“Liste usulü” iddiası: Kamu alımı mı, siyasi dağıtım mı?

Milletvekili Bartin’in başvurularında yer alan en çarpıcı bölüm, AKP Hakkâri İl Başkanı Zeydin Kaya’ya atfedilen ifadeler. Basına yansıyan toplantı kayıtlarında, İŞKUR alımlarının parti teşkilatları eliyle belirlenen listeler üzerinden şekillendiği öne sürülüyor.

İddialara göre:

* Alım listeleri önceden hazırlanıyor
* Kamu görevlileri bu listelere göre yönlendiriliyor
* Liste paylaşılmaması halinde “gereğinin yapılacağı” yönünde baskı kuruluyor

Bu tablo, sadece bir usulsüzlük tartışması değil; kamu yönetiminde tarafsızlık ilkesinin doğrudan ihlali iddiasını gündeme getiriyor.


“Sıfır gelir” kriteri tartışması

Başvurularda dikkat çeken bir diğer başlık ise İŞKUR alımlarında kullanılan “sıfır gelir” kriteri.

İddialara göre bu kriter:

* Dezavantajlı kesimleri korumak yerine esnetiliyor
* Aynı hanede çalışan sayısı keyfi biçimde eleme gerekçesi yapılıyor
* Bazı kişiler bu kriterin dışında tutuluyor

Bu durum, eşitlik ve nesnellik ilkelerinin ihlal edildiği yönünde güçlü eleştirileri beraberinde getiriyor. Bartin, bu uygulamaların “sosyal devlet ilkesinin araçsallaştırılması” anlamına geldiğini savunuyor.

“Herkese iş” vaadi ne oldu?

Özellikle Şemdinli ve Esendere’de yoğunlaşan tartışmalar, iddiaların yerel düzeyde daha görünür hale geldiğini ortaya koyuyor.

Basından yansıyan iddialara göre:

* Önceden söz verilen isimler listelerde yer aldı
* Başvuran birçok kişi dışarıda bırakıldı
* “Herkese iş verilecek” söylemi karşılık bulmadı

Bu çelişki, kamu kaynaklarının dağıtımında öngörülebilirlik ve hukuki güvenlik ilkelerinin zedelendiği yönünde yorumlanıyor.

Seçimlere müdahale mi?

Dosyanın en kritik boyutlarından biri ise seçim güvenliği tartışması. Sızan kayıtlarda, bazı mülki idare amirlerinin seçim süreçlerine “taşımalı oy” gibi yöntemlerle etki ettiğine dair iddialar yer alıyor.

Üç bakanlığa ayrı ayrı sorular

Bartin’in soru önergeleri üç kritik kuruma yöneltildi:

Adalet Bakanlığı’na:
Akın Gürlek’e yöneltilen sorular, olası suç unsurlarına odaklanıyor. Soruşturma açılıp açılmadığı, delillerin değerlendirilip değerlendirilmediği ve kamu gücünün suistimali iddialarına ilişkin hukuki süreçler soruluyor.

İçişleri Bakanlığı’na:
Mustafa Çiftçi’ye yöneltilen sorular, mülki idare amirlerinin rolünü mercek altına alıyor. Kaymakamlıkların sürece müdahil olup olmadığı ve kamu görevlilerine baskı iddiaları araştırılıyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na:
Vedat Işıkhan’dan ise doğrudan İŞKUR süreçlerine ilişkin teknik ve idari açıklamalar talep ediliyor. Kura sisteminin işleyişi, kriterlerin uygulanması ve dış müdahale iddiaları sorgulanıyor.

Meclis araştırması talebi: “Yapısal sorun” vurgusu

Bartin, yalnızca soru önergeleriyle yetinmeyerek Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir araştırma komisyonu kurulmasını da talep etti. Gerekçede, yaşananların “münferit bir aksaklık değil, süreklilik arz eden yapısal bir sorun” olduğu vurgulandı.

İddialar ne söylüyor?

Ortaya konan tablo, üç temel kırılma hattına işaret ediyor:

Liyakat yerine siyasal sadakat iddiası, Tarafsızlık yerine hiyerarşi dışı baskı, Seçim süreçlerine dolaylı müdahale şüphesi

Henüz bu iddialar yargı kararıyla kesinleşmiş değil. Ancak çok sayıda beyan, kayıt ve siyasi başvurunun aynı noktada kesişmesi, konunun sıradan bir idari tartışmanın ötesine geçtiğini gösteriyor.

Sürücüler genellikle Van’dan çıkış yaptıktan sonra Elazığ, Malatya, Adana ve Afyon hattı üzerinden İzmir’e ulaşıyor. Yolculuğun uzun olması nedeniyle özellikle şehirler arası otobüs firmaları bu güzergahta molalı ve planlı seferler düzenliyor.

Uzmanlar, uzun mesafe yolculuklarında sürücülerin dinlenme aralıklarını ihmal etmemesi gerektiğini vurguluyor.

Sürücüler genellikle Van’dan Muradiye ve Patnos güzergâhını takip ederek Doğubayazıt’a ulaşıyor. Yolun bazı bölümlerinde dağlık ve virajlı yapının bulunması nedeniyle seyahat süresi zaman zaman uzayabiliyor.

Aylarca kapalı yol, tek bir yurttaşın omuzlarında

Görüntülerde, yurttaşın kar birikintisini kazma ve kürekle parça parça kazıdığı, ardından el arabasıyla taşıyarak yolu açmaya çalıştığı görülüyor. Modern iş makinelerinin ulaşamadığı ya da ulaştırılmadığı bir noktada, bir yurttaşın kendi gücüyle yolu açmaya çalışması, bölgedeki hizmet eksikliğini çarpıcı biçimde ortaya koyuyor. Aylarca kapalı kalan bir yolun, bireysel çabayla aşılmaya çalışılması, kamu hizmetlerinin sahadaki karşılığını tartışmaya açıyor.

Yurttaş, bulunduğu durumu şu sözlerle dile getirerek, “Burası Bahçesaray, burası Türkiye Cumhuriyeti. Allah nasip ederse ilçemizi Türkiye Cumhuriyeti’ne kavuşturacağım. 7 ay Allah’a bağlıyız. 5 ay Türkiye Cumhuriyeti’ne bağlıyız. Allah’tan reva mı bu?” diyerek tepki gösterdi.

“Yetkililer susunca, kürek konuşuyor”

Yol açmaya çalıştığı sırada kendisine yöneltilen sorulara verdiği yanıtlar, yaşanan çaresizliği daha da görünür kılıyor. Yurttaş, “Ne yapıyorsun dayı?” sorusuna, “Yolu açmaya çalışıyorum yiğen” diyerek,

sözlerini şöyle sürdürerek, “Dayı böyle yol mu açılır? Ya ne yapayım, yetkililer, siyasiler sessiz kalınca iş başa düştü. Ülkemize kavuşmayı düşünüyorum Allah nasip ederse. Halkımızı feraha kavuşturmayı düşünüyorum.” ifadelerini kullandı.

Bu ifadeler, yalnızca bireysel bir serzeniş değil; aylardır çözüm bekleyen bir ilçenin ortak sesi olarak yankılanıyor. Sessizliğin ve geciken müdahalenin yerini, yurttaşın kendi emeği almış durumda.

Çığ riski gerekçe, izolasyon gerçeği

Yetkililer tarafından yolun kapalı tutulmasına çığ riski gerekçe gösteriliyor. Ancak bu gerekçenin aylar boyunca sürmesi, Bahçesaray’ı fiilen izole bir bölgeye dönüştürüyor. Kış şartlarının ağır geçtiği bölgede riskin varlığı kabul edilse de, uzun süreli kapanmaların alternatif çözümlerle desteklenmemesi eleştiri konusu. İlçede yaşayan yurttaşlar; sağlık hizmetlerine erişim, acil durumlar ve temel ihtiyaçların karşılanmasında ciddi zorluklar yaşadıklarını dile getiriyor.

“Alternatif değil, daha büyük tehlike”

Yetkililerin önerdiği alternatif güzergâhın da çözüm olmadığı, yurttaşın sözleriyle net şekilde ortaya konuyor. Özellikle Hizan üzerinden sağlanan ulaşımın daha riskli olduğunu belirten yurttaş, “Geçenlerde AFAD yetkilileri buraya gelmişlerdi. Alternatif güzergâh olan Hizan-Bitlis yolundan gelmişlerdir. Yav dayı dedi sizin bu yol Hizan yolu Karabet yolundan milyon kat daha tehlikeli. Daha sıkıntılı yani çok mecbur kalmasak bu yolu kullanmıyoruz.” anlatımında bulundu.

