Bakanlık, sağlık hizmetine ulaşmakta güçlük çeken ve tanısı konulmuş bireylere koruyucu sağlık hizmetlerinden rehabilitasyona kadar birçok alanda bütüncül destek sunmayı hedefliyor.

Başvurular e-Nabız Üzerinden Yapılabilecek

Evde sağlık hizmeti talepleri artık e-Nabız, Evde Sağlık İletişim Merkezi (ESHİM), aile hekimleri ve diğer dijital kanallar aracılığıyla alınabilecek.

Yönetmeliğe göre başvuruların en geç üç gün içerisinde değerlendirilmesi gerekiyor. İlk ev ziyareti de bu süre içinde gerçekleştirilecek. Ayrıca illerde kurulacak Evde Sağlık Koordinasyon Merkezleri (ESKOM), hasta yönlendirme ve hizmet planlamasında aktif görev üstlenecek.

Palyatif Bakım Hizmetleri Güçlendirildi

Yeni düzenleme ile palyatif bakım hizmetlerinin kapsamı da genişletildi. Hastanelerde erişkin ve çocuk palyatif bakım servisleri için yeni standartlar getirildi.

İleri düzey takip gerektiren hastalar için “palyatif kritik bakım” uygulaması hayata geçirilirken, bakım ekiplerinde hekim ve hemşirelerin yanı sıra psikolog, fizyoterapist, diyetisyen ve sosyal hizmet uzmanları da görev alabilecek.

Hizmetler Dijital Olarak Takip Edilecek

Yönetmelik kapsamında evde sağlık ve palyatif bakım hizmetlerinin tamamı dijital sistemler üzerinden kayıt altına alınacak. Hizmetlerin kalite ve performansı düzenli olarak denetlenerek süreçlerin daha etkin yürütülmesi sağlanacak.

Eski Yönetmelik Yürürlükten Kaldırıldı

Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte 2023 yılında yayımlanan Evde Sağlık Hizmeti Sunumu Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Mevcut evde sağlık hizmeti birimlerinin ise yeni kurallara uyum sağlayarak en geç bir yıl içinde yeniden tescil işlemlerini tamamlaması gerekecek.

Doğurganlığı Etkileyen Faktörlere Dikkat

Topçu, doğurganlığın yalnızca çocuk sahibi olmayı planlayan kişiler için değil, genel sağlık durumunun da önemli bir göstergesi olduğunu belirterek, yaş, genetik özellikler, yaşam tarzı ve bazı sağlık sorunlarının fertilite üzerinde etkili olduğunu söyledi.

Kadınlarda doğurganlık potansiyelinin yaşla birlikte azaldığını ifade eden Topçu, özellikle 37-38 yaş sonrasında yumurta sayısı ve kalitesindeki düşüşün hızlandığını kaydetti. Erkeklerde ise ilerleyen yaşla birlikte sperm sayısı, hareketliliği ve kalitesinde azalma görülebildiğini dile getirdi.

Sağlıklı Yaşam Alışkanlıkları Önemli

Sigara kullanımı, aşırı alkol tüketimi, obezite, kronik stres ve düzensiz beslenmenin hem kadınlarda hem de erkeklerde üreme sağlığını olumsuz etkileyebildiğini belirten Topçu, doğurganlığın korunması için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının benimsenmesi gerektiğini söyledi.

“Gebelik Her Zaman Kolay Elde Edilemeyebilir”

Toplumda gebeliğin her zaman kolaylıkla gerçekleşeceğine dair yaygın bir algı bulunduğunu ifade eden Topçu, infertilitenin dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen önemli bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?

Doç. Dr. Elif Göknur Topçu, 35 yaş altındaki çiftlerde düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen bir yıl içinde, 35 yaş üzerindeki çiftlerde ise altı ay içinde gebelik elde edilememesi durumunda uzman değerlendirmesine başvurulmasının önerildiğini belirtti.

Erken başvurunun, altta yatan nedenlerin zamanında belirlenmesine ve uygun tedavi seçeneklerinin planlanmasına olanak sağladığını vurgulayan Topçu, üreme sağlığının korunması için düzenli kontrollerin aksatılmaması gerektiğini sözlerine ekledi.

Yüksekten Suya Atlamak Kulak Zarını Tehlikeye Sokuyor

Yüksekten suya atlamanın kulak sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çeken Prof. Dr. Atilla Tekat, özellikle daha önce kulak enfeksiyonu geçiren kişilerin risk altında olduğunu söyledi.

Tekat, “Yüksekten suya atlamak kulak zarının yırtılmasına neden olabilir. Denize girerken özellikle tramplenden veya yüksek bir yerden atladığımız zaman, daldığımız derinlik 5 metreyi geçiyorsa basınç değişiklikleri kulaklarda hissedilir. Her 10 metrede bir atmosfer basıncı artar” ifadelerini kullandı.

Kulak Zarında Zayıflık Olanlar Daha Fazla Risk Altında

Daha önce geçirilmiş enfeksiyonların kulak zarını zayıflatabileceğini belirten Tekat, bu durumun ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Tekat açıklamasında, “Eğer kulak zarımızda daha önceden geçirilmiş bir enfeksiyona bağlı zayıflık varsa kulak zarının yırtılması bile söz konusu olabilir” dedi.

Burun Kapatılarak Suya Atlama Alışkanlığına Açıklama

Suya atlama sırasında burnun kapatılmasıyla ilgili de değerlendirmelerde bulunan Tekat, bu davranışın basınç etkisini azaltma amacı taşıdığını belirtti.

Tekat, “Burnunu tutarak atlayanlar olabiliyor. Bunun en büyük sebebi, hızla suyun altına daldığımızda burnumuzun içine giren suyun, paranazal sinüsler dediğimiz boşluklarla temas etmesi ve bazı durumlarda orta kulağa ulaşabilmesidir” ifadelerini kullandı.

Kulakta Dolgunluk ve Ağrıya Dikkat

Suya giriş sonrası bazı belirtilerin ortaya çıkabileceğini belirten Tekat, kulakta dolgunluk, baş ağrısı ve burundan su gelmesi gibi şikâyetlerin görülebileceğini söyledi.

