Yazı Detayı
20 Ekim 2020 - Salı 13:58
 
İSLAM VE ÇEVRE
Cüneyt Alan
bolge_gazetesi65@hotmail.com
 
 

Müslüman bütün ölçülerini İslam'dan aldığı gibi, çevre ile ilgili olarak da nasıl davranması gerektiği konusunu da İslam'dan almakla mükelleftir. Zira hangi konuda olursa olsun İslam'dan sapma olduğu zaman sıkıntılar da ortaya çıkmaktadır. Bugün çevre konusunda da çok sıkıntılarımız vardır. Biz de bugünkü yazımızın başlığını “İslam ve Çevre” koyduk. Ancak konuyu detaylı anlatabilmek için makalemiz biraz uzun oldu. Bu da yazı dizisi şeklinde yayınlanabilir diye düşünüyorum.

Çevre, canlı ve cansız bütün varlıkların içinde bulunduğu tabii ortam diye tarif edilebilir. Dünyayı ve içindeki canlı ve cansız bütün varlıkları yaratan Yüce Allah’tır. Allah da, her şeyi en güzel şekilde yerli yerinde ve dengeli bir şekilde yaratmış ve insanların istifadesine sunmuştur. Günümüzde ekolojik denge diye ifade edilen bu düzen, bütün canlıların yaşaması için ideal olan, eksiği bulunmayan bir sistemdir.

Yüce Allah’ın bütün insanlığın kurtuluşu için göndermiş olduğu ve evrensel ilkelerle donattığı İslam dini çevre konusuna, ekolojik dengenin korunmasına, yaşanabilir, temiz, müreffeh bir dünya için kayıtsız kalmamıştır. Bu konuda gerek Kur ’anda olsun gerekse hadisi şeriflerde olsun birçok emir ve tavsiyeler vardır.

Ayeti kerimede Yüce Allah ‘Her şeyi bir ölçüye göre yarattığını’ (Kamer 49), ‘Dengeyi koyduğunu, dengenin bozulmaması’ (Rahman 8) gerektiğini açıklamıştır.

Allah’ın yarattığı varlıklar arasında en değerlisi insandır. İnsan da diğer varlıklardan farklı olarak akıl, fikir, irade, konuşma, düşünebilme gibi üstün özelliklerle donatılmıştır. Dolayısıyla insan yaptıklarından veya bazen de yapmadıklarından sorumludur. İnsanın öncelikli sorumluluğu Allah’a ikinci sorumluluğu da Allah’ın diğer mahlukatına karşıdır. İnsanların birbirlerine karşı sorumlulukları olduğu gibi, tabiata karşı, çevreye karşı da sorumlulukları vardır.

İnsanın çevreye karşı sorumluluğu, çevrenin tabii dengesini bozmadan ondan ölçülü bir şekilde faydalanmaktır. Yerin, göğün, dağların, denizlerin yaratılmasında bir denge vardır. Yine çeşit, çeşit bitkilerin, meyvelerin, sebzelerin, ormanların, nehirlerin insan yaşamına çok büyük katkıları vardır. Bunlar tabii bir denge ile varlıklarını sürdürmektedirler.

Bu konuda Yüce Allah bizlere bahşettiği nimetleri de hatırlatarak şöyle buyurmaktadır: “(O öyle lütufkâr) Allah’tır ki, gökleri ve yeri yarattı. Gökten suyu indirip onunla rızık olarak size türlü meyveler çıkardı. İzni ile denizde yüzüp gitmeleri için gemileri emrinize verdi. Nehirleri sizin (yararlanmanız) için akıttı” (İbrahim 32)

Suyun yerden buharlaşması, yükselmesi, başka yerlere bulut halinde gitmesi ve bu bulutların yoğunlaşarak tekrar kar veya yağmur halinde yeryüzüne inmesi, büyük bir olay ve aynı zamanda Allah’ın büyük bir lütfudur. İşte bu inen su ile insanlar, hayvanlar ve bitkiler varlıklarını devam ettirmektedirler.

Yeryüzünün üçte ikisini kaplayan denizlerin de doğal dengenin korunmasında önemli bir etkisi vardır. Yine Yüce Allah, o yumuşacık olan suya kaldırma kuvvetini vererek binlerce ton ağırlığındaki demir yığını halinde bulunan gemileri yüzdürerek insanlara ne kadar büyük bir lütufta bulunmuştur. Hele günümüzde dünya ticaretinin büyük bir kısmının deniz yoluyla yapılması bu konunun önemini daha da artırmaktadır.