Bu sözler, “alternatif” olarak sunulan güzergâhın sahadaki gerçeklikle örtüşmediğini ve yurttaşlar için yeni riskler doğurduğunu gözler önüne seriyor.

270 kilometrelik çile: Ulaşım değil, mücadele

Bahçesaray’ın il merkezine ulaşımındaki zorluklar da dikkat çekici boyutta. Yurttaş, “Ben size soruyorum. Bugün dünyanın neresinde, Türkiye’nin neresinde iline 270 kilometre uzaklıkta olan bir ilçe var, bunu bana söyler misiniz? Bunun izahı var mı? Bize kestirme ölüm yolu diye önümüze koydukları yol 270 kilometre Hizan yolu. Buradaki vatandaşın bütçesi yok, imkanı yok, hastası var gidemiyor.” yorumunu yaptı.

Bu ifadeler, yalnızca mesafenin uzunluğunu değil; ekonomik ve sosyal yükün de yurttaşın omuzlarına yıkıldığını ortaya koyuyor. Ulaşım, bir hizmet olmaktan çıkıp başlı başına bir mücadeleye dönüşmüş durumda.

“İzahı olmayanın mizahı olur”

Yurttaş, yaşanan tabloyu tek cümleyle özetleyerek, “İzahı olmayan şeylerin mizahı olur.” dedi.

Bu sözler, aslında bir mizah değil; derin bir çaresizliğin ve yıllardır çözülemeyen bir sorunun ironik ifadesi olarak öne çıkıyor.

2026’da değişmeyen tablo: Aynı sorun, aynı yalnızlık

Bahçesaray’da yaşanan bu olay, her yıl tekrar eden bir sorunun 2026’da da çözülemediğini gösteriyor. Çığ riski, coğrafi zorluklar ve ağır kış koşulları bilinen gerçekler olmasına rağmen, kalıcı çözümlerin üretilememesi dikkat çekiyor.

Emniyetteki işlemlerinin ardından şüphelilerin, gün içinde Küçükçekmece Adliyesi’ne sevk edilmeleri bekleniyor.

Konuya ilişkin yazılı bir açıklama yapan "Barikat İstanbul" taraftar grubu, gözaltı sürecinde üyelerine yönelik kötü muamele yapıldığını ve ters kelepçe dayatıldığını bildirdi.

Açıklamada, "Yoldaşlarımız karakolda ters kelepçeye zorlanmış ve baskı uygulanmıştır. Hiçbir güç bizi sevdamızdan uzaklaştıramayacak" ifadelerine yer verildi.

Olayla ilgili soruşturma devam ediyor

Emekli ve memur zammında son durum

Yılın ilk dört aylık enflasyon verilerine göre SSK ve Bağ-Kur emeklileri için zam oranı yüzde 14,64’e ulaştı. Aynı dönemde memur ve memur emeklilerinin artış oranı ise yüzde 10,51 olarak hesaplandı. Temmuz ayında uygulanacak kesin zam oranı, mayıs ve haziran enflasyon verilerinin açıklanmasının ardından 3 Temmuz 2026’da netleşecek.

Refah payı beklentisi karşılık bulmuyor

Açıklanan veriler sonrası vatandaşlar refah payı beklentisini gündeme getirirken, mevcut bilgilere göre temmuz ayında ek bir refah payı uygulamasının hayata geçirilmesi beklenmiyor. Zamların, açıklanan enflasyon oranları üzerinden doğrudan kök maaşlara yansıtılması öngörülüyor.

En düşük emekli maaşı için düzenleme hazırlığı

Mevcut uygulamada enflasyon artışı yalnızca kök maaşlara yansıtıldığı için, yaklaşık 20 bin TL seviyesindeki en düşük emekli aylığında otomatik bir artış oluşmuyor. Ancak Meclis’e sunulması planlanan yeni bir düzenleme ile en düşük emekli maaşının da enflasyon oranı kadar artırılması hedefleniyor.

TÜFE verileri belirleyici oldu

Nisan ayında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık bazda yüzde 4,18 artarken, yıllık enflasyon yüzde 32,37 seviyesinde gerçekleşti. Kira artış hesaplamalarında esas alınan 12 aylık TÜFE ortalaması ise yüzde 32,43 oldu. Bu doğrultuda, mayıs ayında kira sözleşmesi yenilenen kiracılara en fazla bu oran üzerinden zam yapılabilecek.

Geçen aya göre sınırlı düşüş

Nisan ayında kira artış tavanı yüzde 32,82 olarak uygulanmıştı. Mayıs ayı için belirlenen oran, önceki aya kıyasla kira artışında sınırlı bir gerilemeye işaret etti.

Son aylarda kademeli düşüş dikkat çekiyor

Son 6 aylık kira artış oranlarına bakıldığında düşüş eğilimi öne çıkıyor:

• Ekim 2025: yüzde 38,36
• Kasım 2025: yüzde 37,15
• Aralık 2025: yüzde 35,91
• Ocak 2026: yüzde 34,88
• Şubat 2026: yüzde 33,98
• Mart 2026: yüzde 33,39
• Nisan 2026: yüzde 32,82

Aylık artış yüzde 4,18 oldu

Verilere göre TÜFE, nisan ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 4,18 arttı. Yılbaşından bu yana artış yüzde 14,64 olarak hesaplanırken, yıllık enflasyon yüzde 32,37 seviyesine ulaştı. On iki aylık ortalamalara göre artış ise yüzde 32,43 olarak kaydedildi.

Konut harcamaları zirvede

Enflasyonda en yüksek artış konut grubunda görüldü. Yıllık bazda gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 34,55, ulaştırmada yüzde 35,06 artış yaşanırken; konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda artış yüzde 46,60’a çıktı.

Bu üç ana harcama grubunun yıllık enflasyona katkısı da dikkat çekti. Gıda ve alkolsüz içecekler 8,72 puan, ulaştırma 5,66 puan ve konut grubu 6,30 puanlık etki oluşturdu.

Aylık değişimlere bakıldığında ise gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 3,70, ulaştırmada yüzde 4,29 ve konut grubunda yüzde 7,99 artış gerçekleşti. Bu kalemlerin aylık enflasyona katkısı sırasıyla 0,95, 0,73 ve 0,90 puan oldu.

174 kalemin büyük çoğunluğunda artış

Endeks kapsamında yer alan 174 alt harcama kaleminden 147’sinde fiyat artışı görüldü. Buna karşılık 19 kalemde düşüş yaşanırken, 8 kalemde herhangi bir değişim olmadı.

Beklentilerin üzerinde gerçekleşti

Nisan ayı enflasyonu, piyasa beklentilerinin üzerinde geldi. İstanbul Ticaret Odası daha önce Toptan Eşya Fiyatları İndeksi’nin aylık yüzde 3,74, yıllık ise yüzde 36,83 arttığını açıklamıştı. Anadolu Ajansı verilerine göre ise ekonomistler TÜFE’nin aylık yüzde 2,50–3,60 aralığında, yıllık bazda ise yüzde 31,11 seviyesinde gerçekleşmesini öngörüyordu.

Kira artış oranı belli oldu

Açıklanan verilerle birlikte mayıs ayında uygulanacak kira zam oranı da netleşti. Buna göre konut ve iş yerlerinde kira artışı yüzde 32,43 olarak uygulanacak. Geçtiğimiz ay bu oran yüzde 32,82 seviyesindeydi.

Açıklamada, söz konusu kişilerin Ocak 2026’da Meşhed’de yaşanan sokak olayları sırasında “Mossad bağlantılı unsurlar” olarak şiddet eylemlerine katıldıkları ve bir güvenlik görevlisinin ölümünde rol oynadıkları iddia edildi.

İran İnsan Hakları kaynakları ise 25 yaşındaki Mehdi Resuli ile 21 yaşındaki Mohammadreza Miri’nin Pazar sabahı Meşhed’deki Vakilabad Cezaevi’nde idam edildiğini duyurdu. Aynı kaynaklara göre iki mahkûm daha önce siyasi içerikli bir dosya kapsamında idama mahkûm edilmişti.

Öte yandan İbrahim Devletabadi isimli bir kişinin de protestolara liderlik ettiği ve güvenlik güçlerinin ölümüne yol açan olaylarda sorumluluğu bulunduğu iddiasıyla idam edildiği bildirildi. İnsan hakları örgütleri, Devletabadi’nin iki çocuk babası olduğunu ve protestolar sırasında gözaltına alındığını aktardı.