“Yapay Zekâya Göre Tedavi Doğru Değil”

Hastalıklarda internet ve yapay zekâ üzerinden bilgi alarak tedavi uygulanmasının yanlış olduğunu vurgulayan Tekat, mutlaka hekime başvurulması gerektiğini ifade etti.

Tekat, “Yüzücü kulağının başladığı dönemlerde insanlar internetten veya yapay zekadan bilgi almaya çalışabiliyor. Ancak bu belirtiler sadece yüzücü kulağında değil, orta kulak hastalıklarında, dış kulak yolunun diğer hastalıklarında ve hatta bazı tümörlerde bile görülebilir. Bu nedenle sadece yapay zekâdan alınan bilgiye güvenerek tedavi uygulamak doğru değildir” dedi.

Kulak İçine Gelişigüzel Uygulamalara Uyarı

Kulak ağrısı ya da tıkanıklık durumlarında halk arasında yapılan yanlış uygulamalara da dikkat çeken Tekat, zeytinyağı, soğan suyu ve sarımsak suyu gibi maddelerin kulak içine damlatılmasının riskli olduğunu söyledi.

Tekat, “Kulak zarını göremiyorsak veya kulak yolu tamamen kapalıysa bu uygulamalardan uzak duruyoruz. Çünkü kulak zarında fark edilmeyen küçük bir delik varsa ve bu maddeler orta kulağa kaçarsa geri dönüşü olmayan daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir” ifadelerini kullandı.

Toplumun Beşte Biri Sınırda

Türkiye’de 15 yaş ve üzeri bireylerde obezite oranı 2022 yılında %20,2 iken 2025 yılında %21,8’e yükseldi. Bu artış, fazla kilolu nüfusun giderek büyüdüğünü ortaya koydu.

Cinsiyet bazında kadınlarda obezite oranı %24,8’e çıkarken erkeklerde %18,7 olarak ölçüldü. Obez öncesi grupta da yüksek oranlar dikkat çekti; kadınlarda %32,2, erkeklerde %43,1 seviyeleri kaydedildi. Veriler, toplumun önemli bir bölümünün kilo kaynaklı sağlık riskleriyle karşı karşıya olduğunu gösterdi.

Toplumun %86,6’sı Aktivite Yapmıyor

Fiziksel aktivite göstergeleri, Türkiye’de en kritik halk sağlığı sorunlarından birinin hareketsizlik olduğunu ortaya koydu. 15 yaş ve üzeri bireylerin %86,6’sı düzenli fiziksel aktivite yapmadığını beyan etti.

Kadınlarda hareketsizlik oranı %89,7’ye kadar çıkarken erkeklerde %83,5 seviyesinde kaldı. Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği haftada 150–300 dakika orta düzey aktiviteyi gerçekleştirenlerin oranı ise oldukça düşük kaldı; erkeklerde %4,1, kadınlarda %2,7.

Günlük Yaşamda Zorluklar Kadınlarda Daha Fazla

Fiziksel işlevsellik göstergeleri, günlük yaşam aktivitelerinde de zorlukların arttığını ortaya koydu. Merdiven inip çıkmada zorluk yaşayanların oranı %6,0 olarak belirlendi.

Kadınlarda bu oran %8,3’e yükselirken erkeklerde %3,7 oldu. Yürüme, hatırlama ve öğrenme gibi temel işlevlerde de kadınların erkeklere kıyasla daha fazla zorlandığı tespit edildi.

Çocuklarda En Yaygın Sağlık Sorunu: Enfeksiyonlar

0–6 yaş grubunda en sık görülen sağlık sorunu %28,5 ile üst solunum yolu enfeksiyonu oldu. Bunu %24,0 ile ishal ve %5,2 ile alt solunum yolu enfeksiyonu izledi.

7–14 yaş grubunda da benzer bir tablo ortaya çıktı; üst solunum yolu enfeksiyonu %24,6 ile ilk sırada yer aldı. İshal %16,4, ağız ve diş sağlığı sorunları ise %8,2 ile devam etti. Bu veriler, çocukluk çağında enfeksiyon hastalıklarının baskınlığını koruduğunu gösterdi.

Bel ve Boyun Problemleri İlk Sırada

15 yaş ve üzeri bireylerde en yaygın sağlık sorunu %24,3 ile bel bölgesi problemleri oldu. Bu oran 2022 yılında %24,6 seviyesindeydi.

Bunu %16,9 ile hipertansiyon, %16,7 ile boyun bölgesi problemleri, %11,9 ile diyabet ve %10,1 ile yüksek kan lipidleri takip etti. Veriler, kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının toplumda en baskın sağlık sorunu olduğunu ortaya koydu.

Tütün Kullanımı %30’u Aştı

Günlük tütün kullanımı 2022’de %28,3 iken 2025’te %30,1’e yükseldi.

Erkeklerde oran %42,9’a çıkarken kadınlarda %17,5 olarak kaydedildi.

Tütün kullanmayan veya bırakmış bireylerin oranı ise %66,8’e geriledi. Bu tablo, tütünle mücadelede istenen düşüşün sağlanamadığını gösterdi.

Alkol Kullanımı Artış Eğiliminde

Alkol kullanım oranı 2022’de %12,1 iken 2025’te %12,6’ya yükseldi.

Erkeklerde %18,7, kadınlarda %6,6 seviyesinde ölçüldü.

Alkol kullanmayan bireylerin oranı %87,4’e geriledi.

Koruyucu Sağlık Hizmetlerine Katılım Düşük

40 yaş ve üzeri kadınlarda son bir yılda mamografi çektirme oranı %16,7 oldu.

Hiç mamografi yaptırmayanların oranı %42,4 olarak kaydedildi.

Smear testi verilerinde ise 15 yaş üzeri kadınların %59,0’unun hiç test yaptırmadığı görüldü. Son bir yılda smear testi yaptıranların oranı %11,8’de kaldı.