Aynı ayette vurgulanan diğer bir konu da, nehirlerin çıktıkları yerlerde tutulmayıp akıtılmasıdır. Bu akan nehirler de gittikleri yerlere adeta hayat verirler. Örneğin Nil nehri 6700 km. Yol kat etmektedir. Nil nehri Tanzanya’dan başlayarak Kenya, Ruanda, Buruni, Kongo, Uganda, Sudan, Etiyopya ve Mısır’dan geçerek Kızıldeniz'e ulaşmaktadır. (Meydan Larousse)

Yine Türkiye'den çıkan Fırat nehri Suriye ve Irak’ı geçerek Basra körfezine dökülmektedir. Suyun temel yaşam kaynağı olması göz önünde bulundurulunca, suların nehirler vasıtası ile akıtılması Allah’ın dünyayı ne kadar dengeli yarattığını da göstermektedir.

Bunca nimete rağmen insanoğlu, ihtirasları yüzünden doğal kaynakları ölçüsüzce tüketmesi, tabiata zarar vermesi ekolojik dengeyi olumsuz etkilemektedir. Doğal dengenin bozulması da insanlarla beraber diğer canlıları da olumsuz etkilemektedir. Erozyonların, sellerin çoğalması, havanın ve suyun kirlenmesi de en çok canlıları etkilemektedir.

İslam dini her zaman ifrat ve tefritten uzak, mutedil bir hayatı, dengeli ve ölçülü bir hayatı tavsiye etmektedir. Dolayısıyla doğal kaynakların hoyratça, sorumsuzca tüketilmesi İslam tarafından hoş karşılanmaz.

Doğal dengenin korunmasında, çevrenin güzel ve yaşanılabilir olmasında ormanların, ağaçların, yeşilliklerin önemi de çok büyüktür. Zaten güzel dinimiz İslam, ağaç dikmeyi, çevreyi temiz tutmayı sadaka olarak yani ibadet olarak değerlendirmektedir. Sevgili Peygamberimiz (sav) hadisi şeriflerinde şöyle buyurmaktadır: “Bir Müslüman bir ağaç diker, ekin eker de, ondan bir kuş insan veya bir hayvan ondan bir şey yerse bu kendisi için sadaka olur” (Buhari, Hars ve Müslüman I,III 66, Müslüm, Musakat,2 II.1188). “Yarın kıyametin kopacağını bilseniz dahi imkânınız olsa elinizdeki fidanı diksin” (Ahmet, III,191,184) 

Meyveli veya meyvesiz ağaç dikmek dinimizde bu kadar önemlidir. Tabi kişi sadece kendisi tek faydalanmak için de değil, kendinden sonra gelecekler için de ağaç dikmelidir. Şöyle hikmetli bir hikâye anlatılmaktadır. Birgün Abbasi halifesi Harun Reşit kıyafetlerini değiştirerek çevreyi teftişe çıkar. Bakar ki yaşlı bir kişi var gücüyle çalışarak ağaç dikmektedir. Harun Reşit yanına gider selam verir ve adama der ki:

-Ey Bey baba! Bu ağaçları dikiyorsun ancak yaşın ilerlemiş, bu ağacın meyvesi sana nasip olmaz der. Bunun üzerine adam cevaben der ki:

-Bizden öncekiler ağaç diktiler, biz de onların diktiklerinin meyvelerini biz yedik. Biz de dikelim bizden sonra gelenler yesin diye cevap verir. Bu cevap halifenin çok hoşuna gider. Hizmetçisine emreder: bu adama bir kese altın ver der. Bunun üzerine adam:

-Allah’a hamd olsun ki, diktiğimiz ağacın meyvesini hemen verdi. Bu söz de halifenin hoşuna gider. Yine hizmetçisine bir kese altın daha vermesini söyle. Bunun üzerine yaşlı adam:

-Allah’a hamd olsun ki senesi dolmadan ağaçlarım iki kere meyve verdi. Der.

Kıssadan çıkaracağımız hisse, biz de bizden sonra gelecek olan nesilleri de düşünmek zorundayız. Doğal kaynaklarımızı bitirmemeliyiz. Zira bizler bu dünyayı yaşanabilir bir şekilde bizden öncekilerden emanet aldık. Bizden sonrakilere de yaşanılabilir bir şekilde emanet edeceğiz.