Protestolar ekonomik krizle başladı

İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin hızla değer kaybetmesi ve ekonomik krizin derinleşmesiyle başladı. Tahran Büyük Çarşı esnafının öncülüğünde başlayan gösteriler kısa sürede ülke geneline yayıldı.

8 Ocak’ta başkent Tahran’da protestoların şiddetlenmesi üzerine yönetim, internet erişimini kısıtladı.

Can kaybı konusunda çelişkili veriler

Protestolarda hayatını kaybedenlere ilişkin farklı rakamlar açıklanıyor. ABD merkezli HRANA’ya göre olaylarda 5 bin 858 kişi hayatını kaybetti, 41 binden fazla kişi gözaltına alındı.

İran resmi kurumları ise daha düşük rakamlar paylaşıyor. Adli Tıp Kurumu, 21 Ocak’ta yaptığı açıklamada güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin yaşamını yitirdiğini bildirdi.

İdamlarda şeffaflık tartışması

İnsan hakları örgütlerine göre, Nisan 2026’da İran’da en az 26 kişi idam edildi. Ancak bu idamların yalnızca 15’i resmi kaynaklar tarafından duyuruldu.

Raporlarda bazı infazların ailelere haber verilmeden ve son görüş hakkı tanınmadan gerçekleştirildiği öne sürülüyor.

Ayrıca Tebriz’de 24 yaşındaki Henife Avendi adlı bir kadının da idam edildiği, kadının çocuk yaşta zorla evlendirildiği ve eşini öldürmek suçundan ceza aldığı ifade edildi.

Farklı eğitim seviyelerine kontenjan ayrıldı
Yayımlanan detaylara göre alımlar; ilköğretim, ortaöğretim, ön lisans ve lisans mezunlarını kapsıyor. Kontenjan dağılımında 653 kadro ilkokul/ortaokul/ilköğretim mezunlarına ayrılırken, 583 kadro ortaöğretim mezunlarına verildi. Ön lisans mezunları için 133, lisans mezunları için ise 225 kontenjan ayrıldığı belirtildi.

Başvurular e-Devlet üzerinden yapılacak
Adaylar tercihlerini 30 Nisan – 14 Mayıs 2026 tarihleri arasında e-Devlet sistemi üzerinden gerçekleştirebilecek. Başvurular, “2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Kapsamında İşe Yerleştirme Tercih İşlemleri” hizmeti aracılığıyla yapılacak ve adaylar en fazla 30 tercih hakkına sahip olacak. Süreç, 14 Mayıs saat 23.59 itibarıyla sona erecek.

Yerleştirme kura yöntemiyle yapılacak
Kadrolara yerleştirme işlemleri kura usulü ile gerçekleştirilecek. Ancak bu süreç yalnızca 2828 sayılı kanun kapsamında hak sahibi olduğu resmi olarak belirlenen adayları kapsayacak. Şartları taşımadığı halde tercih yapan adayların yerleştirilmiş olsalar bile atamaları yapılmayacak.

Geniş meslek yelpazesi sunuluyor
Alımlar kapsamında memur, mühendis, öğretmen, sosyolog gibi birçok farklı unvanda kadro açıldı. Yetkililer, adayların tercih yapmadan önce kılavuzda yer alan öğrenim şartlarını, nitelik kodlarını ve özel koşulları dikkatlice incelemeleri gerektiğini vurguladı.

Lider Galatasaray, sezonun kalan bölümünde Antalyaspor ile karşı karşıya gelecek, ardından son haftada Kasımpaşadeplasmanına çıkacak. Fenerbahçe ise kritik süreçte Konyaspor deplasmanında sahne alacak, sezonu ise sahasında Eyüpspor karşısında tamamlayacak.

Şampiyonluk yarışının yanı sıra Avrupa kupaları ve ligde kalma mücadelesi de son haftalara girilirken büyük önem taşıyor. Mevcut tabloya göre zirve yarışında Galatasaray avantajını korurken, Fenerbahçe’nin puan kaybına tahammülü bulunmuyor.

32. hafta itibarıyla Süper Lig puan durumu şu şekilde:

1. Galatasaray – 74 puan
2. Fenerbahçe – 70 puan
3. Trabzonspor – 66 puan
4. Beşiktaş – 59 puan
5. Göztepe – 52 puan
6. Başakşehir – 51 puan
7. Samsunspor – 48 puan
8. Çaykur Rizespor – 40 puan
9. Konyaspor – 40 puan
10. Kocaelispor – 37 puan
11. Gaziantep FK – 37 puan
12. Alanyaspor – 34 puan
13. Kasımpaşa – 32 puan
14. Eyüpspor – 29 puan
15. Antalyaspor – 29 puan
16. Gençlerbirliği – 28 puan
17. Kayserispor – 27 puan
18. Fatih Karagümrük – 24 puan

Trump ayrıca, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun affına ilişkin talebini yineledi. Yolsuzluk ve rüşvetten yargılanan İsrailli liderin "savaş yerine saçmalıklara odaklanmak zorunda kalmaması" gerektiğini savunan Trump, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a baskı oluşturulması gerektiğini savunarak, "Cumhurbaşkanınıza söyleyin Bibi'yi (Netanyahu) affetsin. O bir savaş dönemi başbakanı. Ben ve Bibi olmasaydık İsrail olmazdı" ifadelerini kullandı.

Gaziantep Valiliği, fırtınadan etkilenen Şehitkamil, Şahinbey ve Nizip ilçelerinde tüm eğitim kurumlarında 4 Mayıs 2026 Pazartesi günü eğitime 1 gün ara verildiğini duyurdu. Kararın, hasar gören okullarda inceleme yapılması ve vatandaşların güvenliği için alındığı belirtildi.

Kabine’de alınacak kararla bayram tatilinin 9 güne uzatılıp uzatılmayacağı netleşecek. Toplantı sonrası alınan kararların Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından kamuoyuna açıklanması bekleniyor.

Açılış ve Söyleşi Programı
Sergi kapsamında saat 12.30’da Doç. Dr. Selda Tuncer ile Dışişleri Bakanlığı Van Temsilcisi Büyükelçi Emre Zeki Karagöl’ün katılımıyla bir söyleşi düzenlenecek. Serginin resmi açılışı ise saat 14.00’te gerçekleştirilecek. Etkinlik, 9–24 Mayıs 2026 tarihleri arasında ziyarete açık olacak.

Sınırda Görünmeyen Hayatlar Anlatılıyor
Proje, Türkiye-İran sınır hattında yer alan Van’daki göç yollarını, mezarlıkları ve sınırın sessiz tanıklarını odağına alıyor. 2024 yılında yapılan saha çalışmasına dayanan sergi, çoğu zaman görünmez kalan hikâyeleri fotoğraf aracılığıyla görünür hale getiriyor.

Fotoğraf ve İllüstrasyon Bir Arada
Fotoğrafları Doğukan Tatar tarafından çekilen serginin küratörlüğünü Berfin Hanalp üstleniyor. Sergide ayrıca “Göçün Cinsiyeti: Sitayeş’in Hikâyesi” adlı illüstrasyon çalışması da yer alıyor. Afganistan’dan Türkiye’ye göç eden bir kadının zorlu yolculuğunu konu alan eser, göçün kadınlar üzerindeki etkisine dikkat çekiyor.

Hafıza, Tanıklık ve Sınır Üzerine Bir Davet
“Sınır Hafızası” sergisi, izleyiciyi yalnızca bir sanat etkinliğine değil; aynı zamanda hafıza, temsil ve tanıklık kavramları üzerine düşünmeye davet ediyor. Fotoğraf, illüstrasyon ve araştırmayı bir araya getiren sergi, sınır coğrafyasını bir geçiş noktası olmanın ötesinde, hafızanın şekillendiği bir alan olarak ele alıyor.

“ Sınır Hafızası Projesi, CultureCIVIC: Kültür Sanat Destek Programı kapsamında Avrupa Birliği tarafından desteklenmektedir. “

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından paylaşılan veriler ışığında, yılın ilk çeyreğinde biriken enflasyon farkı netleşmiş olsa da bu artışın emeklinin alım gücünü korumaya yetmeyeceği endişesi hakim. Mart ayı sonu itibarıyla ortaya çıkan yüzde onluk kesinleşmiş artış oranı, halihazırda yüksek seyreden yaşam maliyetleri karşısında yalnızca sembolik bir düzeltme olarak görülüyor. Ekonomi kurmaylarının üzerinde çalıştığı yeni modellemelerin, emekli maaş sisteminde köklü bir değişim sinyali taşıdığı ve bu durumun önümüzdeki süreçte maaş hesaplamalarında daha sıkı bir disiplin getireceği kulislerde yüksek sesle konuşulmaya başlandı.