Türkiye Sağlık Araştırması 2025 verileri, yaşam tarzına bağlı sağlık risklerinin arttığını ortaya koydu. Obezite ve hareketsizlik en dikkat çekici başlıklar olurken, tütün ve alkol kullanımındaki artış ile kronik hastalıkların yaygınlığı sağlık yükünü artırdı. Koruyucu sağlık hizmetlerine düşük katılım ise erken teşhis imkanlarını sınırlayan önemli bir unsur olarak öne çıktı.

7 MİLYONDAN FAZLA CAN KAYBI

DSÖ’nün raporuna göre tütün kullanımı her yıl 7 milyondan fazla insanın ölümüne neden oluyor. Dünya genelinde tütün ve nikotin kullanan kişi sayısının ise 1 milyarı aştığı belirtildi. Bu durumun, önlenebilir erken ölümlerin en önemli nedenlerinden biri olduğu vurgulandı.

40 MİLYON ÇOCUK RİSK ALTINDA

Raporda en dikkat çekici verilerden biri, 13-15 yaş aralığındaki en az 40 milyon çocuğun tütün ve nikotin ürünlerini aktif olarak kullanması oldu. DSÖ, bu durumun yeni nesil için ciddi bir halk sağlığı tehdidi oluşturduğunu bildirdi.

TÜTÜN ENDÜSTRİSİNE SERT ELEŞTİRİ

DSÖ, tütün ve nikotin endüstrisinin özellikle gençleri hedef aldığını belirtti. Raporda, aromalı ürünler, dijital tasarımlar ve modern cihazlar üzerinden yürütülen pazarlama stratejilerinin çocuk ve gençleri bağımlılığa yönlendirdiği ifade edildi.

160 ÜLKEDE YASAL BOŞLUK

Yeni nesil nikotin ürünleri olarak bilinen elektronik sigara ve nikotin poşetlerine de raporda geniş yer verildi. Bu ürünlerin sosyal medya üzerinden “modern yaşam tarzı” olarak sunulduğu belirtilirken, yaklaşık 160 ülkede yeterli yasal düzenlemenin bulunmadığı kaydedildi.

“Bayramda Da Beslenme Düzeni Korunmalı”

Kurban Bayramı’nın beslenme alışkanlıkları açısından diğer günlerden farklı değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Güdül, et tüketiminde aşırıya kaçılmaması gerektiğini vurguladı.

Normal günlerde uygulanan diyet, ilaç kullanımı ve fiziksel aktivite düzeninin bayram boyunca da sürdürülmesinin önemli olduğunu ifade eden Güdül, fazla et ve tuz tüketiminin kalp sağlığını olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

Aşırı Yemek Kalp Belirtileriyle Karıştırılabiliyor

Bayram sofralarında aşırı yemek tüketiminin sık görülen bir durum olduğuna dikkat çeken Güdül, bunun çoğu zaman hazımsızlığa yol açtığını belirtti.

Hazımsızlık belirtilerinin bazı durumlarda kalp hastalıklarının belirtileriyle karıştırılabildiğini ifade eden Güdül, vatandaşların bu konuda dikkatli olması gerektiğini kaydetti.

Hangi Belirtilerde Hastaneye Başvurulmalı?

Kalp kaynaklı olabilecek şikâyetlerin ihmal edilmemesi gerektiğini vurgulayan Güdül, göğüste baskı hissi, sıkışma, nefes darlığı, çarpıntı ve ağrının sol kola ya da çeneye yayılması gibi belirtilerin ciddiye alınması gerektiğini söyledi.

Bu tür şikâyetlerin görülmesi halinde zaman kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirten Güdül, acil servislerde yapılacak değerlendirmeyle şikâyetlerin kalp kaynaklı olup olmadığının belirlenebileceğini ifade etti.

Kalp Sağlığı İçin Ölçülü Tüketim Çağrısı

Uzmanlar, bayram boyunca kırmızı et tüketiminde porsiyon kontrolüne dikkat edilmesini, tuz kullanımının sınırlandırılmasını ve düzenli ilaç kullanımının aksatılmamasını öneriyor. Özellikle kalp ve tansiyon hastalarının bayram ziyaretleri ve sofralar nedeniyle günlük sağlık rutinlerinden uzaklaşmaması gerektiği vurgulanıyor.

“Aşırı Et Tüketimi Kalp Krizini Tetikleyebilir”

Sarıkaya, kalp-damar hastalığı, hipertansiyon ve kalp yetmezliği olan bireylerin bayram sofralarında daha dikkatli olması gerektiğini belirterek, aşırı et, tuz ve yağ tüketiminin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini söyledi.

“Aşırı Et Tüketimi Kalp Krizini Tetikleyebilir”

Sarıkaya, kalp-damar hastalığı, hipertansiyon ve kalp yetmezliği olan bireylerin bayram sofralarında daha dikkatli olması gerektiğini belirterek, aşırı et, tuz ve yağ tüketiminin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini söyledi.

“Kurban Bayramı’nda yapılan küçük beslenme hataları bile tansiyon yükselmesi, ritim bozukluğu ve kalp krizi riskini artırabilir” ifadelerini kullandı.

“Et Dinlendirilmeli, Yağdan Kaçınılmalı”

Sarıkaya, et tüketiminde dikkat edilmesi gerekenleri şöyle sıraladı:

Yağsız et tercih edilmeli
Haşlama, ızgara veya fırın yöntemi kullanılmalı
Taze et hemen tüketilmemeli, 24–48 saat dinlendirilmeli
Aşırı iç yağ ve kuyruk yağı kullanılmamalı

Tuz ve Şeker Tüketimine Dikkat

Hipertansiyon hastaları için tuzun büyük risk oluşturduğunu vurgulayan Sarıkaya, Dünya Sağlık Örgütü’nün günlük 5 gram tuz önerisini hatırlattı.

Ayrıca şekerli gıdalar ve şerbetli tatlıların da özellikle diyabet ve kalp hastaları için risk oluşturduğunu belirtti.

