: “Benim işim ticaret, tabii bu bütçe beni de zorluyor. Ama sadece ben değil, birçok kişiyi zorluyor. Önceliğim kendimden önce aileme almak.”

Yürüyüşün ardından konuşan Rojin Kabaiş’in babası Nizamettin Kabaiş, soruşturmadaki ihmallere dikkat çekti. Baba Kabaiş, dosyada gizlilik kararı olmasına rağmen delillerin karartıldığını iddia ederek şunları söyledi:

“Katilin izi var ama katiller tutuklu değil. Bize ‘dosyanın selameti için gizlilik kararı var’ dediler. Bize göre öyle değil, kamera kayıtları silindi. İlk 3-4 ay normaldi ama bir yıl neden bekletildi? Üniversitenin çok ihmali var. Ne öğrenciler ne rektör konuşuyor. Rica ediyoruz, bunlar aydınlatılsın. Rojin geri gelmez ama biz nefes alacağız. İki ay önce iki erkeğe ait DNA bulunduğunu söylediler, o iki kişi Rojin’e zarar verdi.”