Ekonomi Yönetiminde Bütçe Disiplini Ve Tasarruf Ön Plana Çıkıyor

Hükümetin ekonomi programı kapsamında yürüttüğü mali disiplin politikaları, sosyal yardımlar ve emekli ödemeleri üzerinde belirleyici bir baskı oluşturmaya devam ediyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş tarafından dile getirilen değerlendirmeler, bütçe imkanlarının mevcut sınırlarını zorladığını ve bu nedenle Temmuz ayında yasal zorunluluk olan enflasyon farkı haricinde bir dokunuş yapılmasının oldukça güç olduğunu gösteriyor. Küresel ölçekte yaşanan jeopolitik gerilimlerin enerji maliyetleri üzerindeki etkisi, hazinenin üzerindeki yükü artırırken, bu durumun doğrudan emekli refah payı tartışmalarını gölgelediği ifade ediliyor.

Ankara kulislerinde yayılan iddialara göre, daha önce gündeme gelen ek refah payı ve seyyanen artış senaryoları, orta vadeli programın hedefleriyle çelişmesi nedeniyle ileri bir tarihe ertelenmiş durumda. Mevcut ekonomik konjonktürde önceliğin fiyat istikrarını sağlamak ve enflasyonu dizginlemek olduğu vurgulanırken, büyük ölçekli maaş artışlarının bu hedefe zarar verebileceği endişesi taşınıyor. Bu yaklaşım, Temmuz ayında beklenen o büyük müjdenin yerini, yalnızca resmi rakamların getirdiği sınırlı bir güncellemeye bırakacağına dair görüşleri pekiştiriyor.

En Düşük Emekli Aylığı Uygulamasında Strateji Değişikliği Kapıda

Son yıllarda uygulanan ve en düşük emekli maaşını belirli bir sınırda tutmayı amaçlayan sistemin geleceği de büyük bir tartışma konusu haline geldi. Mevcut düzenlemede taban fiyat uygulamasıyla desteklenen milyonlarca emekli için, gelecekte farklı bir modelin benimsenebileceği belirtiliyor. Yeni planlamalar doğrultusunda, en düşük maaş uygulamasının kademeli olarak sosyal yardım mekanizmalarına devredilmesi ve sadece gerçek anlamda ihtiyaç sahibi olan kesimlerin bu destekten faydalanması yönünde bir eğilim olduğu sızan bilgiler arasında yer alıyor.

Bu stratejik değişim, kök maaşları düşük kalan emeklilerin Temmuz ayından sonra da benzer gelir seviyelerinde kalması riskini beraberinde getiriyor. Eğer iddia edilen bu yapısal değişiklik hayata geçirilirse, milyonlarca vatandaşın aylık geliri yirmi bin lira sınırında takılı kalabilir ve bu durum geniş kitleler arasında ciddi bir ekonomik daralma hissi yaratabilir. Uzmanlar, seçim sonrası dönemin getirdiği rahatlıkla birlikte bu tür yapısal reformların daha cesurca uygulanabileceğine dikkat çekerek, emeklilerin bu yeni sürece hazırlıklı olması gerektiğini hatırlatıyor.

Küresel Belirsizlikler Ve Savaş Maliyetleri Zam Kararlarını Etkiliyor

Dünya genelinde tırmanan askeri gerilimler ve bunun enerji piyasaları üzerindeki doğrudan yansımaları, Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomilerin maliyet hesaplarını baştan aşağı değiştiriyor. Petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların tetiklediği genel fiyat artışları, devlet harcamalarında öngörülmeyen bir artışa neden olurken, bu durum emeklilere ayrılacak payın kısıtlanmasına yol açıyor. İsa Karakaş’ın vurguladığı üzere, savaşın getirdiği belirsizlik ortamı sadece dış ticareti değil, aynı zamanda iç piyasadaki maaş politikalarını da doğrudan doğruya kısıtlayan en önemli dışsal faktör olarak öne çıkıyor.

Enerji ithalatı yapan bir ülke konumunda olunması, döviz talebini ve enflasyonist baskıyı diri tuttuğu için, kamu maliyesinde yapılacak her türlü ek harcamanın hassas bir teraziyle tartılmasına neden oluyor. Ekonomi yönetimi, geniş kitleleri kapsayan bir maaş iyileştirmesinin piyasadaki likiditeyi artırarak enflasyonu tekrar alevlendirmesinden çekiniyor. Dolayısıyla, Nisan ayına ait verilerin açıklanacağı Mayıs başındaki duyuru, sadece rakamsal bir büyüklüğü değil, aynı zamanda devletin bu maliyet baskısı karşısındaki duruşunu da simgeleyecek.

Maaşlarda Köklü Çözüm Ve İntibak Yasası İçin 2027 Hedefi

Emeklilerin yıllardır beklediği intibak düzenlemesi ve milli gelir artışından alınan payın maaşlara tam olarak yansıtılması gibi köklü çözümler için ufukta yakın bir tarih görünmüyor. Mevcut sistemin çarpıklıklarını giderecek ve emekliler arasındaki maaş uçurumunu kapatacak olan yasal reformların, ekonomik istikrarın tamamen sağlandığı bir döneme bırakıldığı anlaşılıyor. Ankara'daki genel kanı, bu tür büyük çaplı ve yüksek maliyetli iyileştirmelerin ancak 2027 yılından itibaren gerçek anlamda masaya yatırılabileceği yönünde şekilleniyor.

Sistemsel dönüşümün gecikmesi, emekli kesimin enflasyon karşısındaki direncinin daha da azalmasına neden olurken, çözüm önerilerinin uzun vadeli projelere hapsedilmesi hayal kırıklığını artırıyor. Temmuz ayındaki güncelleme sadece geçici bir nefes alma imkanı sunsa da, yapısal sorunların çözümü için daha radikal adımların atılması gerektiği tüm taraflarca kabul ediliyor. Ancak mevcut şartlar altında, emeklilerin daha iyi bir yaşam standardı için en az birkaç yıl daha sabretmesi gerekeceği gerçeği, güncelliğini koruyan en acı haber olarak gündemdeki yerini koruyor.

Bakan İbrahim Yumaklı, sosyal medya platformları üzerinden kamuoyuyla paylaştığı müjdeli haberde, üretimin ve üreticinin her zaman yanında olduklarını vurguladı. Modern altyapı çalışmalarının ve teknolojik dönüşümün, Türkiye'nin tarımsal üretim potansiyelini zirveye taşıyacağını belirten Yumaklı, bereketli bir gelecek inşa etmek adına bu tür finansal desteklerin kritik bir rol oynadığını ifade etti. Yatırımların sadece miktar olarak değil, nitelik olarak da sektöre büyük bir ivme kazandırması bekleniyor.

Tarımsal Üretimde Teknolojik Dönüşüm Ve Makine Parkları

Açıklanan destek paketinin en önemli ayaklarından birini, tarımsal işletmelerin teknik kapasitesini artıracak olan makine parkları oluşturuyor. Çiftçilerin daha verimli çalışabilmesi ve iş gücü maliyetlerini minimize edebilmesi için modern ekipmanlarla donatılmış parkların kurulması teşvik ediliyor. Bu sayede, geleneksel yöntemlerin yerini alan ileri teknoloji odaklı üretim modelleri, hasat sonrası kayıpları azaltarak toplam verimliliği doğrudan etkileyecek.

Yeni nesil tarım makinelerinin sisteme dahil edilmesiyle birlikte, toprağın daha sağlıklı işlenmesi ve kaynakların daha verimli kullanılması öngörülüyor. Proje kapsamında onaylanan başvuruların büyük bir bölümü, bu teknolojik yenilenme sürecine odaklanarak sürdürülebilir bir tarım ekosistemi oluşturmayı amaçlıyor. Bu yatırımlar sayesinde Türk tarımı, küresel pazarlarda daha dayanıklı ve rekabetçi bir yapıya bürünerek dış ticaret hacmine olumlu katkılar sunacak.