“Su, Sebze ve Hareket Önemli”

Sarıkaya, bayram boyunca bol su tüketilmesi, sebze ve lifli gıdalara ağırlık verilmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılması ve kısa yürüyüşlerle hareketli kalınması gerektiğini ifade etti.

Haşlama, ızgara veya fırın yöntemi kullanılmalı
Taze et hemen tüketilmemeli, 24–48 saat dinlendirilmeli
Aşırı iç yağ ve kuyruk yağı kullanılmamalı

Tuz ve Şeker Tüketimine Dikkat

Hipertansiyon hastaları için tuzun büyük risk oluşturduğunu vurgulayan Sarıkaya, Dünya Sağlık Örgütü’nün günlük 5 gram tuz önerisini hatırlattı.

Ayrıca şekerli gıdalar ve şerbetli tatlıların da özellikle diyabet ve kalp hastaları için risk oluşturduğunu belirtti.

Sağlık ekipleri gemiye çıktı

İspanya Sağlık Bakanlığı, sağlık yetkililerinin sabah saatlerinde gemiye çıkarak son kontrolleri gerçekleştirdiğini ve tahliye işlemlerine başladığını açıkladı. Yolcuların kontrollü şekilde gemiden çıkarılması için limanda geniş güvenlik ve sağlık önlemleri alındı.

İlk tahliye İspanyol yolcularla başladı

Tahliye operasyonunda ilk olarak İspanya vatandaşlarının gemiden çıkarılacağı belirtildi. Yolcuların beşer kişilik gruplar halinde küçük teknelerle karaya ulaştırılacağı, ardından otobüslerle yerel havaalanına sevk edileceği bildirildi.

Yetkililer, yolcuların askeri uçakla başkent Madrid’e götürüleceğini ve süreç boyunca halkla temas etmeyeceklerini açıkladı.

Tahliyeler gruplar halinde sürecek

İspanya Sağlık Bakanı Monica Garcia yaptığı açıklamada, yolcuların kendileri için tahsis edilen uçaklar gelene kadar gemide kalacağını söyledi.

Garcia, Hollandalı yolcuların tahliye edilecek bir sonraki grup olduğunu belirterek, bu uçakta Almanya, Belçika ve Yunanistan’a gidecek yolcuların da bulunacağını ifade etti.

Türkiye’den yolcular da gemide

Bakan Garcia, daha sonraki aşamalarda Türkiye, Fransa, İngiltere ve ABD’den gelen yolcuların tahliye edileceğini açıkladı. Son grubun ise Avustralya, Yeni Zelanda ve bazı Asya ülkelerinin vatandaşlarından oluşacağı belirtildi.

Söz konusu son grubu taşıyacak uçağın yarın öğleden sonra Tenerife’ye ulaşmasının beklendiği ifade edildi.

Mürettebat gemide kalacak

Öte yandan yaklaşık 30 kişilik mürettebatın gemide kalmaya devam edeceği ve geminin Hollanda’ya doğru seyrini sürdüreceği bildirildi.

Yetkililer, tahliye sürecinin sağlık kontrolleri eşliğinde kontrollü şekilde devam edeceğini açıkladı.

Atlas Okyanusu’nda seyreden MV Hondius adlı gemide 147–149 kişiden 88’ine yapılan testlerde 5 kişide hantavirüs tespit edildi, 3 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Olay, virüsün yeniden küresel gündeme taşınmasına neden oldu.

Hantavirüs; fare ve sıçan gibi kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya salyasıyla temas edilmesi ya da bu partiküllerin solunmasıyla bulaşabiliyor. Uzmanlara göre bazı türlerde nadir de olsa insandan insana bulaş riski bulunuyor.

Sağlık Bakanlığı ise Türkiye’de şu ana kadar herhangi bir hantavirüs vakasının tespit edilmediğini açıkladı.

Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı Prof. Dr. Hakan Akelma, yaptığı değerlendirmede Türkiye için şu an endişe edilecek bir durum olmadığını belirtti. Akelma, gemideki vakaların dikkat çekici olduğunu ancak bunun küresel bir pandemi riskine dönüşmediğini ifade etti.

“Şu an pandemi oluşturacak bir risk yok” diyen Akelma, virüsün ölüm oranının Covid-19’a göre daha yüksek olabileceğini ancak bulaşıcılığının oldukça düşük olduğunu söyledi.

Akelma ayrıca, hantavirüsün daha çok kemirgen temasıyla bulaştığını, insandan insana bulaşın ise yalnızca Andes türünde görülebileceğini vurguladı.

2018 yılında Arjantin’de görülen vakalarda 11 kişinin hayatını kaybettiğini hatırlatan uzman, buna rağmen mevcut tabloda küresel bir tehdit beklenmediğini ifade etti.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, kamuoyuna yansıyan hantavirüs vakalarının bilimsel esaslar doğrultusunda yakından takip edildiği belirtilerek, “Ülkemizde henüz pozitif vaka tespit edilmemiştir” denildi.

Açıklamada ayrıca vatandaşların yalnızca resmi makamlar tarafından yapılan duyuruları dikkate alması gerektiği vurgulanarak, doğrulanmamış bilgilere karşı dikkatli olunması çağrısı yapıldı.

İspanya İçişleri Bakanlığı Sivil ve Acil Durumlar Genel Sekreteri Virginia Barcones ise MV Hondius gemisinde 23 farklı ülkeden toplam 147 yolcu ve mürettebatın virüsten etkilendiğini açıkladı.

Gemide Türkiye’den içerik üreticisi Ruhi Çenet, kuş gözlemcisi ve fotoğrafçı Emin Yoğurtçuoğlu ile eşi Melike Güner’in de bulunduğu öğrenildi. Ruhi Çenet’in yolculuğu yarıda bırakarak gemiden ayrıldığı belirtilirken, Yoğurtçuoğlu çiftinin gemide olduğu ifade edildi.

Hantavirüs Nedir?

