UNICEF’in Dünya Çocuklarının Durumu 2025 raporu, çocuk yoksulluğunu azaltmaya yönelik küresel ilerlemenin son yıllarda belirgin biçimde yavaşladığını ortaya koydu. Rapora göre bugün dünyada 412 milyon çocuk aşırı yoksulluk içinde, 417 milyon çocuk ise eğitim, sağlık, barınma, beslenme, temiz su ve sanitasyon gibi temel alanların en az ikisinden yoksun yaşıyor.
UNICEF, çocuk yoksulluğunu yalnızca gelir eksikliği olarak değil, çocukların günlük yaşamlarını doğrudan etkileyen çoklu yoksunluklar üzerinden ele alıyor.
25 yıllık ilerleme ivme kaybetti
Raporda, 2000 yılından bu yana çocuk yoksulluğunun azaltılması konusunda önemli kazanımlar elde edildiği ancak bu sürecin son yıllarda yavaşladığı vurgulanıyor.
Verilere göre 2014 yılında aşırı yoksulluk içinde yaşayan çocuk sayısı 507 milyon iken, 2024 itibarıyla bu sayı 412 milyona geriledi. Ancak UNICEF, COVID-19 pandemisi, artan silahlı çatışmalar, iklim krizi ve küresel ekonomik sorunların bu düşüşü yavaşlattığını, bazı bölgelerde ilerlemenin neredeyse durduğunu belirtiyor.
Çocuklar birden fazla küresel krizle karşı karşıya
UNICEF’e göre çocuklar bugün aynı anda birden fazla küresel krizin etkisini yaşıyor.
Raporda yer alan bulgulara göre:
Silahlı çatışmalardan etkilenen çocuk sayısı, 30 yıl öncesine kıyasla iki katına çıktı. Günümüzde her beş çocuktan biri çatışmaların yaşandığı bölgelerde bulunuyor.
Yaklaşık 1 milyar çocuk, iklim değişikliğinin en ağır etkilerinin görüldüğü ülkelerde yaşıyor.
Ekonomik ve finansal krizler, kamu bütçelerinde kısıtlamalara yol açarak çocuklara yönelik temel hizmetleri doğrudan etkiliyor.
UNICEF, bu koşulların çocukların eğitimden kopmasına, yerinden edilmesine ve yoksulluğun kalıcı hale gelmesine neden olduğuna dikkat çekiyor.
Yardım kesintileri hayati riskler taşıyor
Raporda, uluslararası kalkınma yardımlarındaki kesintilerin çocuklar açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısı yapılıyor.
UNICEF’in hesaplamalarına göre, bu kesintiler 2030 yılına kadar 5 yaş altı 4,5 milyon çocuğun yaşamını kaybetmesine yol açabilir. Eğitim alanındaki uluslararası yardımların azalması ise 6 milyon çocuğun daha okul dışında kalma riskini artırıyor.
Bu durum, çocukların yaşam hakkı ve eğitim hakkı açısından büyük bir tehdit olarak değerlendiriliyor.
Borç yükü çocuklara ayrılan kaynakları sınırlıyor
Raporda, birçok düşük ve orta gelirli ülkede dış borç geri ödemelerinin, sağlık ve eğitim harcamalarını aştığına dikkat çekiliyor. UNICEF’e göre bu durum, hükümetleri borç ödemeleri ile çocuklara yönelik yatırımlar arasında zor tercihler yapmaya zorluyor.
Bu tercihler, çocukların temel hizmetlere erişimini doğrudan etkiliyor.
“Çocuk yoksulluğu kaçınılmaz değil”
UNICEF, çocuk yoksulluğunu kaçınılmaz bir durum olarak değil, politik ve ekonomik tercihlerle şekillenen bir sorun olarak tanımlıyor.
Raporda, çocuk yoksulluğunu azaltmayı başaran ülkelerin ortak özellikleri şöyle sıralanıyor:
Çocuk yoksulluğunu ulusal bir öncelik haline getirmek
Sosyal destek sistemlerini güçlendirmek
Eğitim ve sağlık hizmetlerine eşit erişimi güvence altına almak
Aileler için insana yakışır çalışma koşulları sağlamak
Yoksulluğun etkileri yaşam boyu sürüyor
UNICEF’e göre yoksulluk içinde büyüyen çocuklar, yalnızca bugün değil, yaşamları boyunca süren etkilerle karşı karşıya kalıyor. Bu çocukların eğitim ve istihdam olanaklarının daha sınırlı olduğu, sağlık ve ruhsal sorunlar yaşama risklerinin daha yüksek olduğu belirtiliyor.