Hayvancılık Sektöründe Yüksek Katma Değerli Yatırımlar

Hibe desteği kapsamına alınan projeler arasında hayvancılık sektörü de geniş bir yer tutuyor. Özellikle et, süt, yumurta ve kanatlı eti üretimi alanında faaliyet gösteren işletmelere yönelik sağlanan bu fonlar, gıda güvenliğinin sağlanması açısından hayati önem taşıyor. İşletmelerin hijyen standartlarını yükseltmesi, hayvan refahını artırması ve üretim kapasitelerini modernize etmesi için sağlanan bu finansal kaynak, yerli üretimin güvence altına alınmasını sağlıyor.

Ülke genelinde hayvancılık faaliyetlerinin profesyonelleşmesi, tüketicilerin daha kaliteli ve uygun fiyatlı protein kaynaklarına erişimini kolaylaştıracak. Bakanlık, bu alandaki projelerin titizlikle seçildiğini ve sadece mevcut kapasiteyi artıran değil, aynı zamanda işleme süreçlerinde modernizasyon vaat eden girişimlerin desteklendiğini belirtiyor. Sektöre aktarılan bu kaynaklar, kırsal bölgelerdeki istihdamın korunmasına ve bölgesel kalkınma farklarının azaltılmasına da zemin hazırlıyor.

Ekonomiye Kazandırılacak Dev Yatırım Hacmi

Bakan Yumaklı tarafından detayları paylaşılan verilere göre, toplamda iki yüz on sekiz farklı proje bu devasa hibe desteğinden yararlanma şansı buldu. Verilecek olan iki buçuk milyar liralık nakdi desteğin, projelerin hayata geçmesiyle birlikte toplamda dört milyar liralık bir ekonomik hacim yaratması bekleniyor. Yatırımcıların kendi öz kaynaklarını da sürece dahil etmesiyle oluşan bu büyük bütçe, ülke ekonomisi için ciddi bir katma değer ve can simidi niteliği taşıyor.

Bu devasa yatırım hamlesi, sadece tarım sektörüyle sınırlı kalmayıp, makine imalatından inşaata kadar pek çok yan sektörü de hareketlendirecek bir potansiyele sahip. Projelerin her birinin yerel düzeyde yaratacağı ekonomik döngü, Türkiye’nin genel büyüme rakamlarına pozitif bir ivme kazandıracak. Bakanlık, bu yatırımların kısa sürede tamamlanarak faaliyete geçmesi için tüm süreci yakından takip edeceğini ve üreticilere rehberlik etmeye devam edeceğini bildiriyor.

Geleceğin Tarım Vizyonu Ve Bereketin Yüzyılı Hedefi

Türkiye’nin tarım vizyonu doğrultusunda atılan bu adımlar, uzun vadeli bir kalkınma stratejisinin parçası olarak değerlendiriliyor. Tarımsal üretimde kendine yetebilen ve ihracat potansiyeli yüksek bir ülke olma hedefiyle yürütülen IPARD programları, kırsal alanlardaki yaşam kalitesini artırmayı da hedefliyor. Kırsal kalkınma yatırımlarının artmasıyla birlikte, genç nüfusun tarıma yönlendirilmesi ve tarımsal girişimciliğin bir kariyer yolu olarak cazip hale getirilmesi planlanıyor.

Bakan Yumaklı, bu projelerin hayata geçmesinin milletimize ve tüm üreticilere hayırlı olması temennisinde bulunurken, tarımda dijitalleşme ve çevre dostu üretim yöntemlerinin öncelikli olmaya devam edeceğini vurguladı. "Bereketin Yüzyılı" sloganıyla yürütülen bu çalışmaların, Türkiye'nin gıda arz güvenliğini sarsılmaz bir temele oturtması hedefleniyor. Devletin sağladığı bu güçlü destekler, üreticinin üzerindeki mali yükü hafifleterek geleceğe daha umutla bakmalarına imkan tanıyor.

Sektör temsilcileri ve ekonomi analistleri, mevcut tablonun sadece geçici bir maliyet artışından ibaret olmadığını, aksine havacılık ekosisteminin temellerini sarsan yapısal bir krize dönüştüğünü vurguluyor. Jet yakıtının varil fiyatlarındaki sert sıçramalar, şirketlerin bütçe planlamalarını altüst ederken, milyarlarca dolarlık ek gider kalemlerinin ortaya çıkmasına neden oluyor. Bu durum, finansal yapısı zaten hassas olan pek çok havayolunun nakit akışını yönetemez hale gelmesine ve radikal kararlar almak zorunda kalmasına yol açıyor.

Bilet Fiyatlarındaki Kesintisiz Zam Dalgası Yolcuları Zorluyor

Nisan ayının sonundan itibaren uluslararası piyasalarda jet yakıtı fiyatlarının varil başına 195 dolar bandına yerleşmesi, havacılık dünyasında adeta bir domino etkisini tetikledi. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri merkezli uçuşlarda galon fiyatlarının psikolojik sınır olan 5 doları aşması ve ton başına maliyetlerin 1500 doları geride bırakması, operasyonel sürdürülebilirliği imkansız hale getirdi. Bu yüksek maliyetli tabloya daha fazla dayanamayan düşük maliyetli taşımacılık devlerinden Spirit Airlines, beklenen iflas başvurusunu gerçekleştirerek sektördeki ilk büyük çöküşün sembolü haline geldi.

Spirit Airlines tarafından ilan edilen bu mali başarısızlık, sektördeki diğer oyuncular için de ciddi bir uyarı fişeği niteliği taşıyor. Yakıt harcamalarının toplam giderler içerisindeki payının hızla artması, şirketlerin borç yükümlülüklerini yerine getirmesini zorlaştırırken, yatırımcıların sektöre olan güvenini de sarsıyor. Birçok havayolu firması, benzer bir akıbete uğramamak adına filosundaki uçak sayısını azaltma veya daha az karlı olan rotalardan çekilme gibi savunma stratejilerini devreye sokmak zorunda kalıyor.

Dev Havayolu Şirketlerinin Finansal Beklentileri Karamsarlaşıyor

Artan yakıt faturalarını karşılamakta zorlanan havayolu işletmeleri, çareyi bilet fiyatlarını yukarı çekmekte buluyor. Jeopolitik gerilimlerin ve özellikle Orta Doğu merkezli çatışmaların enerji arzı üzerindeki baskısı, uçuş maliyetlerine doğrudan yansırken, şirketlerin son birkaç ay içerisinde beş kez üst üste fiyat revizyonuna gittiği görülüyor. Yolcular, her geçen gün daha pahalıya uçmak zorunda kalırken, bu durumun seyahat alışkanlıklarını kökten değiştirebileceğinden endişe ediliyor.

Şu an için yolcu talebi her ne kadar belirli bir direnç gösterse de, uzmanlar bu talebin ne kadar süre boyunca yüksek fiyatları sübvanse edebileceği konusunda çekinceli konuşuyor. İsteğe bağlı seyahatlerin azalması ihtimali, şirketlerin gelir kalemlerini doğrudan tehdit ederken, Southwest ve Avelo gibi devlerin yöneticileri tüketici toleransının sınırlarına gelindiğine dair sinyaller veriyor. Bilet fiyatlarındaki bu durdurulamaz artış, yakın gelecekte hava ulaşımının yeniden lüks bir hizmet haline gelmesi riskini de beraberinde getiriyor.

Sektör Temsilcilerinden Federal Destek Ve Kurtarma Talebi

Krizden sadece küçük ve düşük maliyetli şirketler değil, küresel ölçekte hizmet veren dev isimler de payını alıyor. American Airlines ve United Airlines gibi havacılık sektörünün amiral gemileri, 2026 yılı için yayınladıkları gelir tahminlerini aşağı yönlü revize ederek piyasaları uyardı. Sadece yakıt giderlerinde beklenen 4 milyar dolarlık ek artış, dev şirketlerin genişleme planlarını rafa kaldırmasına ve tamamen defansif bir mali yönetim anlayışına geçmesine neden oldu.

Gelecek dönemde beklenen potansiyel zararlar, şirketlerin teknolojik yatırımlarını ve filo yenileme projelerini de yavaşlatıyor. Büyüme hedeflerinden vazgeçen havayolu devleri, operasyonel verimliliği artırmak ve nakit rezervlerini korumak için personel alımlarını durdurma veya yan hizmetlerde kesintiye gitme yollarını deniyor. Sektör genelinde hakim olan bu karamsar hava, havacılık endüstrisinin önümüzdeki yıllarda çok daha kompakt ve maliyet odaklı bir yapıya bürüneceğine işaret ediyor.