Hantavirüs, genellikle kemirgenlerden bulaşan viral bir hastalık olarak biliniyor. Virüs; kemirgenlerin dışkı, idrar ve salyasının karıştığı havanın solunması ya da temas yoluyla bulaşabiliyor.

Hastalık; ateş, yorgunluk ve kas ağrısı gibi belirtilerle başlarken, ilerleyen süreçte solunum yetmezliği, iç kanama ve böbrek yetmezliği gibi ciddi tablolara yol açabiliyor.

Hastalık iki farklı tabloyla ortaya çıkabiliyor. Bunlardan biri “Hantavirüs Akciğer Sendromu” olarak bilinirken, diğeri “Böbrek Sendromlu Hemorajik Ateş” olarak tanımlanıyor. Her iki durumda da yüksek ateş, kas ağrısı, halsizlik ve ciddi vakalarda solunum ya da böbrek yetmezliği gibi ağır belirtiler görülebiliyor.

Uzmanlar, hastalığın insandan insana bulaşmasının oldukça nadir olduğunu, ancak bazı özel türlerde istisnai durumlar yaşanabileceğini ifade ediyor.

Korunma için ise kemirgenlerle temasın önlenmesi, kapalı alanların doğrudan süpürülmemesi, temizlik sırasında maske ve eldiven kullanılması öneriliyor. Ayrıca gıda ve su kaynaklarının farelerden uzak tutulması gerektiği vurgulanıyor.

Hantavirüs, yaygın görülmemesine rağmen potansiyel riskleri nedeniyle dikkatle takip edilen enfeksiyon hastalıkları arasında yer alıyor.

Eskiden belirli aylarla sınırlı kalan polen sezonu, ekosistemdeki değişimler nedeniyle artık çok daha geniş bir zaman dilimine yayılmış durumda. Ağaç polenlerinin ardından yaz aylarının gelmesiyle birlikte çayır ve yabani ot polenlerinin devreye girmesi, hassas bireylerin nefes almasını dahi güçleştiriyor. Uzmanlar, doğanın bu bitmek bilmeyen döngüsü içerisinde polen üretiminin hiçbir zaman tamamen durmadığını, ancak bu dönemde zirve noktasına ulaştığını ifade ederek vatandaşları hazırlıklı olmaları konusunda uyarıyor.

İklim Krizinin Etkisiyle Polen Sezonu Her Yıl Daha Erken Başlıyor

Küresel çapta yaşanan iklim değişikliği ve atmosferdeki karbondioksit oranının artışı, bitkilerin büyüme hızını ve polen üretim kapasitesini doğrudan etkiliyor. Sıcaklıkların aniden yükselmesi bitkilerin biyolojik saatini bozarak polenlerin çok daha erken ve çok daha yoğun bir şekilde çevreye yayılmasına neden oluyor. Yapılan araştırmalar, geçmiş yıllara kıyasla polen sezonunun hem başlangıç tarihinin öne çekildiğini hem de toplam süresinin ciddi şekilde uzadığını ortaya koyuyor.

Bu durum sadece kırsal bölgelerde değil, betonlaşmanın yoğun olduğu şehir merkezlerinde de büyük bir sorun teşkil ediyor. Hava kirliliği, egzoz dumanı ve yüksek stres seviyesi, polenlerin insan vücudu üzerindeki olumsuz etkilerini iki katına çıkarıyor. Şehirlerde yaşayan bireyler, kirlilikle birleşen polen yükü nedeniyle çok daha ağır alerjik reaksiyonlar gösterirken, vücudun bağışıklık sistemi bu yabancı maddeleri bir tehdit olarak algılayıp sürekli bir savunma halinde kalıyor.

Bağışıklık Sisteminin Yanlış Alarmı Vücutta Histamin Patlamasına Yol Açıyor

Vücudumuz aslında zararsız olan polen parçacıklarını ciddi birer istilacı gibi kodladığında, bağışıklık sistemi anında devreye girerek "histamin" adı verilen kimyasal bir madde salgılamaya başlıyor. Bu savunma mekanizması sonucunda burun akıntısı, bitmek bilmeyen hapşırık nöbetleri, gözlerde kızarıklık ve şiddetli kaşıntı gibi semptomlar ortaya çıkıyor. Birçok kişi bu belirtileri mevsimsel bir grip veya soğuk algınlığı ile karıştırsa da, aslında yaşanan durum tamamen bağışıklık sisteminin polenlere karşı verdiği aşırı tepkiden ibaret oluyor.

Maruz kalma süresinin uzaması, vücudun bu maddelere karşı gösterdiği hassasiyeti daha da derinleştiriyor. Polenlerin havada asılı kaldığı her gün, alerjik bireylerin direnci biraz daha kırılıyor ve semptomlar kontrol altına alınması güç bir noktaya ulaşıyor. Uzman hekimler, bu sürecin sadece fiziksel bir rahatsızlık olmadığını, aynı zamanda uyku kalitesini düşürerek genel yaşam konforunu ve iş verimliliğini de baltaladığını sıkça dile getiriyor.

Günlük Alışkanlıklarda Yapılacak Değişimler Baharı Konforlu Kılmaya Yetiyor

Baharın tadını çıkarmak ve bu süreci en az hasarla atlatmak için yaşam tarzında yapılacak ufak dokunuşlar büyük önem arz ediyor. Sabahın erken saatlerinde polen konsantrasyonu havada en yüksek seviyeye ulaştığı için, dışarı çıkış saatlerini öğleden sonraya kaydırmak en etkili yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor. Ayrıca dışarıdan eve gelindiğinde kıyafetlerin hemen değiştirilmesi ve yüzün bol suyla yıkanması, saçlara ve giysilere yapışan polenlerin ev ortamına taşınmasını engelleyen hayati bir adım teşkil ediyor.