Temizlik üzerine kurulmuş olan dinimiz İslam, beden ve ruh temizliğinin yanı sıra çevre temizliğine de çok büyük ehemmiyet vermiş adeta imandan saymıştır. Bu konuda Sevgili Peygamberimiz (sav) şöyle buyurmaktadır: “İman yetmiş küsur şubedir. En üstünü ‘La ilahe illallah’ sözü, en aşağı mertebesi de yoldan gelip geçenlere eza veren şeyi kaldırmaktır. Haya da imandan bir şubedir”(K.Sitte c.10,S.391)

Görüldüğü gibi bu hadisi şerif yolların temiz tutulmasını, gelip geçenlere sıkıntı veya tiksinti veren her şeyi ‘eza’ kapsamında değerlendirmekte, bunların giderilmesini, çevrenin temiz tutulmasını da imandan bir şube olarak kabul etmektedir.

Günümüzün stresli yaşam koşulları da göz önünde bulundurulduğu zaman, doğayla baş başa yeşillikler arasına çıkmak, dinlenmek, piknik yapmak da adeta bir zorunluluk halini almıştır. Tabi bu durumda piknik yerlerinin bakımı, temizliği, yeşilliğinin korunması da çok büyük bir önem arz etmektedir.

Mesire yerlerinin, yolların kirletilmesi konusunda Sevgili Peygamber Efendimiz (sav)’in bu uyarılarını da unutmayalım: “İki hususta lanetlenmekten sakının. O iki şey nedir? Ya Resulallah! Diye sorulunca Resuli Ekrem (sav):

-Halkın yollarıyla gölgelendikleri yerlere abdest bozmaktır” buyurdu.(Müslüm, Ebu Davut)

Hz. Peygamber (sav)’in yaşadığı dönemde çevreyi kirletecek olan etkenler nispetten daha azdı. Günümüzde teknolojini gelişmesiyle çevreyi olumsuz etkileyecek unsurlar da çoğalmıştır. Kimyasal atıklar, sera gazları, fabrika atıkları ve çok yaygın olarak kullandığımız ambalaj atıkları, pet şişeler, poşetler, sigara izmaritleri de bilinçsizce atıldıkları zaman büyük bir çevre kirliliğine yol açmaktadır.

Peygamber Efendimiz (sav), yollara tükürülmesini dahi yasaklamışken, Müslümanların caddelerini, sokaklarını, park ve bahçeleri kirletmeleri kabul edilecek bir durum değildir. Son olarak bir ata sözü ile bitirelim: “aslan yattığı yerden bellidir”.