Finansal Darboğaz Küçük Ölçekli İşletmeleri Tehdit Ediyor

Havacılık sektöründeki bu finansal darboğaz, şirketlerin kendi imkanlarıyla aşamayacağı bir boyuta ulaşmış durumda. Özellikle bilet artışlarını yolcularına yansıtamayan daha küçük ölçekli havayolları, mali dayanıklılıklarını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya olduklarını belirtiyor. Sektör paydaşları, bu türbülanslı dönemi en az hasarla atlatabilmek adına yaklaşık 2,5 milyar dolarlık devasa bir federal destek paketinin acilen devreye alınması için yetkililere çağrıda bulunuyor.

Talep edilen bu mali yardımlar, sadece şirketlerin ayakta kalmasını sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda binlerce istihdamın korunması ve ulaşım ağının sürekliliği için de kritik bir öneme sahip olacak. Ancak ekonomi otoriteleri, bu tür desteklerin piyasa rekabeti üzerindeki etkilerini ve uzun vadeli sonuçlarını tartışmaya devam ediyor. Havacılık dünyası, bir yandan artan fiyatlarla yolcu memnuniyetini sağlamaya çalışırken diğer yandan devlet desteği ile finansal fırtınadan kurtulmanın yollarını arıyor.

Resimli Sevgililer Günü mesajları, sosyal medyada hikâye ve gönderi olarak paylaşılabiliyor. Hediye notları ise çiçeklerle veya küçük hediyelerle desteklenerek sevgiyi somutlaştırıyor. Çiftler, mesaj ve notlarıyla karşı tarafı mutlu ederken, aynı zamanda ilişkilerini güçlendirme fırsatı buluyor.

Sevgililer Günü 2026, romantik jestlerin, anlamlı mesajların ve küçük sürprizlerin ön plana çıkacağı bir gün olarak öne çıkıyor. İster kısa, ister uzun, ister duygusal, ister eğlenceli olsun; her mesaj ve hediye, sevginin ifadesi olarak çiftlerin kalplerine dokunuyor.

Ancak bu durum, özellikle çocukları dışarıda oynayan ailelerde tedirginlik yarattı. Son günlerde yerleşim yerlerinde daha sık yaban hayvanı görülmeye başlandığını belirten TOKİ sakinleri, bunun kendilerini endişelendirdiğini ifade etti. Çocuklarının akşam saatlerinde dışarı çıkmasına artık daha dikkat ettiklerini söyleyen aileler, tilkinin saldırganlık göstermese bile temkinli olmak gerektiğini dile getirdi.

Mahalle halkı, çöp alanlarının açık bırakılmasının yaban hayvanlarını mahalle içine çektiğini belirterek yetkililerden düzenleme yapılmasını istedi. Ayrıca çevredeki boş arazilerde sık sık hayvan görüldüğünü söyleyen sakinler, güvenlik kameralarının artırılması ve bilgilendirici uyarı tabelalarının yerleştirilmesini talep etti.

Demirtaş’ın avukatı Mahsuni Karaman, 8 Ekim tarihinin müvekkilinin yargı süreci açısından kritik olduğunu belirterek, hükümetin itiraz etmemesi halinde kararın kesinleşeceğini ve bunun da tahliye için bağlayıcı olacağını açıkladı.

Van halkı ise Demirtaş’ın tahliye edilmesi gerektiğini düşünüyor. Mikrofon uzattığımız vatandaşların çoğu, Demirtaş’ın haksız yere tutuklu bulunduğunu ve serbest kalmasının toplumda barış ve diyalog ortamına katkı sağlayacağını ifade etti. Bazı vatandaşlar, olası bir tahliyenin çözüm sürecine olumlu yansıyacağını söylerken, “Barış sürecine tam anlamıyla güvenmek istiyoruz.” dedi.

Van’da mikrofon uzattığımız Selim Dağer isimli yurttaş, Selahattin Demirtaş’ın suçsuz yere cezaevinde bulunduğunu ve Demirtaş serbest bırakılmadığı sürece barış sürecine bir anlamının olmadığını söyledi. Demirtaş’ın Kürt halkı için önemli bir isim olduğuna dikkat çeken Dağer, “Demirtaş halkın iradesini temsil ediyor. Onsuz bir barış olmaz.” dedi.

Kamil Başar isimli yurttaş ise hem Demirtaş’ın hem de tüm siyasi tutukluların özgürlüğüne kavuşması gerektiğinin altını çizdi: “Ekrem İmamoğlu’nun, Demirtaş’ın içerde olması hukuka aykırı bir durumdur. Bütün siyasi tutukluların serbest bırakılması gerekiyor.” diye konuştu.

Mehmet Zeki Baran ise dört gözle çarşamba gününü beklediklerini söyleyerek, sadece Kürtler için değil diğer halklar için de Selahattin Demirtaş’ın bir umut olduğunu belirtti: “Bizim gözümüz yarın da. Selahattin Demirtaş, Kürt halkının iradesidir, barışın sesidir. Demirtaş’ın özgürlüğü hem Kürt halkı hem de Türkiye’deki diğer halklar için önemi büyüktür. Derhal serbest bırakılmalı.”

Ressam Abdullah Babat’ın tutuklandığı o güne dair söylediği sözler şöyle başlıyor: “Türkçe bilmediğime inanmadılar. Kendimi savunamadığım için ömrümün en güzel yıllarını demir parmaklıklar ardında geçirdim.”

“Türkçe bilmediğim için tutuklandım”

Gazetemize konuşan Babat, 90’lı yılları ve yaşadıklarını şöyle anlatıyor: “90’lar çok kötüydü. Aklınıza en kötü işkenceleri getirin. İşte o işkenceler uygulanırdı. O dönemlerde askerler sizin için bir tutanak tutarlardı ve artık senin fikirlerinin, yaptığın savunmaların hiçbir anlamı yoktu. Yalnızca o tutanaklar baz alınırdı. İlk tutuklandığım dönem 3-4 defa mahkemeye çıktım. Hiç birinde ifade veremedim. Onlara Türkçe bilmediğimi ve kendimi Kürtçe ifade etmeme izin vermelerini söyledim. Tutanaklarda lise mezunu olduğumun yazdığını, mahkemeyi ‘Türkçe bilmiyorum’ diyerek kandırmaya çalıştığımı söylediler. Bizim köyümüzde okul bile yok! Hangi liseden mezun olmuşum mesela? Ama onlar, ısrarla Türkçe konuşmayışımı mahkemeye karşı bir tavır ve siyasi bir eylem olarak değerlendirdiklerini söylüyorlardı.”

Babat, tutuklanmadan önceki gençlik yıllarında daha çok dini eğitim aldığını, okula ve Türkçe diline dair bir eğitimi olmadığını söylüyor. O dönem Türkçe’yi anladığı ama kendini ifade edecek şekilde konuşamadığını ifade eden Babat, hapishanede kitap okuyarak türkçesini geliştirdiğini söylüyor.

Daldan düşen bir yaprak: Bir yaşamın özlemi

Babat, dışarıdaki hayata duyduğu özlemi, bir anısıyla dile getiriyor: “Mehmet diye bir arkadaşım vardı. Sürekli yazılar yazardı. Ankara’da Türk Dili ve Edebiyatı okurken tutuklanmış, okulu yarım kalmıştı. Bir gün muayene olmak için hastaneye gittim. İki yanımda iki asker uzun bir yoldan ve bahçeden geçtik. Bahçedeki bir ağacın altından geçerken, bir yaprak yüzüme dokunarak ayağımın önüne düştü. O an, çok kısa bir an kendimi köyümde ağaçların altında geziyorum gibi hissettim. Çok gerçek bir histi. Bitmesini hiç istemedim. Hastane dönüşü Mehmet hızlıca yanıma yanaştı ve dışarıda neler gördüğümü sordu. Yazı yazmak için sorduğunu anladım. O’na köyümde gibi hissettiğim o küçük anı anlattım. Sonra yazdı onu Mehmet, çok ta güzel yazmıştı.”

Arkadaşı Mehmet ile olan bu anısını anlatan Babat, “Tahliye sonrası ne kadar ulaşmaya çalışsam da Mehmet’ten haber alamadım” diyor ve bunu söylerken gözyaşlarına hakim olamıyor. Cezaevinin zorlu koşullarına bir de askerlerin baskısının eklendiğini belirten Babat, o günlerde kendini savunmak için askerlere kurduğu bir cümleyi bugün tekrar ediyor: “Allah bizi Kürt olarak yarattı. Suçumuz ne?”