Ev içindeki hava kalitesini korumak adına, özellikle rüzgarlı havalarda pencereleri kapalı tutmak ve dışarıdayken gözleri tamamen saran güneş gözlükleri kullanmak, polenlerin doğrudan mukozaya temasını kısıtlıyor. Küçük gibi görünen bu önlemler, polen yoğunluğunun tavan yaptığı günlerde bir koruma kalkanı görevi görerek ilaç kullanımına olan ihtiyacı azaltabiliyor. Bahar mevsimi doğanın en görkemli zamanı olsa da, bu güzelliği sağlıklı bir şekilde yaşamak için bilinçli hareket etmek ve doğanın kurallarına uyum sağlamak gerekiyor.

Belirtilere Dikkat!

Lipödemin en yaygın belirtileri arasında:

Bacaklarda simetrik kalınlaşma

Dokunmaya karşı hassasiyet

Kolay morarma

Şiddetli ağrı

yer alıyor. Uzmanlar, özellikle kilo verilmesine rağmen bacaklarda incelme olmuyorsa bunun önemli bir işaret olabileceğini vurguluyor.

Dizlere Binen Yük Artıyor

Lipödemin sadece görüntüyle sınırlı kalmadığını ifade eden Karacalar, hastalığın diz eklemleri üzerinde ciddi etkiler oluşturduğunu belirtti. Artan yağ dokusu, dizlere binen yükü artırarak zamanla eklem yapısında bozulmalara neden olabiliyor.

Bu süreçte:

• Diz ekseninde kaymalar (valgus/varus deformiteleri)
• Yürüme bozuklukları
• Eklem içi hasar

gibi problemler ortaya çıkabiliyor. Ayrıca bu mekanik değişimlerin, dizde kireçlenme olarak bilinen Osteoartrit riskini artırdığı ifade ediliyor.

“Sadece Diz Tedavisi Yeterli Değil”

Uzmanlara göre diz ağrılarında yalnızca ortopedik tedaviye odaklanmak yetersiz kalabilir. Lipödem tedavi edilmeden dizdeki sorunların kalıcı olarak çözülmesinin zor olduğuna dikkat çekiliyor.

Erken teşhisin önemine vurgu yapan Karacalar, uzun süredir devam eden ve nedeni belirlenemeyen diz ağrılarında mutlaka bütüncül bir değerlendirme yapılması gerektiğini söyledi.

Gençlerde Risk Artıyor

Doç. Dr. Zekeriya Doğan, genç yaş grubunda kalp krizi vakalarının artmasında en büyük etkenlerin sigara ve elektronik tütün ürünleri olduğunu belirtti. Obezite, hareketsiz yaşam ve modern hayatın getirdiği stresin de tabloyu ağırlaştırdığını söyleyen Doğan, depresyon ve kaygı bozukluğunun da artık önemli risk faktörleri arasında yer aldığını ifade etti.

“Kalp Krizi Önceden Sinyal Verir”

Kalp krizinin çoğu zaman önceden belirti verdiğini vurgulayan Doğan, göğüs ağrısı, sıkışma, nefes darlığı ve kola ya da çeneye yayılan ağrı gibi belirtilerin ciddiye alınması gerektiğini söyledi. Kadın hastalarda ve diyabetli bireylerde ise yorgunluk, baş dönmesi ve nefes darlığı gibi daha farklı semptomların görülebileceğini belirtti.

“Şüphede 112 Aranmalı”

Belirtiler ortaya çıktığında zaman kaybedilmemesi gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Doğan, “Şüphe varsa şüphe yoktur” yaklaşımının hayati önem taşıdığını söyledi. Hastaların kendi imkânlarıyla hastaneye gitmeye çalışmaması gerektiğini belirten Doğan, acil durumlarda mutlaka 112’nin aranması gerektiğini ifade etti.

Korunmanın Yolu: Yaşam Tarzı Değişikliği

Kalp krizinden korunmanın mümkün olduğunu belirten Doğan, sigaranın bırakılması, düzenli hareket edilmesi ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının kazanılması gerektiğini söyledi. Diyabet, hipertansiyon ve obezite gibi risk faktörlerinin kontrol altına alınmasının önemine dikkat çeken Doğan, ilaç kullanımının da düzenli şekilde sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.

“Kalbinizi Koruyun” Uyarısı

Doç. Dr. Zekeriya Doğan son olarak, “Sigarayı bırak, hareket et ve yaşam tarzını değiştir” çağrısında bulunarak, genç yaşta kalp krizi riskinin ciddiye alınması gerektiğini ifade etti. Doğan, hem bireylerin hem de sevdiklerinin sağlığı için kalp sağlığına dikkat edilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Bağış Süreci ve Deneyim

Altay, süreci şöyle anlattı: “Aralık ayında örnekler bir hastayla eşleşti. Önce check-up yapıldı, ardından kanımdaki kök hücreyi artırmak için 5 gün ilaç aldım. Hafif kemik ağrısı ve grip benzeri semptomlar yaşadım ama başka bir sıkıntım olmadı. Kök hücre toplama işlemi yaklaşık 3 saat sürdü; sedyede uzandım, hareket edemedim. Ancak ekip son derece yardımcı oldu ve süreç sorunsuz geçti.”

Bir Hayat Kurtarmanın Duygusu

Altay, hemşire olarak zaten hastaların hayatına dokunduğunu ancak kendi hücresini bağışlayarak doğrudan birinin hayatını kurtarmanın farklı bir his olduğunu belirtti. “Vereceğimiz bir miktar kanla bir kişinin hayatına dokunabiliriz. Bu sadece hastaya değil, ailesine, çevresine de umut oluyor” dedi.

Kök Hücre Bağışının Önemi

Altay, bağışın toplum için kritik bir rol oynadığını vurguladı: “Herkesin kemik iliği örneği vererek hastalara ulaşmasını öneriyorum. Bir çocuk, bir yetişkin, bir anne ya da dede… Hayat kurtarabiliriz. Bu süreç benim için 20 gün sürse de, hastanın iyileşme süreci bir yıl olabilir.”

Gurur ve Motivasyon

Bağış sonrası çevresinden olumlu tepkiler aldığını aktaran Altay, “Yaptığım şeyden dolayı kendimle gurur duyuyorum. Herkesin gönülden yapabileceği bu bağış, bir kişinin hayatını değiştirebilir” ifadelerini kullandı.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, Sosyal Güvenlik Kurumu aracılığıyla vatandaşların ilaca ve tedaviye erişiminin güçlendirilmesine devam edildiğini bildirdi.

