Yerel yönetimlerin mali yapısında yaşanan bozulma derinleşirken, belediyelerin artan borç yükü hükümeti harekete geçirdi. Harcamalara sınırlama, sıkı denetim ve şeffaflık düzenlemeleri içeren kapsamlı yerel yönetimler reform paketinin kısa süre içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması bekleniyor.
Türkiye genelinde birçok belediye, yükselen giderler ve kontrolsüz harcamalar nedeniyle ciddi mali sorunlarla karşı karşıya bulunuyor. SGK primleri ve vergi borçlarının artmasının yanı sıra belediye şirketlerinin gelir-gider dengesindeki bozulma da mali yapıyı zorlayan başlıca unsurlar arasında gösteriliyor. Özellikle personel giderlerinin toplam bütçenin yüzde 60’ını aştığı bazı belediyelerde maaş ödemelerinde aksaklıklar yaşandığı, temel belediye hizmetlerinde ise aksamaların başladığı belirtiliyor.
Harcama Kalemlerine Sınırlama Geliyor
Türkiye Gazetesi’nin haberine göre, AK Parti tarafından hazırlanan reform taslağı belediyelerin harcama disiplinini artırmayı hedefliyor. Taslakta personel giderlerinin bütçenin yüzde 30-40 bandında tutulmasına yönelik düzenlemeler öne çıkarken, ihale süreçlerinde şeffaflığın artırılması planlanıyor.
Yeni düzenleme kapsamında merkezi idare ile belediyeler arasındaki yetki tartışmalarının sona erdirilmesi ve büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyeleri arasındaki görev paylaşımının yeniden tanımlanması da gündemde yer alıyor. Ayrıca SGK primlerinin doğrudan belediyelerin gelirlerinden kesilmesi seçeneği üzerinde duruluyor.
Borçlanmaya Yeni Kriterler
Taslakta belediyelerin borçlanma süreçlerinin belirli kurallara bağlanması ve mevcut borçların tasfiyesi için orta ve uzun vadeli programların hazırlanması planlanıyor. Kentsel dönüşüm gibi kritik projelerde görevlerini yerine getirmeyen belediyelere yönelik yaptırımların artırılması da düzenlemenin önemli başlıkları arasında bulunuyor.
Kamu zararının tespit edilmesi durumunda sorumluluğun yöneticilere rücu ettirilmesi ve imar değişikliklerinin daha sıkı kurallara bağlanması da reform paketinde yer alan maddeler arasında gösteriliyor.
Şeffaflık ve Denetim Artacak
Taslakta dikkat çeken bir diğer başlık ise şeffaflık düzenlemeleri oldu. Belediyelerin harcamalarının belirli aralıklarla kamuoyuna açıklanması ve hizmet verilerinin düzenli şekilde toplanarak paylaşılması hedefleniyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2025 Faaliyet Raporu’nda da belediyelerde gelir artışına rağmen giderlerin daha hızlı yükseldiği ve mali dengenin bozulduğu vurgulanmıştı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan daha önce yaptığı açıklamalarda yerel yönetim sisteminin köklü biçimde gözden geçirilmesi gerektiğini belirtmişti. Edinilen bilgilere göre reform taslağının yasalaşma takviminin önümüzdeki günlerde netleşmesi bekleniyor.