“İnsan, onurunu özgürlüğe tercih eder mi?”

Babat, bu cümlenin ardından konuşmasına şöyle devam etti: “Bana çoğu zaman ‘Böyle bir hayat yaşadığına pişman mısın?’ diye soruyorlar. Ben pişman olacağım bir suç işlemedim ki! Biz sadece yaşadığımız ülkede ‘eşitlik istedik. Hayattaki tek gayem buydu. Şimdi yine bu hayata gelsem, aynı yoldan yürümeyi seçerim. İnsan, onurunu özgürlüğe tercih eder mi?”

Babat, cezaevindeki tutsaklığının 30 yılını okuyarak ve resim yaparak geçirmiş. Okumayı, ‘hayatı sağlıklı bir akılla geçirmenin tek yolu’ olarak nitelendiren Babat, ruhunu doyurmak için ise resim yapmaya başlamış. Ressam Bob Ross’un, bir zamanlar TRT’de yayınlanan programını kaçırmadığını söyleyen Babat, bu sayede kendini resimde geliştirdiğini söylüyor. Şimdilerde Tuşba Belediyesi’ne bağlı Aryen Sanat Atölyesi’nde resim ve sergi çalışmaları ile yeni normaline alışmaya çalışıyor.

Geçtiğimiz günlerde, Erciş, Gürpınar ve Hakkari’de yaşananlar da bunun en somut örnekleri arasında yer alıyor. Gelinen noktada, hukukun yerine ‘gücün’ sözü geçiyor, adaletin yerine intikam alınıyor, barışın yerini silahlar dolduruyor.

Tüm bu yaşananlar, Van sokaklarında da tepkiyle karşılanıyor. Van Bölge Gazetesi olarak mikrofon uzattığımız kent sakinleri, sorunun boyutunun her geçen gün arttığını ve daha fazla cana mal olmadan son bulması gerektiğini söylüyor.

“BARIŞ SAĞLANMALI, YOKSA ÖLÜMLER DEVAM EDECEK”

Van sokaklarında mikrofon uzattığımız Enver Bulut isimli yurttaş, aşiretçiliğin bir gösteriş aracı olarak kullanıldığını söyledi. Gençlerin aşiretçilik rolüne kendini çok fazla kaptırdığını belirten Bulut, “Benim aşiretim daha güçlü, seninki zayıf gibi düşünceler yüzünden bu olaylar oluyor. Bu düşünceler oldukça bu kavgalar bitmez. Bunun önüne geçmenin tek yolu, aşiret büyüklerinin bir araya gelip anlaşmasıdır. Barışı sağlamaları gerekir, yoksa ölümler devam edecek” dedi.

“HİÇBİR İNSANIN BİR DİĞERİNE ÜSTÜNLÜĞÜ YOKTUR”

Van’ın bu olaylarla anılmasının kente çok zarar verdiğini vurgulayan bir diğer yurttaş Aydın Koç ise yaşanan kavgaları ve cinayetleri, dini açıdan değerlendirdi: “Peygamberimiz, ‘Hiçbir insanın bir diğerine üstünlüğü yoktur’ demiştir. Hepimiz kardeşiz. Kürdüyle, Türküyle, Arabıyla bu ülkede bir arada yaşıyoruz. Kan davası da zaten Peygamberimiz tarafından yasaklanmıştır.”

“CAN ALMAK, DİZİLERLE NORMALLEŞTİRİLİYOR”

Serhat Çelik ise, yaşanan şiddet olaylarının arka planında, televizyon dizileri aracılığıyla empoze edilen mafyavari düşüncelerin olduğunu söyledi: “Bu akşam bile ben gidip televizyonu açsam bir sürü aşiret dizisi var. Biz bunları çocuklarımızla beraber izliyoruz. Buradaki gençler de izliyor ve kanları kaynıyor. İntikam almak, can almak dizilerde normal bir şeymiş gibi göze sokuluyor.”

“İNSAN HAYATI BU KADAR UCUZ MU?”

Bir diğer yurttaş Ömer Şedal ise “İnsan hayatı bu kadar ucuz mu?” diyerek, yaşananlara tepkisini dile getirdi. Şedal, yaşanan sorunların diyalog ile çözülmesi gerektiğini savundu: “Biz özgürlük, demokrasi için mücadele ediyoruz. Birbirimizi öldürerek olmaz. Anlaşarak çözmek lazım. Dört tane akıllı insan bir araya gelse mesele hallolur. Ama bazıları çıkar sağlıyor, rüşvet alıyor, işleri karıştırıyor. Kendi işimizi kendimiz halletmeliyiz.”

İpekyolu Belediyesi Meclis Üyesi Dılgej Aslan, projenin amacının Van’ı ve Kürt kültürünü yansıtmak olduğunu belirterek, şunları söyledi:

“Bu sokağı sanatla buluşturarak sanatsal bir dokunuş yapmak istedik. Umarım halkımız da bizi bu konuda destekler, bu değerlere sahip çıkar. Bu isimlerin tanıtılması ve tanınması için bu çalışmanın sahiplenilmesini umuyoruz.”

Sanat Sokağının Kültürel Potansiyeli

Aslan, Van’daki mevcut yapılaşmanın sanatsal projelere çok fazla alan tanımadığını ifade etti:

“İpekyolu sınırları içinde Sanat Sokağı, bu tür çalışmalara en uygun yer. Elbette Kültür Sokağı, Şemsiyeli Sokak gibi tematik alanlarımız var ama bu tarz duvar çizimlerini yapabileceğimiz çok fazla yer yok. Sanat Sokağı bizim için öncelikli. Zeminde büyük değişiklikler yapamamış olsak da, en azından görsel ve kültürel anlamda bir dokunuş gerçekleştirdik. Kentin diğer bölgelerine de benzer projeler uygulamak istiyoruz.”

Kürt Tarihinin Unutulmuş Değerleri

Projede özellikle, Kürt tarihinin arka planda kalmış ama önemli isimlerine yer verildi. Bu isimler arasında şunlar bulunuyor:

• Baba Tahir Hemedani: 11. yüzyılda İran Kürdistanı’nda yaşamış, “Kürtlerin Ömer Hayyam’ı” olarak anılan önemli bir edebiyatçı.

• Mesure Erdelani: İlk Kürt kadın edebiyatçılardan biri. 1805-1843 yılları arasında yaşamış, Kürtçe eserler bırakmış ancak günümüzde pek tanınmayan bir isim.

• Susi Ka Simu: 19. yüzyılda yaşamış, bilinen ilk Kürt kadın dengbêjlerden biri.

Aslan, çizilecek isimler belirlenirken pek çok öneri geldiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Şakiro, Ayşe Şan, Kayıt Xeyran gibi halk arasında tanınan isimler çokça önerildi. Ancak biz, bugüne kadar adı pek anılmamış, kamusal alanda temsili olmayan isimlere yer vermek istedik. Örneğin, Ahmet İrfan gibi isimlerin bu kentte hiçbir yerde adı geçmiyor. Bu çalışmayla onları görünür kılmak istiyoruz.”

Halktan Yoğun İlgi

Sanat Sokağı’ndaki çalışmalara halkın ilgisi oldukça yüksek. Aslan, özellikle İranlı turistlerin projeye yoğun ilgi gösterdiğini ifade etti:

“Gün içinde burada beklerken insanlar gelip kimlerin çizildiğini soruyor. Bilen de bilmeyen de ilgiyle takip ediyor. Halkın ciddi bir sahiplenme duygusu geliştirdiğini görüyoruz. Tamamlandığında bu ilginin daha da artacağını umuyoruz.”

Kıt İmkânlarla Büyük İş

İpekyolu Belediyesi’nin çok sınırlı imkânlarla çalıştığını belirten Aslan, sözlerini şöyle tamamladı:

“Ciddi bir borç yükü ve imkânsızlık içinde bu çalışmaları yürütüyoruz. Amacımız, Van’ı daha yaşanılabilir ve kültürel olarak daha zengin bir kent haline getirmek. Bu yüzden halkımızın bize destek olması ve yapılan bu çalışmalara sahip çıkması çok önemli.”

TFF, Amedspor’un formasındaki sponsor firma “Koma me bona we” (Grubumuz sizin için) logosunda yer alan Kürtçe yazı nedeniyle cezaya hükmetmişti. Ceza sonrası Van’a gelen takım oyuncuları, Kürtçe yazılı pankartlar eşliğinde kentte karşılandı.