Bakan Işıkhan, geri ödeme listesine 36 yeni ilacın dahil edildiğini, bunlardan 27’sinin yerli üretim olduğunu açıkladı. Yeni ilaçlar; hemofili, kan ürünü ve alerji aşısı başta olmak üzere diyabet, enfeksiyon, enzim eksikliği ve bağışıklık hastalıklarının tedavisinde kullanılacak.

Vedat Işıkhan mesajında, “Hastalarımıza şifa olmasını diliyor, tüm vatandaşlarımıza sağlıklı bir ömür temenni ediyor, hayırlı bayramlar diliyorum” ifadelerine yer verdi.

“Ağrıyınca Çektiriliyor, Sorun Büyüyor”

Bölgede ebeveyn bilincinin yetersiz olduğunun altını çizen Samanlı, en yaygın hatalardan birinin süt dişlerine yaklaşım olduğunu anlatarak, “Maalesef aileler ‘nasıl olsa düşecek’ diyerek süt dişlerini önemsemiyor. Çocuk dişi ağrıdığı anda diş hekimine götürülüp hemen çekim yaptırılıyor” şeklinde kaydetti.

Bu yaklaşımın ciddi sonuçlar doğurduğunu vurgulayan Samanlı, “Erken çekimler; dişlerde yer kaybına, daimi dişlerin geç çıkmasına hatta hiç çıkmamasına neden olabilir. Bunun yanında çiğneme eksikliği, eklem problemleri ve çocukta özgüven sorunları gibi birçok problemi beraberinde getirir” diye konuştu.

Aile ve öğretmenlere de sorumluluk düştüğünü aktaran Samanlı, “Ailelerin çocuklarını düzenli olarak diş hekimine götürmeleri gerekiyor. Aynı zamanda beslenme ve ağız hijyenine dikkat etmeleri şart. Okullarda öğretmenlerin de bu konuda bilinçlendirme yapması gerekiyor” bilgisini verdi.

“Şeker, Bakteri ve Çürük”

Bayram öncesi uyarılarını artıran Samanlı, özellikle şeker tüketimine dikkat çekerek, “Şeker, tatlı ve karbonhidrat; bizim tabirimizle bakteri demektir. Bu da beraberinde çürüğü getirir” yorumunu yaptı.

Ailelere çağrıda bulunan Samanlı, “Bayram döneminde çocukların daha az şeker tüketmesini sağlamalıyız. Tükettikleri durumda ise ağız hijyenine daha fazla dikkat edilmeli ve diş fırçalama sıklığı artırılmalı” şeklinde dile getirdi.

“Bilinçlendirme Şart”

Uzun vadeli çözümün eğitimden geçtiğini vurgulayan Samanlı, “Çocuklar bu konuda erken yaşta bilinçlendirilirse ileriki süreçlerde oluşabilecek ağız ve diş problemlerinin önüne geçilebilir” sözlerini sarf etti.

Samanlı son olarak, “Çocuklarımız önemlidir. Ağız hijyenine zamanında dikkat edilmesi ve bunun sürdürülebilir olması, gelecekte oluşabilecek birçok sağlık sorununu engeller” ifadeleriyle uyarılarını yineledi.

Dünya genelinde her yıl 12 Mart’ta kutlanan Dünya Böbrek Günü dolayısıyla açıklamalarda bulunan Dr. Hakan Şığva, böbrek sağlığının hayati önem taşıdığına dikkat çekti. Böbreklerin vücudun süzgeci olduğunu belirten Şığva, dünyada yaklaşık 800 milyon kişinin böbrek hastalıklarıyla mücadele ettiğini, Türkiye’de ise 11-12 milyon civarında böbrek hastası bulunduğunu ifade etti.

Böbreklerin çevresel faktörlerden doğrudan etkilendiğini dile getiren Şığva, hava kirliliğinin de böbrek sağlığı üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini söyledi.

“Her içilen su böbreğe iyi gelmeyebilir”

Sağlıklı böbrekler için su tüketiminin büyük önem taşıdığını belirten Şığva, “Sağlıklı bir bireyde kadınlarda günlük 2-2,5 litre, erkeklerde ise 2,5-3 litre su tüketimini öneriyoruz. Ancak kalp yetmezliği ve ileri derece böbrek yetmezliği gibi bazı hastalıklarda sıvı kısıtlaması uygulanmaktadır. Bu nedenle su tüketimi konusunda da bilinçli olunması gerekiyor” diye konuştu.

Böbrek hastalıkları sinsi ilerliyor

Böbrek hastalıklarının çoğu zaman belirti vermeden ilerlediğini ifade eden Şığva, erken teşhisin önemine dikkat çekti. Basit bir kan ve idrar tahlili ile böbrek sağlığının kontrol edilebileceğini belirten Şığva, özellikle Van ve çevresinde en sık karşılaşılan ürolojik sorunlardan birinin taş hastalığı olduğunu söyledi.

Hastaların çoğunun böbrek taşını sadece ağrı ile ilişkilendirdiğini dile getiren Şığva, “Taşlar sadece ağrıya neden olmaz. Enfeksiyon, tıkanma ve böbreğin çalışma hücrelerinin kaybına yol açarak böbrek yetmezliğine sebep olabilir. Bu nedenle taş hastalığını hafife almamak ve ‘ağrım geçti’ diyerek doktor kontrollerini aksatmamak gerekir. Maalesef bölgemizde taş kaynaklı böbrek kayıpları oldukça fazla ve bazı durumlarda bu organları ameliyatla almak zorunda kalabiliyoruz” ifadelerini kullandı.

