Uluslararası enerji koridorlarında meydana gelen jeopolitik gerilimler ve büyük üreticilerin tedarik zincirine yönelik hamleleri, ham petrol fiyatlarında ve motorinin ton başına düşen maliyetlerinde ciddi bir yükseliş trendi başlattı. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri tarafından Orta Doğu ekseninde atılan adımların yanı sıra Rusya Federasyonu yönetiminin mazot ihracatını kısıtlama yönünde aldığı stratejik kararlar, küresel borsalarda sert dalgalanmalara zemin hazırladı. Yaşanan bu olumsuz gelişmelerin yurt içi piyasalara yansıması oldukça ağır oldu ve araç sahipleri yalnızca 7 günlük kısa bir zaman dilimi içerisinde 3 kez üst üste gelen maliyet artışlarıyla karşı karşıya kaldı.
Son günlerde ise uluslararası ürün fiyatlarında gözlenen kısmi gevşeme, uzun süredir baskı altında olan piyasalarda nihayet yönün aşağı dönmesini sağladı. Rafineri çıkış fiyatlarında meydana gelen bu yumuşama neticesinde, motorin grubunda bu gece yarısından itibaren geçerli olmak üzere 2,16 TL seviyesinde bir aşağı yönlü fiyat revizyonu hesaplandı. Ancak arka arkaya gelen zamların ardından nefes almayı bekleyen araç sahipleri, küresel piyasalardaki bu düşüşün sevinicini yaşayamadan yeni bir teknik düzenlemenin engeliyle karşılaştı.
Vergi Mevzuatındaki Düzenleme Nedeniyle Tabela Değişmeyecek
Enerji sektörünün önde gelen temsilcilerinden edinilen bilgilere göre, uluslararası borsalardaki düşüşle ortaya çıkan 2,16 TL'lik indirim oranı ne yazık ki istasyonlardaki pompa satış fiyatlarına yansıtılmayacak. Bu durumun temel gerekçesi olarak, temmuz ayının ilk günlerinde yürürlüğe giren ve akaryakıt ürünlerindeki fiyat hareketlerini dengelemeyi amaçlayan eşel mobil sistemine dair en son Cumhurbaşkanı Kararı gösteriliyor. Sektör yetkilileri, ilgili mevzuat hükümleri gereğince rafineri çıkış fiyatlarında meydana gelen düşüş tutarının tamamı kadar Özel Tüketim Vergisi artışına gidileceğini açıkça ifade ediyor.
Mevcut mali tablolara bakıldığında, kamunun motorin üzerindeki Özel Tüketim Vergisi alacağından yaptığı feragat miktarı yaklaşık 10 TL seviyesinde bulunuyor. Bu gece gerçekleştirilecek olan teknik ayarlamanın ardından devletin feragat ettiği bu tutar 8 TL bareminin altına gerileyecek. Ekonomi yönetiminin yasal mevzuat çerçevesinde indirimleri vergi tabanını yeniden ikmal etmek amacıyla kullanacağı ve feragat edilen bu 8 TL'lik tutar tamamen sıfırlanana kadar da aşağı yönlü fiyat hareketlerinin doğrudan tüketiciye ulaşmayacağı öngörülüyor.
Eşel Mobil Sisteminde Kademeli Geçiş Dönemi Ayrıntıları
Resmi Gazete bünyesinde yayımlanarak yürürlüğe giren ilgili Cumhurbaşkanı Kararı, akaryakıt ürünlerindeki fiyat oynaklığını azaltmak adına aşamalı bir vergi stratejisi ortaya koyuyor. Alınan kararlar doğrultusunda, yurt içindeki rafineri maliyetlerinde yukarı yönlü bir hareketlilik yaşanması durumunda, 31 Temmuz tarihine kadar oluşacak fiyat artışlarının yüzde 50,0 oranındaki kısmı Özel Tüketim Vergisi indirilerek göğüslenecek. Bu uygulama sayesinde ham petrol fiyatlarındaki ani şokların doğrudan perakende satış noktalarına yansımasının önüne geçilmesi ve makroekonomik dengelerin korunması hedefleniyor.
Takip eden dönem olan 1 Ağustos ile 30 Eylül tarihleri arasında ise devletin üstleneceği pay azaltılarak, maliyet artışlarının yalnızca yüzde 25,0 oranındaki kısmı vergi indirimleriyle sübvanse edilecek. Takvimler 1 Ekim 2026 tarihini gösterdiğinde ise fiyat istikrarını sağlamak adına uzun süredir devrede olan eşel mobil mekanizması tamamen yürürlükten kaldırılmış olacak. Yasal düzenlemenin en kritik maddelerinden birini ise rafineri fiyatlarının düşmesi durumunda, ortaya çıkan indirim miktarının tamamı kadar Özel Tüketim Vergisi oranının otomatik olarak yükseltilmesi oluşturuyor.
Pompa Fiyatlarının Geleceği Ve Sektörel Yansımalar
Enerji piyasalarını yakından takip eden uzmanlar, uluslararası arenada petrol fiyatları gerilese bile yerel piyasada bir süre daha ucuzlama beklenmemesi gerektiği konusunda birleşiyor. Kamu maliyesinin vergi gelirlerini eski seviyesine getirme politikası, küresel piyasalardan gelen olumlu haberlerin perakende sektörüne ulaşmasını doğrudan engelliyor. Bu durum, taşımacılık lojistiğinden tarımsal üretime kadar pek çok sektörü doğrudan etkileyen mazot maliyetlerinin yüksek seviyelerde yatay seyretmesine yol açıyor.
Tüketicilerin indirimli fiyatlardan faydalanabilmesi, ancak devletin feragat ettiği vergi diliminin tamamen dolmasından ve Özel Tüketim Vergisi oranlarının yasal üst sınıra ulaşmasından sonra mümkün olabilecek. Sektör kaynakları, uluslararası borsalarda çok daha radikal düşüşler yaşanmadığı takdirde, istasyon tabelalarındaki rakamların uzun bir süre daha mevcut seviyelerini koruyacağını tahmin ediyor. Sonuç olarak, küresel piyasalardaki gevşemenin yerel piyasadaki yansımaları tüketici refahından ziyade kamu bütçe dengesinin tahkim edilmesine hizmet ediyor.