TFF 1. Lig’in 8. haftasında Amedspor, Van Atatürk Şehir Stadyumu’nda Vanspor ile karşılaşacak. Maç saat 17.00’de başlayacak. Amedspor, ligde oynadığı 7 maçta 4 galibiyet, 1 beraberlik ve 2 mağlubiyet alarak 13 puanla 7. sırada yer alıyor. Vanspor ise 2 galibiyet, 3 beraberlik ve 2 mağlubiyetle 9 puanla 12. sırada bulunuyor.

Vanspor Başkanı Erol Temel, maç öncesinde barış ve kardeşlik mesajı vererek, “Puanın önemi yok, Amedspor bizim kardeşimizdir” ifadelerini kullandı.

Bölgede büyük heyecan uyandıran maç, Van ve Diyarbakır başta olmak üzere tüm Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da ilgiyle takip ediliyor. Tribünlerin tıklım tıklım dolması beklenirken, taraftarlar bu karşılaşmayı “bölge derbisi” olarak nitelendiriyor. Vanspor ve Amedspor’un rekabetinden ziyade dostluk mesajları ön plana çıkıyor.

Van Bölge Gazetesi’ne konuşan çok sayıda Vanlı futbolsever, maçın sonucundan ziyade dostluk havasının önemine vurgu yaptı. Taraftarlar, iki takımın da bölgenin temsilcisi olduğuna dikkat çekerek, “Kim kazanırsa fark etmez, dostluk kazansın” mesajı verdi.

Vanspor taraftarı Muhammed Kaya, duygularını şu sözlerle dile getirdi:

“Gönlümüz Vanspor’dan yana ama Amedspor da kazansa üzülmeyeceğiz. İkisi de bizim takımımız. Fark etmez, dostluk kazansın.”
Bir başka Vanspor taraftarı Neçirvan Duman ise, maçın skorundan çok atmosferine odaklandığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu maç tam anlamıyla bir dostluk maçı olacak. Skor tahminim 2-1 Amedspor kazanır ama önemli olan kardeşlik.”

Taraftarların bu yapıcı ve birleştirici yaklaşımı, karşılaşmanın gerilimden uzak, centilmence geçmesine yönelik beklentileri artırıyor.

“Verilen Ceza Geri Çekilsin”

Cezaya karşı çıkan Mehmet Altay, “Cezanın geri çekilmesi daha doğru olur bence. Amedspor bir bölge takımıdır. Önünün açılması lazım, bu tür cezalarla önünün kapatılmasını doğru bulmuyoruz” dedi.

Amedspor’ a yapılanları kompas olarak değerlendiren Miran Eker de, “Herkeste biliyor ki hiç kimse Amedspor’u kabul etmiyor. Fark ettiyseniz Amedspor maç başlamadan önce Selahattin Demirtaş şarkılarıyla başladığı için böyle oluyor. Bu bir kumpastır. Sadece Amedspor’a yönelik bir şey var; kabul etmiyorlar, kabullenemiyorlar bizi. Ama biz her zaman mücadele edeceğiz. Ceza tabi ki geri alınmalı ama alınmaz diye düşünüyorum. Çünkü Amedspor’a yapılan bir şey. Bunu kınıyoruz.”

Barış sürecinin yürütüldüğü bu aşamada böyle bir cezayı doğru bulmayan Sinan Yayla, “Aslında ben Amedspor’a verilen cezaya karşıyım. Ceza almaması lazım; çünkü Kürtçe’nin de bir dil olduğunu, artık okullarda seçmeli bir ders olarak veriliyor. Ceza verilmemesi gerekirdi. Bir süreç de yürütülüyor. Bence yanlış bir şey. Bu karardan bir an önce geri dönülmesi gerekir.”

Türkün, Kürdün kardeş olduğunu vurgulayan bir başka yurttaş ise şunları aktardı: “Bu bir spordur. Formasına Kürtçe yazar yazar. E ne var bunda yani. Kürt de onun kardeşi değil mi? Türkün kardeşi değil mi? Aynı cephede savaşmadılar mı? Ne var yani biz hepimiz kardeşiz. Verilen ceza mutlaka geri alınmalı, çünkü bir savaş olsa hepimiz beraberiz, canımızı seve seve veririz yani. Eğer bizde bu varsa bir Kürtçe kelime yazıldığı için ceza veriliyorsa ayıp ediyorlar. Kim cezayı vermişse tek kelime ayıp ediyorlar.”

Verilen cezanın geri alınmasının gerektiğini söyleyen Ömer salık, “Pazartesi Amedspor ile maçımız var. Şimdi Amedspor’un formasında yazılan Kürtçe bir slogan değil, kesinlikle bizim dilimize ait olan bir parça yazılmış oraya. Biz cezaya karşıyız. Şu anda zaten barış sürecindeyiz. Böyle şeylerin olmaması gerekiyor. Derhal Amedspor’a verilen bu cezanın kaldırılması gerekiyor.”

Kadın giyiminde kaban fiyatları 3 bin TL’den başlayıp 6 bin TL’ye, yünlü kabanlar ise 7 bin TL’ye kadar çıkıyor. Şişme montlar 1.500 TL’den başlarken, kadın botları 1.000–3.000 TL arasında değişiyor. Kazakların etiket fiyatı ise 500–1.800 TL aralığında.

Erkek reyonunda dolgulu şişme montlar 2–3 bin TL, kabanlar ise 5 bin TL’den başlıyor. Kısa botlar 1.300 TL, deri botlar 4 bin TL’ye kadar yükseliyor. Sweatshirtler 1.500 TL’ye, kazaklar ise 800 TL’den satışa sunuluyor. Çocuk ürünlerinde de tablo farklı değil. Çocuk montları 2 bin TL’den başlıyor, bot fiyatları ise 750–1.500 TL arasında değişiyor.

“BÜTÇE YOK KI ALAYIM, ESKİ MONTLARLA İDARE EDECEĞİZ”

Bu fiyatlara bakıldığında Van’da kışa hazırlık yapmak isteyen Mehmet Işık, artan fiyatlar ve daralan bütçeler nedeniyle elbise almakta zorlanıyor. Alışverişe çıkan Işık, geçim sıkıntısı nedeniyle kışlık alışveriş yapamadığını söylüyor: “Bütçe yok ki alayım. Eski montlarla idare edeceğiz. Alamazsam battaniyeyi kesip mont haline getirip giyeceğim. Paralar hep ihtiyaçlara gidiyor, garibanlarda para yok. Sadece ben değil, kimse alamıyor çünkü para yok.”

Işık, kışlık kıyafetleri ancak yazın, yazlık kıyafetleri de kışın alabildiğini dile getirerek, “Maalesef kışlık elbiseleri yazın alıyorum, yazlık elbiseleri de kışın alıyorum. O şekilde alabiliyorum” dedi.

“ÖNCELIĞIM KENDIMDEN ÖNCE AILEME ALMAK”

Alışveriş yapmak isteyen Melih Kızıltaş ise, mont ve ayakkabı alamadıklarını belirtiyor. “Geçen seneden kalan yamalı montlarla idare edeceğiz. Almak için 20 bin lira harcamam gerekecek. Herkes bütçesine göre alışveriş yapmak zorunda, maalesef durum bu” dedi.

Kızıltaş, kışlık hazırlıkları yavaş yavaş yaptıklarını ve kişi başı yaklaşık 10 bin lira ayırdıklarını söylüyor: “Benim işim ticaret, tabii bu bütçe beni de zorluyor. Ama sadece ben değil, birçok kişiyi zorluyor. Önceliğim kendimden önce aileme almak.”

Yürüyüşün ardından konuşan Rojin Kabaiş’in babası Nizamettin Kabaiş, soruşturmadaki ihmallere dikkat çekti. Baba Kabaiş, dosyada gizlilik kararı olmasına rağmen delillerin karartıldığını iddia ederek şunları söyledi:

“Katilin izi var ama katiller tutuklu değil. Bize ‘dosyanın selameti için gizlilik kararı var’ dediler. Bize göre öyle değil, kamera kayıtları silindi. İlk 3-4 ay normaldi ama bir yıl neden bekletildi? Üniversitenin çok ihmali var. Ne öğrenciler ne rektör konuşuyor. Rica ediyoruz, bunlar aydınlatılsın. Rojin geri gelmez ama biz nefes alacağız. İki ay önce iki erkeğe ait DNA bulunduğunu söylediler, o iki kişi Rojin’e zarar verdi.”