“Tandır Kültürümüz Ama Riskleri Var”

Kara, tandırın Doğu Anadolu’da nesilden nesile aktarılan bir kültürel değer olduğunu söyledi. Ancak uzun süre tandır başında kalmanın sağlık açısından olumsuz etkileri bulunduğunu vurgulayarak, “Öncelikle bir sağlık çalışanı olarak bölgemizde tandırın kültürel anlamda önemli bir yere sahip olduğunu biliyoruz. Bu kültürel değerlerimiz nesilden nesile devam ediyor. Ama maalesef şöyle bir problem var; vücudumuz için aşırı duman maruziyeti, oksidatif stres ve yüksek ısıya maruz kalmak bir noktadan sonra çeşitli komplikasyonlara sebebiyet verebiliyor.” şeklinde konuştu.

“Duman Maruziyeti Sigara İçen Biriyle Eşdeğer”

Tandır sırasında oluşan yoğun dumanın KOAH ve kalp-damar hastalıkları riskini artırdığını aktaran Kara, “Bunların başında KOAH ve kalp-damar rahatsızlıkları geliyor. Oksidatif strese bağlı olarak vücutta ciddi etkiler oluşabiliyor. Hafta bir ya da iki tandır yakan bir kişinin aldığı duman miktarı, sigara içen bir bireyin maruziyetine neredeyse eşdeğer hale gelebiliyor. Bu durum solunum sistemi açısından büyük risk oluşturuyor.” sözlerini kullandı.

Kara, özellikle sigara kullanan kadınların tandır dumanına maruz kalmasının sağlık riskini daha da artırdığını anlatarak, “Ekstra sigara kullanan bireylerde, haftada bir iki kez tandır yapmak, kardiyak ve KOAH noktasında ciddi zararlara yol açabilir.” yorumunu yaptı.

Aşırı Isı ve Sıvı Kaybı Baygınlık Riskini Artırıyor

Tandır başında uzun süre kalmanın sadece dumanla değil, yüksek ısıyla da sağlık sorunlarını tetiklediğini söyleyen Kara, “Aşırı terlemeden dolayı sıvı regülasyonu bozuluyor. Bu durum baygınlık, şeker düşüklüğü gibi problemlere yol açabiliyor. İnsanlar bazen ani şeker düşüşünü fark etmeyebiliyor ve baygınlık yaşayabiliyor. Bu yüzden yanlarında mutlaka yoğurt veya sıvı-tuz takviyesi bulundurmaları çok önemli.” bilgisini verdi.

Kara, özellikle tansiyon düşüklüğü olan kişilerin sürekli eğilip kalkmasının baygınlık riskini artırdığını da dile getirerek, “Birinci öncelik tansiyon düşüklüğü olan hastalar. Sürekli eğilip kalkmak, özellikle bölgemizde tandıra düşen kadınlar için ciddi risk oluşturuyor.” açıklamasını yaptı.

Göz Sağlığı Tehlikede

Yoğun duman ve yüksek ısının göz sağlığı üzerinde de etkili olduğunu ifade eden Kara, uzun vadede katarakt riskinin arttığına değinerek, “Isıya sürekli maruz kalmak göz problemlerine neden olabiliyor. Özellikle uzun vadede katarakt oluşumunu tetikleyebiliyor. Bu nedenle tandır başında çalışanların gözlerini koruyacak ekipman kullanması çok önemli. Dumanın yoğun olduğu esnada ya ortamı havalandırsınlar, ya da kısa süreli dışarı çıkıp beklesinler. Basit ama çok etkili önlemler bunlar.” değerlendirmesinde bulundu.

Sıvı ve Elektrolit Desteği Önemli

Aşırı terleme nedeniyle sıvı ve elektrolit kaybının telafi edilmesi gerektiğini belirten Kara, “Aşırı terleme sadece su değil, elektrolit kaybına da yol açıyor. Bu noktada maden suyuna çok az tuz ekleyip tüketmek hem sıvıyı hem de elektroliti yerine koymaya yardımcı olur. Bol bol su içmeye dikkat edilmeli.” şeklinde vurguladı.

Antioksidan Beslenme ile Risk Azaltılabilir

Beslenmenin de tandır dumanının oluşturduğu oksidatif stresi azaltmada önemli rol oynadığını aktaran Kara, C ve E vitamini açısından zengin besinleri önererek, “Ispanak ve diğer yeşil yapraklı sebzeler, kivi, biber, mandalina ve portakal gibi besinler oksidatif stresi azaltabilir. Bu besinler, dumanın yaratabileceği hücresel hasarı minimalize etmeye yardımcı oluyor.” önerisini yaptı.

Ani Şeker Düşmesine Karşı Yoğurt Önerisi

Tandır yapan kişilerin ani şeker düşüklüğü yaşayabileceğini belirten Kara, yanlarında yoğurt bulundurmanın faydalı olacağını söyleyerek, “Şeker regülasyonunda bozukluk oluşabiliyor ve kişi ani düşüşleri fark etmeyebiliyor. O yüzden tandır yapan kişilerin yanında yoğurt bulundurmasını öneriyoruz. Yoğurdu sarımsak, dereotu ve salatalıkla tüketebilirler ama tansiyon düşüklüğü olanlara sarımsak önermiyoruz.” ifadesine yer verdi.

Bazı Hastalar İçin Tehlike Daha Büyük

Tandır dumanının özellikle bazı sağlık sorunları olan kişilerde riskleri artırdığını dile getiren Kara, “Astım hastaları için çok kısa süreli duman maruziyeti bile atak riskini yükseltebiliyor. Tansiyon düşüklüğü olanlarda sürekli eğilip kalkmak baygınlık riskini artırıyor. Sigara kullanan kişilerde ise riskler daha da ciddi.”

Ayrıca Kara, tandır ekmeğinin kültürel bir değer olduğunu vurgulayarak, sıklığın azaltılmasının faydalı olacağını söyleyerek, “Bu bizim kültürümüz. Tandır ekmeği yapılmaya devam edecek. Tamamen bırakın diyemiyoruz ama haftada bir yerine ayda bir yapılabilir. Havalandırma, rotasyon ve koruyucu ekipman kullanımıyla oluşabilecek zararlar en aza indirilebilir.” diye konuştu.