Muş’ta arkeolog Melik Mirbey Ömeroğlu tarafından gerçekleştirilen araştırmalarda, merkeze bağlı Mescidli köyü sınırlarında dikkat çekici bir tarihi yapı tespit edildi. Yaklaşık 120 bin metrekarelik alana yayılan kalenin, Urartu medeniyetinin erken dönemine ait olduğu değerlendiriliyor.
Yaklaşık 17 futbol sahası büyüklüğündeki kalenin keşfi, uydu görüntülerinin incelenmesiyle başladı. Doğal topoğrafyayla uyum göstermeyen yapısal izleri fark eden araştırmacılar, bölgede gerçekleştirdikleri saha çalışmalarında bu izlerin büyük bir kale yerleşimine ait olduğunu ortaya çıkardı.
1,4 kilometrelik surlar ortaya çıktı
Kalenin çevresini saran surların toplam uzunluğunun yaklaşık 1,4 kilometre olduğu belirlendi. Surların yüksekliğinin iç bölümde yaklaşık 2 metre, dış cephede ise 4 metreye kadar ulaştığı tespit edildi.
Kiklopik ve poligonal taş işçiliğiyle inşa edilen yapıdaki mimari özelliklerin, Erken Demir Çağı kaleleriyle benzerlik gösterdiği değerlendiriliyor.
Van’daki kalelerle benzerlik taşıyor
Arkeolog Ömeroğlu, kalenin mimari özelliklerinin Van’daki Aşağı Anzaf ve Edremit ilçesindeki Zivistan kaleleriyle benzerlik gösterdiğini belirtti.
Ömeroğlu, “Kaleyi çevreleyen surların toplam uzunluğu 1,4 kilometredir. Kale surlarının yüksekliği iç tarafta yaklaşık 2 metre, dış cephede ise 4 metreyi bulmaktadır. Kalenin yüzölçümü 120 bin metrekaredir. Bu alan yaklaşık 17 futbol sahasına denk gelmektedir” dedi.
Kalenin kuzey bölümünde bazı yapı kalıntılarının izlerinin görülebildiğini belirten Ömeroğlu, güney kesimde ise yaklaşık 25 metre yarıçapında dairesel bir çukur bulunduğunu söyledi. Bu yapının kalenin su ihtiyacını karşılamak amacıyla oluşturulmuş olabileceği değerlendiriliyor.
“Dev Kale’nin varlığını tespit ettik”
Keşif sürecinin uydu görüntülerinin incelenmesiyle başladığını anlatan Ömeroğlu, doğal oluşumlardan farklı görünen yapısal izlerin araştırılması sonucunda kaleye ulaştıklarını söyledi.
Ömeroğlu, “Uydu verileri üzerinde doğal topoğrafyayla uyum göstermeyen bazı yapısal izler dikkatimizi çekti. Sahada gerçekleştirdiğimiz gözlemlerde, bu izlerin büyük bir kale yerleşimine ait sur kalıntıları olduğunu gördük. Böylece Dev Kale’nin varlığını tespit etmiş olduk” ifadelerini kullandı.
Kalenin korunması ve tescil edilmesi amacıyla Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna başvurduklarını belirten Ömeroğlu, kurulun gerekli incelemeleri yapacağını kaydetti.
Arzaşkun araştırmalarına yeni veri
Ömeroğlu, kalenin Muş’ta bugüne kadar tespit edilen en büyük kale olduğunu belirterek, yapının Urartu tarihi açısından önemli bir potansiyel taşıdığını ifade etti.
Kalenin Urartu Krallığı’nın batıya yayılma güzergahında bulunmasının dikkat çekici olduğunu belirten Ömeroğlu, bölgenin aynı zamanda tarihi Urartu yolunun geçtiği güzergah üzerinde yer aldığını söyledi.
Urartu’nun erken dönem başkentlerinden Arzaşkun’un konumuna ilişkin farklı akademik görüşlerin bulunduğunu belirten Ömeroğlu, keşfedilen kalenin bu tartışmalara yeni veriler sunabileceğini ifade etti.
Ömeroğlu, “Tespit ettiğimiz bu kale, mimari özellikleri ve stratejik konumuyla söz konusu görüşü destekleyebilecek yeni veriler sunma potansiyeline sahiptir. Elbette bu değerlendirmelerin kesinlik kazanması, yapılacak bilimsel araştırmalar ve arkeolojik çalışmaların sonuçlarına bağlıdır” dedi.
Yeni keşfin ardından kalenin bilimsel araştırmalarla daha kapsamlı şekilde incelenmesi ve tarihi yapının korunmasına yönelik çalışmaların sürdürülmesi bekleniyor.