 
Etiketler: İSLAM, VE, ÇEVRE, ,
Yorumlar
Diğer Yazılar
MEVLİD NEBİ
CAMİLER VE DİN GÖNÜLLÜLERİ HAFTASI
SONU GELMEYEN KADIN CİNAYETLERİ
CENAZELERİ KİMLER YIKAR
AŞURE MATEM GÜNÜ MÜ YOKSA TATLI GÜNÜ?
1442. YILINDA HİCRET
BERAAT (KURTULUŞ) ALLAH'A SIĞINMA GECESİ
HER GÜN KADINLAR GÜNÜDÜR
RAHMET MEVSİMİ ÜÇ AYLAR VE REGAİP GECESİ
UMRE ÖMRÜN İMARIDIR
NOEL BAYRAMI VE PİYANGO BİLETİ
SANDALYEDE NAMAZ CAİZ Mİ?
KADIN CİNAYETLERİ ÖNLENEMEZ Mİ?
VAN BÖLGE HASTANESİNDE İLK DEFA MULTİPLE SKLEROZ (MS) POLİKLİNİĞİ AÇILDI
AİLE REİSİ OLARAK HZ. PEYGAMBER
FEDAKAR VE CEFAKAR İNSANLAR
CAMİLER VE DİN GÖNÜLLÜLERİ HAFTASI
HER GÜN MATEM HER YER KERBELA
BİLMEDİN Mİ HAC KENDİNDEN ÖNCEKİ HAYATI SİLER
HAYDİ ÇOCUKLAR MAHALLE MEKTEBİNE (KUR’AN KURSUNA)
HER GECEYİ KADİR, HER GÖRDÜĞÜNÜ HIZIR BİLMEK
TÖVBE-İ NASUH NEDİR?
ZEKAT MALIN SİGORTASIDIR
BERAAT KANDİLİNİ BERAATİMİZE VESİLE KILALIM
ACABA NE KADAR DİNDARIZ?
YAHUDİ ZULMÜ ALTINDA MİRAÇ KANDİLİ
KADIN CİNAYETLERİ VE DÜNYA KADINLAR GÜNÜ
HAYIRLI OLSUN VAN'IMIZA YAKIŞMIŞ
YYÜ TIP FAK. HASTANESİ VAN İÇİN BÜYÜK BİR DEĞER, ANCAK...
Noel Bizim Neyimize
TAZİYE Mİ YOKSA ZİYAFET Mİ?
MEVLİD NEBİ (KUTLU DOĞUM)
HEDEF DİYANET İŞLERİ BAŞKANI MI? YOKSA DİN Mİ?
YAŞAMA HAKKI DOKUNULMAZDIR
AŞURE GÜNÜMÜZ BİLİNÇLENME GÜNÜMÜZ OLSUN
HACCI MEBRUR KİŞİYİ TERTEMİZ KILAR
ACABA CEHENNEM GEREKSİZ MİDİR?
VEKALETLE KURBAN
Bayram mı tatil mi
ZEKAT: FAKİRİN ZENGİNDEKİ HAKKI
RAMAZANIN MAGAZİNLEŞTİRİLMESİ
HOŞ GELDİN RAHMET VE MAĞFİRET AYI
Kur’an Tahrif edilebilrmi?
Din eğitimi derneklere, vakıflara, cemaatlara bırakılabilir mi?
BERAAT GECESİ
İSRA VE MİRAÇ MUCİZESİ
Üç aylarda neler yapmalıyız
BİZ Mİ DİNE UYMALIYIZ YOKSA...
Dünya Kadınlar Günü ve Kadın Cinayetleri
DİYANETİN 94 KURULUŞ YIL DÖNÜMÜ
Kur'an-ı Kerim'de Yahudilerle ilgili ayetler
UNUTMAYALIM Kİ KÜFÜR TEK MİLLETTİR
Bir kaşık suda fırtınalar koparmak: Müftü nikahı
İslam coğrafyasında her yer Kerbela
KURBAN NEDİR VE VEKALETLE KURBAN
İSRAİL'E HADDİNİ KİM BİLDİRECEK?
ADALET NEDİR VE NASIL ANLAMALIYIZ?
BAYRAM MI TATİL Mİ ?
ZEKAT: FAKİRİN ZENGİNDEKİ HAKKI
Haydi çocuklar, Kur’an kursuna!
ŞÜKÜR KAVUŞTURANA
SIRATI MÜSTAKİM ÜZERİNDE OLMAK
BU GECE BERAAT GECESİ
Van’daki İmar kanunu mülkiyet hakkını ortadan kaldırmaktadır
ÜÇ AYLAR VE REGAİP GECESİ
Dünyü kadınlar gününde kadınların haline genel bir bakış
Toplumsal barış ve huzuru tehdid eden unsurlar
TOPLUMSAL BARIŞ VE HUZURU TESİS EDEN UNSURLAR
NOEL BAYRAMI VE YILBAŞI BİLETİ
ÖMRÜN İMARI: UMRE
İNSAN HAYATI BU KADAR UCUZ MUDUR?
VEKALETLE KURBAN: AMA KİME VEKALET?
İNSANIN EN BÜYÜK HAKKI YAŞAMA HAKKIDIR
İTİDAL: ORTA YOLU TAKİP ETMEK
HAYDİ ÇOCUKLAR MAHALLE MEKTEBİNE
FAKİRİN ZENGİNDEKİ HAKKI: ZEKAT
ŞÜKÜR RAMAZANA KAVUŞTUK
İsra ve Miraç mucizesi...
Ulusal Gazeteler
Bizim Gazete
buraya tıklayınız
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Alanyaspor
20
0
0
2
6
8
2
Fenerbahçe
20
0
1
2
6
9
3
Galatasaray
17
0
2
2
5
9
4
Gaziantep FK
14
0
1
5
3
9
5
Fatih Karagümrük
13
0
2
4
3
9
6
Başakşehir FK
13
0
4
1
4
9
7
Beşiktaş
13
0
3
1
4
8
8
Hatayspor
12
0
1
3
3
7
9
Kasımpaşa
12
0
3
3
3
9
10
Çaykur Rizespor
12
0
2
3
3
8
11
Konyaspor
12
0
2
3
3
8
12
Göztepe
11
0
1
5
2
8
13
Yeni Malatyaspor
11
0
3
2
3
8
14
Antalyaspor
9
0
4
3
2
9
15
Trabzonspor
9
0
4
3
2
9
16
Sivasspor
9
0
3
3
2
8
17
BB Erzurumspor
8
0
4
2
2
8
18
Kayserispor
7
0
5
1
2
8
19
Gençlerbirliği
5
0
5
2
1
8
20
Denizlispor
5
0
5
2
1
8
21
MKE Ankaragücü
2
0
5
2
0
7
Arşiv
Haber Yazılımı